Жиілік сөздігі дегеніміз не? Алдымен ең жиі қолданылатын сөздерді үйреніңіз

Жиілік сөздігі - тілдегі сөздерді адамдардың оларды іс жүзінде қаншалықты жиі қолданатынына қарай, ең жиісінен бастап реттеп шыққан тізім. Сөздерді осы ретпен үйрену тез нәтиже береді: ағылшын тілінде ең жиі қолданылатын 1 000 сөз сөйлеудің шамамен 85%-ын құрайды. Сондықтан сөздік қорды байытуды жиілік сөздігінен бастау ең дұрыс шешім.

«Мен бұл сөзді білмеймін». «Ол нені білдіреді?» «Оны қалай қолданамын?» Тіл үйренетін әр адам осы сұрақтарды қояды, және бекер емес. Сөздің жетіспеуі немесе қажетті сөздерді білмеу көптеген түсінбестіктердің, сондай-ақ оқу мен жазудағы қиындықтардың басты себебі.

Қиындығы сол, кез келген тілде сөз өте көп. Тек Оксфорд ағылшын тілі сөздігінің (Oxford English Dictionary) өзінде шамамен 600 000 ағылшын сөзі бар. Олардың бәрін ешкім үйреніп шықпайды, сондықтан негізгі сұрақ басқа: алдымен қай сөздерді үйрену керек? Оған жиілік сөздігі жауап береді.

Жиілік сөздігі дегеніміз не?

Жиілік сөздігі - белгілі бір тілдің жазбаша немесе ауызша мәтіндерінде ең жиі кездесетін сөздердің тізімі. Лингвистер оны корпус деп аталатын нақты мәтіндердің үлкен жинағындағы сөздерді санау арқылы құрастырады.

Тізімді бірнеше тәсілмен реттеуге болады:

• жиілігі бойынша, ең жиі кездесетін сөзден бастап;
• топтар бойынша, мысалы, ең жиі қолданылатын алғашқы мың сөз, содан кейін екінші мың;
• әліпби бойынша;
• типтілігі бойынша, яғни сөздің мәтіндердің көпшілік түрінде қаншалықты кең таралғанына қарай.

Жиілік тізімдері тіл үйрену мен оқытуда, жаңа сөздіктер жасауда және компьютерлік лингвистикада қолданылады. Бірақ тіл үйренуші үшін олардың бір үлкен міндеті бар: алдымен қай сөздерге көңіл бөлу керегін көрсету.

Неліктен алдымен ең жиі қолданылатын сөздерді үйрену керек?

Себебі кез келген тілде жұмыстың басым бөлігін шағын сөздер жиынтығы атқарады. Лингвистер бұл заңдылықты Ципф заңы деп атайды: ең жиі кездесетін сөз екінші орындағы сөзден шамамен екі есе, үшінші орындағыдан үш есе жиі кездеседі және тізім бойымен осылай жалғаса береді.

Ағылшын тілі бойынша лексика зерттеушісі Пол Нейшн (Paul Nation) 1990 жылы ең жиі қолданылатын 1 000 сөз сөйлеудің шамамен 85%-ын, ал ең жиі қолданылатын 4 000-5 000 сөз жазба мәтіннің 95%-ына дейінгі бөлігін құрайтынын көрсетті. Оның деректері ағылшын тіліне қатысты, бірақ Ципф заңы көптеген тілдерде орындалады, сондықтан бұл идея оларға да жарайды.

Демек, сөздерді жиілік ретімен үйрену ең жылдам нәтиже береді. Тізімнің басындағы әр сөзді сіз қайта-қайта естіп, оқитын боласыз. Ағылшын тілін үйреніп жүрсеңіз, алғашқы жинаққа жақсы нұсқа: Ағылшын тіліндегі ең жиі қолданылатын 100 сөз айтылуымен.

Әділін айтсақ, мұнда екі ескертпе бар. Біріншіден, сөздерді санау көрінгеннен қиынырақ: «ыстық жаз» бен «хат жаз» тіркестеріндегі «жаз» бір сөз бе? Екіншіден, жиілік тізімі ешқашан жалғыз бағдарыңыз болмауы керек. Ол бастау үшін тамаша, бірақ сізге өз қызығушылықтарыңызға, жұмысыңызға және күнделікті өміріңізге қатысты сөздер де қажет.

Еркін сөйлеу үшін қанша сөз білу керек?

Менің тәжірибемде шет тілінде толыққанды қарым-қатынас жасау үшін шамамен 10 000 сөз қажет. Зерттеулер де осы бағытты көрсетеді: 2006 жылғы зерттеуінде Пол Нейшн мәтіндегі сөздердің шамамен 98%-ын түсіну үшін ауызекі ағылшын тілінде 6 000-7 000, ал жазба ағылшын тілінде 8 000-9 000 түбірлес сөз тобы қажет деп есептеді. Түбірлес сөз тобына негізгі сөз бен оның формалары кіреді, мысалы, «оқу», «оқыды» және «оқушы». Бұл сандарды Нейшн дәл ағылшын тілі үшін шығарған.

Реттің маңызы санынан кем емес. Кездейсоқ 10 000 сөз үйренсеңіз, ең жиі қолданылатын 10 000 сөзді үйренген адамға қарағанда тірі сөйлеуді әлдеқайда нашар түсінесіз. Сондықтан мен әрқашан ағылшын тілін онлайн үйренсеңіз де, басқа тілді үйренсеңіз де, жиілік сөздігінен бастауға кеңес беремін. Мұның күнделікті жаттығуға қалай сыятынын ағылшын тілін қалай тез үйренуге болады деген нұсқаулығымда жазамын.

