Kelime mi Dil Bilgisi mi: Önce Hangisini Öğrenmek Daha Önemli?

İkisine de ihtiyacınız var, ama her aşamada aynı ölçüde değil. Yeni başlayanlara en hızlı sonucu kelimeler verir: az sayıda yaygın kelimeyle bile bir şey isteyebilir ve basit cevapları anlayabilirsiniz. Dil bilgisi bu kelimeleri açık cümlelere dönüştürür. En iyi yol, her yeni kelimeyi onu kullanılabilir kılan dil bilgisi ve bağlamla birlikte öğrenmektir.

Dil öğrenenlerin çoğu er ya da geç bu sorunun bir versiyonunu sorar: “Hangisi daha önemli, dil bilgisi mi kelime mi?” Ben bu soruyu nasıl cevaplıyorum ve bende ne işe yaradı, anlatayım.

Hangisi daha önemli, kelime mi dil bilgisi mi?

Kelime dağarcığı bir dilin kelimeleridir. Dil bilgisi ise bu kelimelerin nasıl değiştiğini ve nasıl birleşip cümle oluşturduğunu gösteren kalıplar bütünüdür. Yalnızca birine sahip olabilseydiniz, kelimeler sizi daha ileri taşırdı. Dil bilimci David Wilkins'in 1972'de söylediği gibi: “Dil bilgisi olmadan çok az şey aktarılabilir, kelimeler olmadan hiçbir şey aktarılamaz.”

Ama dürüst cevap şu: bu sizin ihtiyaçlarınıza bağlı. Başlangıçta “Merhaba”, “Hoşça kal” ve “Teşekkür ederim” gibi temel kelime ve ifadelere ihtiyacınız olur. Sadece “İsim?” ya da “Telefon numarası?” deyip yine de cevap almak mümkündür. Yine de bir noktada iki üç kelimelik ifadelerin ötesine geçmek istersiniz; yoksa o dili anadili olarak konuşan iki ya da üç yaşındaki bir çocuğun anlatabildiklerinin seviyesinde takılıp kalırsınız.

Kelimeleri art arda dizip bir tür kelime çorbası da yapabilirsiniz ve dinleyenler bir süre sizi takip edebilir. Ama çoğu insan bu tür bir iletişimi uzun süre anlamakta zorlanır. İşte dil bilgisi tam burada devreye girer.

Önce kelime mi öğrenmeli, dil bilgisi mi?

Kimler için ideal: ilk çalışma saatlerini nereye ayıracağına karar veren yeni başlayanlar.

Kelimelerle başlayın ve uygulayacak kelimeleriniz olur olmaz dil bilgisini ekleyin. Bence “Hangisi?” sorusundan daha iyi bir soru şudur: “Şu anda neye odaklanmalıyım, dil bilgisine mi kelimelere mi?” Bu soru, ihtiyaç duydukça ikisi arasında geçiş yapmanızı sağlar.

Bazen sadece kelime çalışmak daha iyidir. İngilizce öğreniyorsanız, örneğin en sık karşılaşacağınız kelimelerle başlayın: En Sık Kullanılan 100 İngilizce Kelime ve Telaffuzları. Bazen de yapıları çalışmak daha iyidir: soru nasıl sorulur, geçmişten nasıl bahsedilir ya da bir fiil nasıl olumsuz yapılır gibi. Sonuçta ikisini yan yana koymanız gerekir, çünkü birlikte en iyi şekilde çalışırlar.

Bir kelimeyi bilmek ne demektir?

Benim kişisel olarak işime yarayan bir kavram “kelime bilgisi”dir. Herhangi bir sözlüğe ya da konuşma kılavuzuna bakın: her kelimenin yanında hem anlamı hem de kullanımı hakkında bilgi olduğunu görürsünüz. Bir kelimeyi iyi bilmek, çevirisini bilmekten çok daha fazlasıdır.

Araştırmacı Paul Nation (2001), kelime bilgisini üç parçada anlatır:

• Biçim: kelimenin nasıl telaffuz edildiği, nasıl yazıldığı ve hangi parçalardan oluştuğu.
• Anlam: neyi ifade ettiği ve hangi kelimeler ve fikirlerle bağlantılı olduğu.
• Kullanım: dil bilgisi, genellikle birlikte kullanıldığı kelimeler ve ne zaman kullanılmasının yerinde olduğu.

Kelime ve dil bilgisi üçüncü parçada buluşur. Ayrıca bir kelimeyi kendiniz kullanabilmeden çok önce tanırsınız. Bu farkı alıcı ve üretken beceriler rehberimizde açıklıyoruz.

