Λεξιλόγιο ή γραμματική: τι είναι πιο σημαντικό να μάθετε πρώτα;

Χρειάζεστε και τα δύο, αλλά όχι στην ίδια αναλογία σε κάθε στάδιο. Στους αρχάριους το λεξιλόγιο φέρνει τα πιο γρήγορα αποτελέσματα: λίγες συνηθισμένες λέξεις αρκούν για να ζητάτε πράγματα και να καταλαβαίνετε απλές απαντήσεις. Η γραμματική κάνει αυτές τις λέξεις καθαρές προτάσεις. Καλύτερα να μαθαίνετε κάθε νέα λέξη μαζί με τη γραμματική και τα συμφραζόμενα που την κάνουν χρήσιμη.

Σχεδόν όποιος μαθαίνει μια ξένη γλώσσα κάνει κάποια στιγμή μια παραλλαγή αυτής της ερώτησης: «Τι είναι πιο σημαντικό, η γραμματική ή το λεξιλόγιο;» Να πώς απαντώ εγώ και τι έχει λειτουργήσει για μένα.

Τι είναι πιο σημαντικό, το λεξιλόγιο ή η γραμματική;

Το λεξιλόγιο είναι οι λέξεις μιας γλώσσας. Η γραμματική είναι το σύνολο των μοτίβων που σας λέει πώς αλλάζουν αυτές οι λέξεις και πώς συνδυάζονται σε προτάσεις. Αν μπορούσατε να έχετε μόνο το ένα, το λεξιλόγιο θα σας πήγαινε πιο μακριά. Όπως το διατύπωσε ο γλωσσολόγος David Wilkins το 1972, «χωρίς γραμματική μπορούν να μεταδοθούν πολύ λίγα, χωρίς λεξιλόγιο δεν μπορεί να μεταδοθεί τίποτα».

Η ειλικρινής απάντηση, όμως, είναι ότι εξαρτάται από τις ανάγκες σας. Στην αρχή χρειάζεστε βασικές λέξεις και φράσεις όπως «Γεια σας», «Αντίο» και «Ευχαριστώ». Μπορείτε να πείτε απλώς «Όνομα;» ή «Αριθμός τηλεφώνου;» και να πάρετε κανονικά απάντηση. Κάποια στιγμή, όμως, θα θέλετε να πάτε πέρα από τις εκφράσεις των δύο ή τριών λέξεων, αλλιώς θα κολλήσετε στο επίπεδο όσων μπορεί να εκφράσει ένα παιδί δύο ή τριών ετών στη μητρική του γλώσσα.

Μπορείτε επίσης να βάζετε τη μία λέξη μετά την άλλη, σαν μια σούπα από λέξεις, και οι ακροατές ίσως σας παρακολουθούν για λίγο. Οι περισσότεροι άνθρωποι, όμως, δυσκολεύονται να καταλαβαίνουν για πολύ αυτό το είδος επικοινωνίας. Εδώ ακριβώς μπαίνει στο παιχνίδι η γραμματική.

Τι να μάθετε πρώτα, λεξιλόγιο ή γραμματική;

Ιδανικό για: αρχάριους που αποφασίζουν πού θα αφιερώσουν τις πρώτες τους ώρες.

Ξεκινήστε με το λεξιλόγιο και προσθέστε γραμματική μόλις έχετε λέξεις για να την εφαρμόσετε. Κατά τη γνώμη μου, μια καλύτερη ερώτηση από το «ποιο από τα δύο;» είναι η εξής: «Σε τι πρέπει να επικεντρωθώ τώρα, στη γραμματική ή στο λεξιλόγιο;» Αυτή η ερώτηση σας επιτρέπει να περνάτε από το ένα στο άλλο όποτε χρειάζεται.