Lingocard жиілік сөздіктері қалай жасалады?

Lingocard жиілік сөздіктері әлем әдебиетінің ең танымал кітаптарында сөздердің қаншалықты жиі қолданылатынын талдайтын арнайы алгоритмдер арқылы құрастырылады. Сондықтан әр тізімнің басында оқығанда және тыңдағанда шынымен кездестіретін сөздеріңіз тұрады.

Әр сөздік ыңғайлы блоктарға бөлінген. Мысалы, веб-қосымшада испан тілінің жиілік сөздігі алғашқы 500 негізгі сөзден басталады, содан кейін 500-ден 1 000-ға дейінгі сөздер келеді, осылайша 5 000-ға дейін 500 сөзден тұратын блоктармен жалғасады, одан кейін 5 000-нан 10 000-ға дейінгі блок тұрады. Олардың жанынан бастапқы және орта деңгейге арналған негізгі сөйлемдер жинақтарын табасыз.

Неліктен жиілік тізімімен бірге негізгі сөйлемдерді үйрену керек?

Тек сөздердің өзі сізді еркін сөйлетпейді. Шет тілінде сөйлеп тұрған адамдардың келесі сөзді іздеп, сөйлемнің ортасында жиі кідіріп қалатынын байқаған шығарсыз, ал бұл кідірістер әңгімені екі жаққа да қиындатады.

Сондықтан мен жиілік сөздігімен бірге тұтас негізгі сөйлемдерді немесе өзіңізге қажет тақырыптардағы сөйлемдерді үйренуге кеңес беремін. Жатталған сөйлемдер дайын үлгілер мен сөз тіркестерін береді. Ең жиі қолданылатын сөздермен ұштасқанда, олар сөз тәртібі туралы ойланып тоқтамай, тұтас сөйлемдерді тез айтуға мүмкіндік береді.

Жиілік сөздігін сағаттап отырмай қалай жаттауға болады

Кімге ыңғайлы: үлкен сөз тізімін жүктеп алып, оны қалай меңгеремін деп ойланып жүрген кез келген адамға.

Жиілік сөздігі қолыңызда болғанда, нағыз сынақ басталады: бос уақыт аз болғанда көп жаңа сөзді есте сақтау керек. Мына құралдар мұны жеңілдетеді:

• Аралық қайталау. Lingocard аралық қайталау жүйесі әр сөзді сіз оны ұмытып кетер алдында қайтарады, сондықтан уақытыңызды тек қайталауды шынымен қажет ететін сөздерге жұмсайсыз.
• Бос емес күндерге арналған аудиоплеер. Lingocard мобильді қолданбасындағы аудиоплеер сөздеріңіз бен сөйлемдеріңізді дауыстап оқиды, сондықтан көлік жүргізіп немесе серуендеп жүріп те оқуға болады. Үйренген сөздеріңізді белгілесеңіз, тек жаңа және қиын сөздерді ғана естисіз.
• Өз суреттеріңіз. Дайын сөздіктер сөздер мен сөйлемдерді өте көп жүктейді, сондықтан телефоныңызда орын үнемдеу үшін суретсіз беріледі. Бірақ кез келген қиын сөзге суретті өзіңіз қоса аласыз. Өзіңіз таңдаған сурет қосымша ассоциация туғызады, сөйтіп сөз есіңізге оңай түседі.
• Екі бағытта. Екі бағытта да тез аудара білу пайдалы: шет тілінен ана тіліне және керісінше. Қолданба баптауларында карточканың қай жағын бірінші көретініңізді таңдай аласыз.
• Тұрақты тексеру. Оқыған карточкаларыңызды белгілеңіз, сонда сол тізімді кез келген құрылғыда ашып, өзіңізді тексеріп, жетістігіңізді бақылай аласыз.

Басқа тәсілдерді тіл үйренуге арналған карточкалар туралы нұсқаулығымыздан және сөздік қорды байытудың 7 жолы туралы мақаладан табасыз.

Тегін жиілік сөздіктерін қайдан алуға болады?

Lingocard-та 67 тілдің кез келген комбинациясына арналған жиілік сөздіктері бар. Негізгілері тіркелген бойда тегін қолжетімді және біздің тегін карточкалар қолданбамызда дыбыспен және аралық қайталаумен бірге беріледі.

Сондай-ақ өз оқу материалыңызды жасай аласыз. Компьютерде веб-қосымшадағы Карточкалар менеджері Premium Learning құрамына кіреді және кез келген мәтіндік файлды немесе сөз тізімін карточкалар жинағына айналдырады. Барлық карточкаларыңыз бұлттағы аккаунтыңызда сақталады, сондықтан құрылғыларыңыз арасында синхрондалады.

Менің кеңесім қарапайым: ең жиі қолданылатын сөздерден бастаңыз, олармен бірге негізгі сөйлемдерді үйреніңіз және күн сайын аздап қайталап отырыңыз. Тірі сөйлеуді ойлағаныңыздан ертерек түсіне бастайсыз. Ол үшін қажеттінің бәрі Lingocard тіл үйрену платформасында бар.