Flashcard học ngoại ngữ: Cách dùng thẻ ghi nhớ để học mọi ngôn ngữ

Để học ngoại ngữ bằng flashcard, hãy ghi một từ hoặc cụm từ ở một mặt thẻ và nghĩa của nó ở mặt kia, rồi tự kiểm tra thay vì chỉ đọc lại. Thẻ bạn nhớ sẽ quay lại thưa hơn, thẻ bạn quên sẽ quay lại sớm hơn. Đó chính là phương pháp Leitner, và một ứng dụng flashcard tự động hóa nó bằng lặp lại ngắt quãng.

Flashcard, hay thẻ ghi nhớ, là cách tự học ngoại ngữ đơn giản và phổ biến nhất. Một mặt là từ khó nhớ, mặt kia là nghĩa hoặc bản dịch của nó. Bạn lật lần lượt cả bộ thẻ, để riêng những thẻ đã thuộc và cứ thế tiếp tục cho đến khi thuộc hết.

Nghe thì có vẻ đơn giản quá mức. Nhưng sau khi ghi nhớ khoảng 10.000 từ mới theo cách này và dùng chúng trong những cuộc trò chuyện thật, tôi tin rằng flashcard là một trong những công cụ hiệu quả nhất của người học ngoại ngữ, miễn là bạn dùng đúng cách. Dưới đây là những gì tôi rút ra, để bạn đi cùng con đường ấy nhanh hơn và ít vấp váp hơn.

Vì sao học ngoại ngữ bằng flashcard lại hiệu quả đến vậy?

Phù hợp với: bất kỳ ai muốn từ mới nằm lại trong trí nhớ dài hạn, chứ không chỉ nhớ được đến ngày mai.

Flashcard buộc bạn làm hai việc mà các nghiên cứu về trí nhớ luôn ủng hộ.

Việc thứ nhất là luyện truy xuất. Mỗi lần nhìn mặt trước của thẻ và cố nhớ ra mặt sau, bạn đang kéo từ đó ra khỏi trí nhớ, và chính nỗ lực ấy giúp từ bám chắc. Trong một nghiên cứu nổi tiếng năm 2006, hai nhà tâm lý học Henry Roediger và Jeffrey Karpicke nhận thấy sinh viên tự kiểm tra về một bài đọc nhớ được nhiều hơn sau vài ngày và sau một tuần so với những sinh viên dành cùng lượng thời gian để đọc lại bài.

Việc thứ hai là giãn cách. Ôn một từ nhiều lần với những khoảng nghỉ ở giữa hiệu quả hơn nhồi nhét nó trong một buổi. Trong một nghiên cứu về flashcard năm 2009, nhà tâm lý học Nate Kornell nhận thấy học giãn cách hiệu quả hơn học dồn với 90% người tham gia. Vậy mà 72% trong số họ lại tin rằng học dồn hiệu quả hơn. Học dồn cho cảm giác năng suất, nhưng học giãn cách mới là thứ đọng lại lâu. Nếu bạn tò mò ý tưởng này đã trở thành cả một phương pháp như thế nào, hãy đọc bài viết của chúng tôi về hệ thống lặp lại ngắt quãng là gì.

Từ 500 tấm thẻ giấy đến ứng dụng flashcard của riêng tôi

Đầu tiên, tôi đặt cho mình một mục tiêu: học 500 từ tiếng Anh được dùng nhiều nhất. Tôi tìm các thống kê tần suất dựa trên nghiên cứu, chép các từ ra và bắt đầu làm thẻ giấy, chia chúng thành nhiều bộ.

Khi đạt được mục tiêu ấy, tôi nhận ra rằng muốn biết tiếng Anh ở mức khá cần ít nhất 5.000 từ khác nhau. Vài nghìn tấm thẻ giấy rõ ràng là không khả thi, nên tôi quyết định làm một ứng dụng di động cho chúng.

Trước khi viết dòng code đầu tiên, tôi lập danh sách những gì ứng dụng phải làm được:

1. Lưu số lượng thẻ không giới hạn.
2. Có kho lưu trữ các từ đã thuộc, để bạn thấy mình đã học được bao nhiêu.
3. Tự động biến bất kỳ tệp văn bản nào thành một bộ thẻ.
4. Đọc to mọi thẻ theo thứ tự bất kỳ, với số lần lặp tùy chỉnh, như một trình phát nhạc.
5. Có sẵn các bộ thẻ theo nhiều chủ đề khác nhau.
6. Cho phép thêm hình ảnh vào thẻ để tạo liên tưởng thị giác.
7. Chạy được khi không có internet, kể cả ở chế độ máy bay.
8. Giữ an toàn mọi từ của bạn trên đám mây.
9. Dễ sử dụng.
10. Có bài tập hằng ngày mà bạn tự điều chỉnh được.
11. Nhắc bạn khi đến giờ học.
12. Cho phép chọn thứ tự từ: theo bảng chữ cái, đảo ngược, ngẫu nhiên hoặc theo chủ đề.
13. Cho phép chuyển thẻ giữa các bộ.
14. Dùng được cho mọi ngôn ngữ, và cho nhiều ngôn ngữ cùng lúc.

