Kí ni atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀? Kọ́ àwọn ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ ní àkọ́kọ́

Atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ jẹ́ àkọsílẹ̀ àwọn ọ̀rọ̀ èdè kan tí a tò ní ìbámu pẹ̀lú bí ènìyàn ṣe ń lò wọ́n tó, láti èyí tó wọ́pọ̀ jùlọ sísàlẹ̀. Kíkọ́ wọn ní ètò yìí ń sèso kíákíá: nínú Gẹ̀ẹ́sì, ọ̀rọ̀ 1,000 tó wọ́pọ̀ jùlọ ló jẹ́ nǹkan bí 85% ọ̀rọ̀ tí a ń sọ. Ibẹ̀ ló dára jùlọ láti bẹ̀rẹ̀.

“Mi ò mọ ọ̀rọ̀ yẹn.” “Kí ló túmọ̀ sí?” “Báwo ni mo ṣe lè lò ó?” Gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ èdè ló ń béèrè ìbéèrè wọ̀nyí, ó sì ní ìdí. Àìmọ ọ̀rọ̀ tó pọ̀ tó, tàbí àìmọ àwọn èyí tó yẹ, ni gbòǹgbò ọ̀pọ̀lọpọ̀ àìgbọ́ra-ẹni-yé, àti ìṣòro nínú kíkà àti kíkọ pẹ̀lú.

Ìṣòro ibẹ̀ ni pé gbogbo èdè ló ní ọ̀rọ̀ tó pọ̀ lọ jàra. Oxford English Dictionary nìkan, atúmọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì tó lókìkí, ní nǹkan bí ọ̀rọ̀ Gẹ̀ẹ́sì 600,000. Kò sí ẹni tó ń kọ́ gbogbo wọn, nítorí náà ìbéèrè gidi ni pé: àwọn ọ̀rọ̀ wo ni kí o kọ́kọ́ kọ́? Atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ ló ń dáhùn ìbéèrè yẹn.

Kí ni atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀?

Atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ jẹ́ àkọsílẹ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tó ń yọjú jùlọ nínú ọ̀rọ̀ kíkọ tàbí ọ̀rọ̀ sísọ èdè kan. Àwọn onímọ̀ èdè ń ṣe é nípa kíka àwọn ọ̀rọ̀ inú àkójọ ńlá ti àwọn àyọkà gidi, tí a ń pè ní kọ́pọ́ọ̀sì (corpus).

A lè to àkọsílẹ̀ náà ní ọ̀nà púpọ̀:

• ní ìbámu pẹ̀lú ìwọ́pọ̀, láti ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ sísàlẹ̀;
• ní ẹgbẹẹgbẹ́, fún àpẹẹrẹ ẹgbẹ̀rún àkọ́kọ́ nínú àwọn ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ, lẹ́yìn náà ẹgbẹ̀rún kejì;
• ní ètò álífábẹ́ẹ̀tì;
• ní ìbámu pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ń yọjú káàkiri, ìyẹn àwọn ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú àyọkà.

A ń lo àkọsílẹ̀ ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ fún kíkọ́ àti kíkọ́ni ní èdè, fún kíkọ atúmọ̀ èdè tuntun àti nínú ìmọ̀ èdè orí kọ̀ǹpútà. Ṣùgbọ́n fún akẹ́kọ̀ọ́, iṣẹ́ ńlá kan ni wọ́n ní: láti fi àwọn ọ̀rọ̀ tó yẹ kí o kọ́kọ́ fiyè sí hàn ọ́.

Kí ló dé tí o fi gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ kọ́ àwọn ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ?

Nítorí pé ọ̀rọ̀ díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ náà nínú èdè èyíkéyìí. Àwọn onímọ̀ èdè ń pe àpẹẹrẹ yìí ní òfin Zipf: ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ ń yọjú ní nǹkan bí ìlọ́po méjì ti èkejì, ìlọ́po mẹ́ta ti ẹ̀kẹta, bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ títí dé ìsàlẹ̀ àkọsílẹ̀ náà.

