Chastotali lug'at nima? Eng ko'p ishlatiladigan so'zlarni avval o'rganing

Chastotali lugʻat tildagi soʻzlarni odamlar ularni amalda qanchalik koʻp ishlatishiga qarab, eng koʻp uchraydiganidan boshlab tartiblaydigan roʻyxat. Soʻzlarni shu tartibda oʻrganish tez natija beradi: ingliz tilida eng koʻp ishlatiladigan 1000 ta soʻz nutqning taxminan 85 foizini tashkil qiladi. Shuning uchun lugʻat boyligingizni oshirishni chastotali lugʻatdan boshlash eng oqilona yoʻl.

«Men bu soʻzni bilmayman.» «Bu nimani anglatadi?» «Uni qanday ishlatish kerak?» Har bir til oʻrganuvchi bu savollarni beradi va buning jiddiy sababi bor. Yetarlicha soʻzni yoki kerakli soʻzlarni bilmaslik koʻpchilik tushunmovchiliklarning, shuningdek, oʻqish va yozishdagi qiyinchiliklarning ham ildizida yotadi.

Muammo shundaki, har bir tilda soʻzlar juda koʻp. Birgina Oxford English Dictionary (Oksford ingliz tili lugʻati) taxminan 600 000 ta inglizcha soʻzni qamrab oladi. Hech kim ularning hammasini oʻrganmaydi, shuning uchun asl savol qaysi soʻzlarni avval oʻrganish kerakligida. Chastotali lugʻat aynan shu savolga javob beradi.

Chastotali lugʻat nima?

Chastotali lugʻat tilning yozma yoki ogʻzaki matnlarida eng koʻp uchraydigan soʻzlar roʻyxati. Tilshunoslar uni korpus deb ataladigan, haqiqiy matnlardan iborat katta toʻplamda soʻzlarni sanash orqali tuzadi.

Roʻyxatni bir necha usulda tartiblash mumkin:

• chastota boʻyicha, eng koʻp ishlatiladigan soʻzdan boshlab;
• guruhlar boʻyicha, masalan, eng koʻp ishlatiladigan birinchi ming soʻz, keyin ikkinchi ming;
• alifbo tartibida;
• tipiklik boʻyicha, yaʼni matnlarning koʻp turlarida keng tarqalgan soʻzlar.

Chastotali roʻyxatlar tillarni oʻrganish va oʻqitishda, yangi lugʻatlar tuzishda va kompyuter lingvistikasida qoʻllaniladi. Ammo til oʻrganuvchi uchun ularning bitta katta vazifasi bor: qaysi soʻzlar birinchi navbatda eʼtiboringizga loyiq ekanini koʻrsatish.

Nega eng koʻp ishlatiladigan soʻzlarni avval oʻrganish kerak?

Chunki har qanday tilda ishning katta qismini kichik bir guruh soʻzlar bajaradi. Tilshunoslar bu qonuniyatni Zipf qonuni deb atashadi: eng koʻp ishlatiladigan soʻz ikkinchi oʻrindagi soʻzdan taxminan ikki barobar, uchinchisidan uch barobar koʻp uchraydi va roʻyxat boʻylab shu tarzda davom etadi.

Soʻz boyligi boʻyicha tadqiqotchi Paul Nation 1990-yilda ingliz tili uchun shuni koʻrsatdi: eng koʻp ishlatiladigan 1000 ta soʻz nutqning taxminan 85 foizini, eng koʻp ishlatiladigan 4000-5000 ta soʻz esa yozma matnning 95 foizgacha qismini tashkil qiladi. Uning raqamlari ingliz tiliga tegishli, lekin Zipf qonuni koʻplab tillarda amal qiladi, shuning uchun bu gʻoya ular uchun ham ishlaydi.

Demak, soʻzlarni chastota tartibida oʻrganish sizga eng tez natija beradi. Roʻyxat boshidagi har bir soʻzni qayta-qayta eshitasiz va oʻqiysiz. Agar ingliz tilini oʻrganayotgan boʻlsangiz, yaxshi birinchi toʻplam mana bu: Ingliz tilida eng koʻp ishlatiladigan 100 ta soʻz.

Ikkita halol eslatma. Birinchidan, soʻzlarni sanash koʻringanidan qiyinroq: «ot minmoq» birikmasidagi «ot» bilan «ot oʻrmoq» birikmasidagi «ot» bitta soʻzmi? Ikkinchidan, chastotali roʻyxat hech qachon yagona yoʻlboshchingiz boʻlmasligi kerak. U ajoyib boshlangʻich nuqta, lekin sizga oʻz qiziqishlaringiz, ishingiz va kundalik hayotingiz uchun ham soʻzlar kerak.

Tilni erkin bilish uchun nechta soʻz kerak?

Mening tajribamga koʻra, chet tilida toʻliq muloqot qilish uchun taxminan 10 000 ta soʻz kerak. Tadqiqotlar ham shu yoʻnalishni koʻrsatadi: Paul Nation 2006-yilgi tadqiqotida matndagi soʻzlarning taxminan 98 foizini tushunish uchun ogʻzaki ingliz tilida 6000-7000 ta, yozma ingliz tilida esa 8000-9000 ta soʻz oilasi kerakligini hisoblab chiqqan. Soʻz oilasi bu asos soʻz va uning shakllari, oʻzbek tilidan misol keltirsak, «foyda», «foydali» va «foydalanmoq» kabi. Ammo bu tadqiqot raqamlari ingliz tili uchun hisoblanganini unutmang.