Υπάρχουν στιγμές που είναι καλύτερο απλώς να μελετάτε λέξεις. Αν, για παράδειγμα, μαθαίνετε αγγλικά, ξεκινήστε με τις λέξεις που θα συναντάτε πιο συχνά: Οι 100 πιο συνηθισμένες αγγλικές λέξεις με προφορά. Υπάρχουν και στιγμές που είναι καλύτερο να μελετάτε δομές, όπως το πώς κάνετε μια ερώτηση, πώς μιλάτε για το παρελθόν ή πώς βάζετε ένα ρήμα σε άρνηση. Τελικά, πρέπει να βάλετε τα δύο δίπλα δίπλα, γιατί λειτουργούν καλύτερα μαζί.

Τι σημαίνει να ξέρετε μια λέξη;

Μια έκφραση που εγώ προσωπικά έχω βρει χρήσιμη είναι η «γνώση λέξεων». Κοιτάξτε οποιοδήποτε λήμμα σε λεξικό ή σε βιβλίο διαλόγων και θα δείτε ότι κάθε λέξη συνοδεύεται από πληροφορίες τόσο για τη σημασία της όσο και για τη χρήση της. Το να ξέρετε καλά μια λέξη σημαίνει πολύ περισσότερα από το να ξέρετε τη μετάφρασή της.

Ο ερευνητής Paul Nation (2001) περιγράφει τη γνώση λέξεων σε τρία μέρη:

• Μορφή: πώς ακούγεται η λέξη, πώς γράφεται και από ποια μέρη αποτελείται.
• Σημασία: σε τι αναφέρεται και με ποιες άλλες λέξεις και ιδέες συνδέεται.
• Χρήση: η γραμματική της, οι λέξεις με τις οποίες συνήθως συνδυάζεται και πότε ταιριάζει να τη χρησιμοποιείτε.

Στο τρίτο μέρος συναντιούνται το λεξιλόγιο και η γραμματική. Επιπλέον, συνήθως αναγνωρίζετε μια λέξη πολύ πριν μπορέσετε να τη χρησιμοποιήσετε εσείς οι ίδιοι, ένα κενό που εξηγούμε στον οδηγό μας για τις δεκτικές και παραγωγικές δεξιότητες.

Πώς συνδέονται το λεξιλόγιο και η γραμματική;

Πολλές λέξεις κουβαλούν μαζί τους τη δική τους γραμματική. Στα αγγλικά λέμε «depend on» (εξαρτώμαι από), όχι «depend of». Λέμε «make a mistake» (κάνω λάθος), αλλά «do your homework» (κάνω τα μαθήματά μου), παρόλο που στα ελληνικά και τα δύο είναι απλώς «κάνω». Η λέξη «advice» (συμβουλή) δεν έχει πληθυντικό, οπότε ζητάτε «some advice» και όχι «an advice». Τίποτα από αυτά δεν φαίνεται στη μετάφραση της λέξης, αλλά όλα κρίνουν αν η πρότασή σας ακούγεται σωστή.

Γι’ αυτό κάποιοι εκπαιδευτικοί βλέπουν τα δύο ως ένα ενιαίο σύστημα. Η λεξική προσέγγιση (lexical approach), που περιέγραψε ο Michael Lewis το 1993, υποστηρίζει ότι «η γλώσσα αποτελείται από γραμματικοποιημένο λεξιλόγιο και όχι από λεξικοποιημένη γραμματική». Με απλά λόγια: μάθετε τις λέξεις μέσα στα σύνολα στα οποία εμφανίζονται φυσικά, και μεγάλο μέρος της γραμματικής θα έρθει μαζί τους.

Πώς μαθαίνετε λεξιλόγιο και γραμματική μαζί;

Ιδανικό για: όσους ξέρουν αρκετές λέξεις αλλά δυσκολεύονται να φτιάξουν προτάσεις.