Tôi có rất ít kinh nghiệm lập trình Android, nhưng vẫn bắt tay làm phiên bản Lingocard đầu tiên cho chính điện thoại của mình. Vài tháng sau, ứng dụng đầu tiên đã sẵn sàng: flashcard và một bộ thẻ duy nhất. Để làm những công cụ phức tạp hơn, tôi nói chuyện với mấy người bạn lập trình viên. Họ thích ý tưởng này, và chẳng bao lâu có thêm nhiều người nhiệt huyết tham gia dự án. Chúng tôi tiếp tục làm, xây dựng ứng dụng cho cả Android lẫn iOS, và hôm nay Lingocard miễn phí trên Google Play và App Store.

Chỉ trong vài tháng, hàng chục nghìn người trên khắp thế giới đã dùng các ứng dụng của chúng tôi. Chúng tôi nhận được rất nhiều thư cảm ơn, báo lỗi và ý tưởng cải tiến, và chúng tôi biết ơn từng lá thư một.

Một ứng dụng flashcard tốt cần làm được gì?

Phù hợp với: việc chọn một ứng dụng flashcard mà bạn sẽ thật sự dùng lâu dài.

Phần lớn danh sách mong muốn ban đầu ấy chính là cách Lingocard hoạt động ngày nay. Nếu bạn đang so sánh các ứng dụng, đây là những tính năng tôi sẽ tìm:

• Âm thanh trên mọi thẻ. Nghe từ giúp bạn biết nó phát âm ra sao, chứ không chỉ biết nó viết thế nào.
• Lặp lại ngắt quãng. Ứng dụng nên tự quyết định khi nào mỗi thẻ quay lại, để bạn khỏi phải bận tâm.
• Thẻ tự làm và bộ thẻ có sẵn. Tự làm thẻ giúp bạn nhớ, còn bộ thẻ có sẵn giúp tiết kiệm thời gian.
• Tạo thẻ nhanh. Trong Lingocard, bạn có thể gõ thẻ, đọc to để tính năng nhận dạng giọng nói ghi lại, hoặc, với gói Premium, biến cả một đoạn văn bản thành bộ thẻ chỉ trong một bước.
• Học ngoại tuyến, đồng bộ đám mây. Học ngay trên máy bay, và tiến độ sẽ được đồng bộ vào lần tiếp theo bạn có mạng.
• Lời nhắc. Ứng dụng di động cho phép đặt tối đa sáu lời nhắc học mỗi ngày.

Lingocard là một ứng dụng flashcard miễn phí có đủ tất cả những điều trên, cho mọi cặp ngôn ngữ trong số 67 ngôn ngữ, và thẻ của bạn được lưu trên đám mây nên bạn có thể đổi thiết bị bất cứ lúc nào. Nếu bạn đang cân nhắc giữa Lingocard và các ứng dụng khác, hãy xem bài so sánh ứng dụng flashcard miễn phí tốt nhất: Anki, Quizlet và Lingocard.

Làm flashcard học ngoại ngữ thế nào cho tốt?

Phù hợp với: việc tạo những bộ thẻ ôn nhanh và dễ nhớ.

Vài quy tắc đơn giản tạo ra khác biệt lớn:

• Mỗi thẻ một ý. Một từ, một cụm từ hoặc một câu ngắn.
• Học cụm từ và câu, không chỉ từ đơn lẻ. Khi bắt đầu nói, bạn sẽ thấy mình cần ghép câu thật nhanh. Chính những cụm từ và thành ngữ có sẵn giúp lời nói của bạn tự nhiên, vì thế chúng tôi đã thêm vào ứng dụng các bộ thẻ câu, cụm từ và thành ngữ.
• Thêm hình ảnh. Một bức ảnh hay hình minh họa trên thẻ tạo liên tưởng thị giác, đặc biệt hữu ích với những từ chỉ sự vật cụ thể.
• Nghe từng thẻ. Đọc to từ đó sau khi nghe, bạn sẽ nhớ lâu hơn.
• Dùng văn bản bạn yêu thích. Thẻ Lingocard không giới hạn độ dài, nên bạn có thể làm một thẻ chứa lời bài hát yêu thích hay một đoạn trong cuốn sách bạn thích, rồi nghe nó bằng giọng đọc tổng hợp.