Fún Gẹ̀ẹ́sì, olùwádìí ọ̀rọ̀ Paul Nation fi hàn ní ọdún 1990 pé ọ̀rọ̀ 1,000 tó wọ́pọ̀ jùlọ ló jẹ́ nǹkan bí 85% ọ̀rọ̀ tí a ń sọ, àti pé ọ̀rọ̀ 4,000-5,000 tó wọ́pọ̀ jùlọ ló jẹ́ tó 95% àyọkà tí a kọ sílẹ̀. Fún Gẹ̀ẹ́sì ni iye tirẹ̀ wà, ṣùgbọ́n òfin Zipf ń ṣiṣẹ́ nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ èdè, nítorí náà èrò kan náà wúlò fún wọn pẹ̀lú.

Nítorí náà, kíkọ́ ọ̀rọ̀ ní ètò ìwọ́pọ̀ ń fún ọ ní èrè tó yára jùlọ. Gbogbo ọ̀rọ̀ tó wà ní òkè àkọsílẹ̀ náà jẹ́ èyí tí ìwọ yóò máa gbọ́ tí ìwọ yóò sì máa kà léraléra. Bí o bá ń kọ́ Gẹ̀ẹ́sì, àkójọ káàdì àkọ́kọ́ tó dára ni: Àwọn ọ̀rọ̀ 100 tí a máa ń lò jùlọ nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì.

Ìkìlọ̀ òtítọ́ méjì. Àkọ́kọ́, kíka ọ̀rọ̀ le ju bó ṣe dà lọ: ṣé “kọ́” nínú “kọ́ èdè” jẹ́ ọ̀rọ̀ kan náà pẹ̀lú “kọ́” nínú “kọ́ ilé”? Èkejì, àkọsílẹ̀ ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ kò gbọ́dọ̀ jẹ́ amọ̀nà rẹ kan ṣoṣo. Ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó dára gan-an ni, ṣùgbọ́n o tún nílò àwọn ọ̀rọ̀ fún ohun tí o nífẹ̀ẹ́ sí, iṣẹ́ rẹ àti ìgbésí ayé ojoojúmọ́.

Ọ̀rọ̀ mélòó ni o nílò láti mọ̀ kí o tó lè sọ èdè kan dáadáa?

Láti inú ìrírí mi, o nílò nǹkan bí ọ̀rọ̀ 10,000 láti lè bá ènìyàn sọ̀rọ̀ ní kíkún nínú èdè àjèjì. Ìwádìí náà tọ́ka sí ọ̀nà kan náà: nínú ìwádìí kan ní ọdún 2006, Paul Nation fojú díwọ̀n pé láti lóye nǹkan bí 98% àwọn ọ̀rọ̀ inú àyọkà kan, o nílò ìdílé ọ̀rọ̀ 6,000-7,000 fún Gẹ̀ẹ́sì tí a ń sọ àti 8,000-9,000 fún Gẹ̀ẹ́sì tí a kọ sílẹ̀. Ìdílé ọ̀rọ̀ jẹ́ ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀ka rẹ̀, bíi “ṣiṣẹ́”, “iṣẹ́” àti “òṣìṣẹ́” nínú Yorùbá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé fún Gẹ̀ẹ́sì ni iye ìwádìí náà wà.

Ètò ṣe pàtàkì tó iye. Bí o bá kọ́ ọ̀rọ̀ 10,000 láìní ètò, òye rẹ nípa ọ̀rọ̀ sísọ gidi yóò kéré púpọ̀ ju ti ẹni tó kọ́ ọ̀rọ̀ 10,000 tó wọ́pọ̀ jùlọ. Ìdí nìyẹn tí mo fi máa ń gbani nímọ̀ràn nígbà gbogbo láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀, yálà o ń kọ́ Gẹ̀ẹ́sì lórí ayélujára tàbí èdè mìíràn. Mo ṣàlàyé bí èyí ṣe bá ìṣe ojoojúmọ́ mu nínú ìtọ́sọ́nà mi lórí bí o ṣe lè kọ́ Gẹ̀ẹ́sì kíákíá.