Kelime ve dil bilgisi nasıl bağlantılıdır?

Pek çok kelime kendi dil bilgisini de beraberinde getirir. İngilizcede bir şeye “depend on” dersiniz (“bir şeye bağlı olmak”), “depend of” değil. Bir hata için “make a mistake” dersiniz, ama ödev için “do your homework”. “Advice” (tavsiye) kelimesinin çoğulu yoktur, bu yüzden “an advice” değil “some advice” istersiniz. Bunların hiçbiri kelimenin çevirisinde yazmaz, ama cümlenizin doğru görünüp görünmediğini hepsi belirler.

Bu yüzden bazı öğretmenler ikisini tek bir sistem olarak görür. Michael Lewis'in 1993'te tanımladığı sözcüksel yaklaşım (lexical approach) şunu savunur: “Dil, sözcükselleştirilmiş dil bilgisinden değil, dil bilgiselleştirilmiş sözcüklerden oluşur.” Basitçe söylemek gerekirse: kelimeleri doğal olarak geçtikleri kalıplar içinde öğrenin, dil bilgisinin büyük kısmı da onlarla birlikte gelir.

Kelime ve dil bilgisi birlikte nasıl öğrenilir?

Kimler için ideal: çok kelime bilen ama cümle kurmakta zorlanan öğrenciler.

Bir kelimenin anlamlı bir cümlede diğer kelimelerle nasıl kullanıldığını bilmek, size kelimeyi tek başına bilmekten çok daha fazlasını kazandırır. Şu beş alışkanlık yardımcı olur:

1. Kelimeleri kalıplar içinde öğrenin. Sadece “decision” (karar) değil, “make a decision” (karar vermek) kaydedin.
2. Dil bilgisini karta not edin. Kelimenin cinsiyetini, çoğulunu, geçmiş zaman biçimini ya da gerektirdiği edatı ekleyin.
3. Örnek cümleleri bütün olarak ezberleyin. Bir cümle size tekrar tekrar kullanabileceğiniz hazır bir kalıp verir.
4. Tek bir kelimeyi değiştirin. Bildiğiniz bir cümleyi alın ve bir kelimesini değiştirerek yeni bir cümle kurun.
5. Kullanın. Yeni kelimeyle aynı gün kendi cümlenizi söyleyin ya da yazın.

Lingocard'da hem tek tek kelimelerin hem de bütün cümlelerin bulunmasının nedeni de bu. Kelime destelerinin yanında hazır cümle, kalıp ve deyim desteleri bulursunuz. Ücretsiz kelime kartı uygulamamızda her kart sesli okunur; böylece her kelime, sesiyle ve onu gerçek cümlelerde kullanılabilir kılan bağlamla birlikte gelir. Daha fazla teknik için kelime dağarcığı nasıl geliştirilir rehberimize göz atın.

Öğretmenler bunu nasıl uygulayabilir?

Kimler için ideal: ders ya da kurs planlayan öğretmenler.

Aynı ilke sınıfta da işe yarar. Her yeni kelimeyi onu kullanılabilir kılan dil bilgisi ve bağlamla eşleştirin, kalıpları da öğrencilerin bu kalıpları dolduracak kelimeleri olduğunda tanıtın. Bunu doğru sırayla planlamak, kelimeleri birbirinden kopuk öğretmek yerine kelime bilgisini adım adım geliştiren yapılandırılmış bir müfredat oluşturmanızı sağlar.

Sonuç: kelimeleri ve dil bilgisini birlikte öğrenin

Dili hem tek tek yapı taşları olarak hem de esnek şekillerde bir araya getirebileceğiniz parçalar olarak öğrenmeye odaklanın:

• En sık kullanılan kelime ve ifadelerle başlayın.
• Her kelimeyi biçimi, anlamı ve kullanımıyla birlikte öğrenin.
• Dolduracak kelimeleriniz olur olmaz dil bilgisi kalıplarını ekleyin.
• Her gün kendi cümlelerinizi kurma alıştırması yapın.

Pratik yaptıkça ve kelime ile dil bilgisinin birlikte nasıl işlediğine dair sezginiz derinleştikçe, kelimelerinizi kullanma beceriniz de büyür. İster online İngilizce öğrenmek isteyin ister başka bir dil, kelime destelerini, cümle destelerini ve aralıklı tekrarı Lingocard platformunda bulursunuz.