Αν ξέρετε πώς χρησιμοποιείται μια λέξη μαζί με άλλες λέξεις σε μια πρόταση με νόημα, αυτό θα σας προσφέρει πολύ περισσότερα από το να ξέρετε μόνο τη λέξη. Αυτές οι πέντε συνήθειες βοηθούν:

1. Μαθαίνετε λέξεις μέσα σε φράσεις. Αποθηκεύστε το «make a decision» (παίρνω απόφαση), όχι μόνο το «decision».
2. Σημειώστε τη γραμματική στην κάρτα. Προσθέστε το γένος, τον πληθυντικό, τον τύπο του αορίστου ή την πρόθεση που χρειάζεται η λέξη.
3. Απομνημονεύστε ολόκληρες προτάσεις-παραδείγματα. Μια πρόταση σας δίνει ένα έτοιμο μοτίβο που μπορείτε να ξαναχρησιμοποιήσετε.
4. Αλλάξτε μία λέξη. Πάρτε μια πρόταση που ξέρετε και αλλάξτε μία λέξη για να φτιάξετε μια καινούργια.
5. Χρησιμοποιήστε τη. Πείτε ή γράψτε τη δική σας πρόταση με τη νέα λέξη την ίδια μέρα.

Γι’ αυτό το Lingocard έχει και μεμονωμένες λέξεις και ολόκληρες προτάσεις. Δίπλα στις τράπουλες λέξεων θα βρείτε έτοιμες τράπουλες με προτάσεις, φράσεις και ιδιωματισμούς. Στη δωρεάν εφαρμογή με κάρτες μας κάθε κάρτα διαβάζεται φωναχτά, έτσι κάθε λέξη έρχεται με τον ήχο της και με τα συμφραζόμενα που την κάνουν χρήσιμη σε πραγματικές προτάσεις. Για περισσότερες τεχνικές, δείτε τον οδηγό μας για το πώς να βελτιώσετε το λεξιλόγιό σας.

Πώς μπορούν να το εφαρμόσουν οι εκπαιδευτικοί;

Ιδανικό για: εκπαιδευτικούς που σχεδιάζουν μαθήματα ή ένα ολόκληρο πρόγραμμα.

Η ίδια αρχή λειτουργεί και στην τάξη. Συνδυάστε κάθε νέα λέξη με τη γραμματική και τα συμφραζόμενα που την κάνουν χρήσιμη, και εισαγάγετε τα μοτίβα όταν οι μαθητές έχουν ήδη τις λέξεις για να τα γεμίσουν. Αν τα σχεδιάσετε όλα αυτά με τη σωστή σειρά, μπορείτε να δημιουργήσετε ένα δομημένο πρόγραμμα σπουδών που χτίζει τη γνώση λέξεων βήμα βήμα, αντί να διδάσκετε λέξεις αποκομμένες από όλα τα άλλα.

Συμπέρασμα: μάθετε λέξεις και γραμματική μαζί

Μάθετε τη γλώσσα και ως μεμονωμένα δομικά στοιχεία και ως κομμάτια που μπορείτε να συνδυάζετε με ευέλικτους τρόπους:

• Ξεκινήστε με τις πιο συνηθισμένες λέξεις και φράσεις.
• Μάθετε κάθε λέξη μαζί με τη μορφή, τη σημασία και τη χρήση της.
• Προσθέστε γραμματικά μοτίβα μόλις έχετε λέξεις για να τα γεμίσετε.
• Εξασκηθείτε κάθε μέρα στο να φτιάχνετε δικές σας προτάσεις.

Όσο εξασκείστε και όσο καλλιεργείτε την αίσθηση για το πώς συνεργάζονται το λεξιλόγιο και η γραμματική, τόσο θα μεγαλώνει και η ικανότητά σας να χρησιμοποιείτε τις λέξεις σας. Είτε θέλετε να μάθετε αγγλικά online είτε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα, στην πλατφόρμα Lingocard θα βρείτε τράπουλες λέξεων, τράπουλες προτάσεων και επανάληψη με διαστήματα.