Tartib ham son kabi muhim. Agar tasodifiy 10 000 ta soʻzni oʻrgansangiz, jonli nutqni eng koʻp ishlatiladigan 10 000 ta soʻzni oʻrgangan odamga qaraganda ancha yomon tushunasiz. Shuning uchun ingliz tilini onlayn oʻrganasizmi yoki boshqa tilnimi, har doim chastotali lugʻatdan boshlashni maslahat beraman. Bu kundalik tartibga qanday mos tushishini ingliz tilini qanday tez oʻrganish mumkin haqidagi qoʻllanmamda aytib berganman.

Lingocard chastotali lugʻatlari qanday tuziladi?

Lingocard chastotali lugʻatlari jahon adabiyotining eng mashhur kitoblarida soʻzlar qanchalik koʻp ishlatilishini tahlil qiladigan maxsus algoritmlar yordamida tuziladi. Shunday qilib, har bir roʻyxat boshidagi soʻzlar oʻqiganingizda va tinglaganingizda haqiqatan duch keladigan soʻzlardir.

Har bir lugʻat qulay bloklarga boʻlingan. Masalan, veb-ilovada ispan tilining chastotali lugʻati birinchi 500 ta asosiy soʻzdan boshlanadi, keyin 500 dan 1000 gacha boʻlgan soʻzlar keladi va 5000 gacha 500 tadan soʻzli bloklar bilan davom etadi, undan keyin esa 5000 dan 10 000 gacha boʻlgan blok bor. Ularning yonida boshlangʻich va oʻrta daraja uchun asosiy gaplar toʻplamlarini topasiz.

Nega chastotali roʻyxat bilan birga asosiy gaplarni ham oʻrganish kerak?

Faqat soʻzlarning oʻzi sizni erkin gapiradigan qilmaydi. Chet tilida gapirayotgan odamlar keyingi soʻzni qidirib, tez-tez gap oʻrtasida toʻxtab qolishini sezgan boʻlsangiz kerak. Bu toʻxtalishlar suhbatni ikki tomon uchun ham qiyinlashtiradi.

Shuning uchun chastotali lugʻatingiz bilan birga butun asosiy gaplarni yoki sizga kerakli mavzulardagi gaplarni oʻrganishni maslahat beraman. Yodlangan gaplar sizga tayyor qoliplar va soʻz birikmalarini beradi. Eng koʻp ishlatiladigan soʻzlar bilan birgalikda ular soʻz tartibi haqida oʻylash uchun toʻxtamasdan, butun gaplarni tez aytishga imkon beradi.

Chastotali lugʻatni soatlab vaqt sarflamasdan qanday yodlash mumkin

Kimga mos: katta soʻzlar roʻyxatini yuklab olib, uni qanday oʻzlashtirishni oʻylayotgan har bir kishi.

Chastotali lugʻatingiz qoʻlingizda boʻlgach, asl qiyinchilik boshlanadi: boʻsh vaqtingiz kam boʻlgan holda koʻp yangi soʻzlarni yodlash. Quyidagi vositalar bu ishni osonlashtiradi:

• Oraliqli takror. Lingocardning oraliqli takrorlash tizimi har bir soʻzni aynan uni unutishingizga oz qolganda qaytaradi, shunda vaqtingizni faqat bunga muhtoj soʻzlarga sarflaysiz.
• Band kunlar uchun audio pleyer. Lingocard mobil ilovasidagi audio pleyer soʻz va gaplaringizni ovoz chiqarib oʻqiydi, shuning uchun mashina haydayotganda yoki sayr qilayotganda mashq qilishingiz mumkin. Oʻrgangan soʻzlaringizni belgilang, shunda faqat yangi va qiyin soʻzlarni eshitasiz.
• Oʻz rasmlaringiz. Tayyor lugʻatlar juda koʻp soʻz va gaplarni yuklaydi, shuning uchun telefoningizda joy egallamasligi uchun rasmsiz keladi. Lekin qiyin soʻzga istalgan rasmni oʻzingiz qoʻshishingiz mumkin. Oʻzingiz tanlagan rasm qoʻshimcha assotsiatsiya hosil qiladi va soʻzni eslashni osonlashtiradi.
• Ikki yoʻnalishda. Chet tilidan ona tilingizga va aksincha tez tarjima qila olish juda qimmatli. Ilova sozlamalarida kartochkaning qaysi tomonini birinchi koʻrishni tanlashingiz mumkin.
• Muntazam tekshiruvlar. Oʻrgangan kartochkalaringizni belgilang, keyin bu roʻyxatni istalgan qurilmada ochib, oʻzingizni sinashingiz va yutuqlaringizni kuzatib borishingiz mumkin.

Boshqa usullar uchun til kartochkalari haqidagi qoʻllanmamizni va soʻz boyligini oshirishning 7 usuli haqidagi maqolamizni oʻqing.

Bepul chastotali lugʻatlarni qayerdan olish mumkin?

Lingocard 67 tilning istalgan juftligi uchun chastotali lugʻatlarga ega. Asosiy lugʻatlar roʻyxatdan oʻtishingiz bilanoq bepul va bepul soʻz kartochkalari ilovamizda audio hamda oraliqli takror bilan birga keladi.

Oʻz oʻquv materialingizni ham yaratishingiz mumkin. Kompyuterda veb-ilova ichidagi Kartochkalar menejeri Premium tarkibiga kiradi va istalgan matn fayli yoki soʻzlar roʻyxatini kartochkalar toʻplamiga aylantiradi. Barcha kartochkalaringiz bulutdagi hisobingizda saqlanadi, shuning uchun qurilmalaringiz oʻrtasida sinxronlanadi.

Maslahatim oddiy: eng koʻp ishlatiladigan soʻzlardan boshlang, ular bilan birga asosiy gaplarni oʻrganing va har kuni ozgina takrorlang. Jonli nutqni oʻylaganingizdan tezroq tushuna boshlaysiz. Buning uchun kerak boʻlgan hamma narsa Lingocard til oʻrganish platformasida bor.