Báwo ni a ṣe ń ṣe atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ Lingocard?

A ń kó atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ Lingocard jọ pẹ̀lú àwọn ìlànà kọ̀ǹpútà pàtàkì tó ń ṣàyẹ̀wò bí a ṣe ń lo ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan léraléra tó nínú àwọn ìwé lítíréṣọ̀ àgbáyé tó gbajúmọ̀ jùlọ. Nítorí náà, àwọn ọ̀rọ̀ tó wà ní òkè àkọsílẹ̀ kọ̀ọ̀kan ni àwọn tí ìwọ yóò bá pàdé ní gidi nígbà tí o bá ń kàwé tí o sì ń gbọ́rọ̀.

A pín atúmọ̀ èdè kọ̀ọ̀kan sí àwọn apá tí ó rọrùn láti bójú tó. Nínú app wẹ́ẹ̀bù, fún àpẹẹrẹ, atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ Sípáníìṣì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ 500 àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà 500 sí 1,000, bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ní apá ọ̀rọ̀ 500 títí dé 5,000, lẹ́yìn náà apá kan láti 5,000 sí 10,000. Lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn, ìwọ yóò rí àwọn àkójọ káàdì gbólóhùn ìpìlẹ̀ fún ìpele olùbẹ̀rẹ̀ àti ìpele àárín.

Kí ló dé tí o fi gbọ́dọ̀ kọ́ gbólóhùn ìpìlẹ̀ pẹ̀lú àkọsílẹ̀ ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀?

Ọ̀rọ̀ nìkan kò ní jẹ́ kí o sọ èdè dáadáa. Ó ṣeé ṣe kí o ti ṣàkíyèsí pé àwọn tó ń sọ èdè àjèjì sábà máa ń dánu dúró ní àárín gbólóhùn bí wọ́n ṣe ń wá ọ̀rọ̀ tó kàn, ìdánudúró wọ̀nyẹn sì ń mú kí ìjíròrò nira fún ẹ̀gbẹ́ méjèèjì.

Ìdí nìyẹn tí mo fi gbani nímọ̀ràn láti kọ́ gbólóhùn ìpìlẹ̀ odidi, tàbí gbólóhùn lórí àwọn àkòrí tí o nílò, pọ̀ mọ́ atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ rẹ. Àwọn gbólóhùn tí o há sórí ń fún ọ ní àpẹẹrẹ àti àkópọ̀ ọ̀rọ̀ tí a ti ṣe sílẹ̀. Pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ, wọ́n ń jẹ́ kí o sọ gbólóhùn odidi kíákíá, láìdúró láti ronú nípa ètò ọ̀rọ̀.

Bí o ṣe lè há atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ sórí láìlo ọ̀pọ̀ wákàtí

Ó dára jùlọ fún: ẹnikẹ́ni tó ti gba àkọsílẹ̀ ọ̀rọ̀ ńlá kan sílẹ̀ tó sì ń ṣe kàyéfì bí òun ṣe máa parí rẹ̀.

Ní kété tí o bá ti ní atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ rẹ, ìpèníjà gidi bẹ̀rẹ̀: láti há ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ tuntun sórí nígbà tí o kò ní àkókò púpọ̀. Àwọn irinṣẹ́ wọ̀nyí ń mú kí ó ṣeé ṣe:

• Àtúnsọ pẹ̀lú àlàfo. Ètò àtúnsọ pẹ̀lú àlàfo Lingocard ń mú ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan padà wá ní kété kí o tó gbàgbé rẹ̀, nítorí náà o ń lo àkókò rẹ lórí àwọn ọ̀rọ̀ tó nílò rẹ̀ nìkan.
• Ẹ̀rọ ìgbọ́hùn fún ọjọ́ tí ọwọ́ dí. Ẹ̀rọ ìgbọ́hùn inú app alágbèéká Lingocard ń ka àwọn ọ̀rọ̀ àti gbólóhùn rẹ sókè, kí o lè kẹ́kọ̀ọ́ nígbà tí o bá ń wakọ̀ tàbí tí o ń rìn. Sàmì sí àwọn ọ̀rọ̀ tí o ti kọ́, àwọn tuntun àti àwọn tó le nìkan ni ìwọ yóò máa gbọ́.
• Àwòrán tìrẹ. Àwọn atúmọ̀ èdè tí a ti ṣe sílẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ àti gbólóhùn nínú, nítorí náà wọn kò ní àwòrán, kí wọ́n má baà gba ààyè púpọ̀ lórí fóònù rẹ. Ṣùgbọ́n o lè fi àwòrán èyíkéyìí kún ọ̀rọ̀ tó le fúnra rẹ. Àwòrán tí o yàn fúnra rẹ ń dá ìsopọ̀ àfikún sílẹ̀, èyí sì ń jẹ́ kí ó rọrùn láti rántí ọ̀rọ̀ náà.
• Ọ̀nà méjèèjì. Ó ṣe pàtàkì láti túmọ̀ kíákíá ní ọ̀nà méjèèjì, láti èdè àjèjì sí èdè abínibí rẹ àti padà. Nínú ètò app náà, o lè yan ẹ̀gbẹ́ káàdì tí ìwọ yóò kọ́kọ́ rí.
• Àyẹ̀wò déédéé. Sàmì sí àwọn káàdì tí o ti kọ́, o sì lè ṣí àkọsílẹ̀ yẹn lórí ẹ̀rọ èyíkéyìí láti dán ara rẹ wò kí o sì tọpinpin ìlọsíwájú rẹ.

Fún àwọn ọgbọ́n mìíràn, wo ìtọ́sọ́nà wa lórí káàdì ìkẹ́kọ̀ọ́ èdè àti ọ̀nà 7 láti mú kí ọ̀rọ̀ tí o mọ̀ pọ̀ sí i.

Níbo ni o ti lè rí atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ lọ́fẹ̀ẹ́?

Lingocard ní atúmọ̀ èdè ìwọ́pọ̀ ọ̀rọ̀ fún àkópọ̀ èyíkéyìí nínú èdè 67. Àwọn ti ìpìlẹ̀ jẹ́ ọ̀fẹ́ ní kété tí o bá forúkọ sílẹ̀, wọ́n sì wá pẹ̀lú ohùn àti àtúnsọ pẹ̀lú àlàfo nínú app káàdì ìkẹ́kọ̀ọ́ ọ̀fẹ́ wa.

O tún lè ṣẹ̀dá ohun èlò ìkẹ́kọ̀ọ́ tìrẹ. Lórí kọ̀ǹpútà, Olùṣàkóso Kaadi nínú app wẹ́ẹ̀bù, tó wà pẹ̀lú Premium, ń sọ fáìlì ọ̀rọ̀ èyíkéyìí tàbí àkọsílẹ̀ ọ̀rọ̀ di àkójọ káàdì. A ń tọ́jú gbogbo káàdì rẹ sínú àkáǹtì kọ́ọ̀dù (cloud) rẹ, nítorí náà wọ́n máa ń dọ́gba lórí gbogbo ẹ̀rọ rẹ.

Ìmọ̀ràn mi rọrùn: bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀ jùlọ, kọ́ gbólóhùn ìpìlẹ̀ lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn, kí o sì máa tún díẹ̀ wò lójoojúmọ́. Ìwọ yóò lóye ọ̀rọ̀ sísọ gidi kíákíá ju bí o ṣe rò lọ. Gbogbo ohun tí o nílò fún èyí wà lórí pèpéle ìkẹ́kọ̀ọ́ èdè Lingocard.