Trên máy tính, tính năng Quản lý thẻ trong ứng dụng web, có trong gói Premium, tạo hàng nghìn thẻ cùng lúc từ một danh sách từ. Để có thêm nhiều cách ghi nhớ từ mới, hãy xem hướng dẫn cách cải thiện vốn từ vựng của chúng tôi.

Cách dùng phương pháp Leitner với flashcard

Phù hợp với: thẻ giấy, hoặc bất kỳ ai muốn hiểu ứng dụng đang làm gì ở phía sau.

Phương pháp Leitner là một cách kinh điển để dùng flashcard hiệu quả. Nó do nhà báo khoa học người Đức Sebastian Leitner đề xuất trong cuốn sách năm 1972 “So lernt man lernen” (“Học cách học”). Đây là một dạng lặp lại ngắt quãng đơn giản, trong đó thẻ được ôn lại sau những khoảng thời gian ngày càng dài.

Với một hộp thẻ giấy, phương pháp này vận hành như sau. Chiếc hộp nguyên bản của Leitner có năm ngăn:

1. Mọi thẻ mới đều bắt đầu ở nhóm đầu tiên.
2. Lấy một thẻ và cố nhớ ra đáp án.
3. Nếu trả lời đúng, chuyển thẻ sang nhóm tiếp theo.
4. Nếu trả lời sai, đưa thẻ trở về nhóm đầu tiên.
5. Ôn nhóm đầu tiên thường xuyên nhất, và mỗi nhóm tiếp theo thưa dần.

Từ khó cứ quay lại mãi, còn từ dễ thì lùi ra sau. Phương pháp này dùng được cho từ vựng và cho bất kỳ thông tin nào khác bạn cần ghi nhớ.

Ứng dụng flashcard làm hết việc sắp xếp thay bạn. Trong Lingocard, bạn đánh giá mỗi thẻ là Khó, Tốt hoặc Đã thuộc, và hệ thống lặp lại ngắt quãng sẽ quyết định khi nào thẻ quay lại: từ khó xuất hiện thường xuyên, còn từ bạn đã nắm chắc thì chờ lâu hơn. Nếu thích làm bằng tay, bạn vẫn có thể chuyển thẻ giữa các bộ thẻ của mình, chẳng hạn gom những từ khó nhất vào một bộ riêng.

Cách ôn flashcard khi không có thời gian ngồi học

Phù hợp với: những ngày bận rộn, lúc di chuyển, và bất kỳ ai học tốt qua tai.

Thiếu thời gian là lý do phổ biến nhất khiến người ta bỏ học. Vì thế chúng tôi làm ra trình phát âm thanh đọc to các thẻ của bạn theo thứ tự bất kỳ, xen kẽ giữa từ nước ngoài và bản dịch. Bạn có thể học ngoại ngữ như nghe nhạc: trên đường đi làm, ở phòng tập hay khi nấu ăn.

Trình phát cũng chạy được khi không có mạng. Đây là cách dễ nhất để duy trì việc luyện tập hằng ngày vào những hôm bạn không thể ngồi xuống với bộ thẻ của mình.

Nên ghi những từ nào lên bộ flashcard đầu tiên?

Phù hợp với: người mới bắt đầu muốn tiến bộ nhanh nhất.

Hãy bắt đầu với những từ thông dụng nhất, giống như tôi đã làm với 500 từ đầu tiên. Một nhóm nhỏ từ thường gặp chiếm phần lớn lời nói hằng ngày, nên mỗi thẻ bạn học được đều mang lại lợi ích ngay. Bài viết về từ điển tần suất của chúng tôi giải thích cách dùng những danh sách này.

Lingocard có sẵn từ điển tần suất cho từng ngôn ngữ mà ứng dụng hỗ trợ. Ví dụ, nếu bạn đang học tiếng Anh, hãy bắt đầu từ đây: 100 từ tiếng Anh thông dụng nhất kèm cách phát âm. Flashcard cũng là một phần trong thói quen hằng ngày mà tôi khuyên bất kỳ ai muốn học tiếng Anh online nên duy trì.

Flashcard trong luyện nói thực tế

Khi viết bài này lần đầu vào năm 2018, tôi có nhắc đến hai dự định: một cách tìm người bản ngữ để cùng luyện tập, và những cuộc gọi video trong đó bạn có thể tạo flashcard ngay khi đang trò chuyện. Giờ đây cả hai đều đã có. Trong phần luyện nói miễn phí của Lingocard, bạn có thể trò chuyện với người học khác và người bản ngữ, và khi nghe thấy một từ chưa biết, bạn lưu nó thẳng thành flashcard. Đến tối, từ ấy đã nằm sẵn trong bộ thẻ của bạn.

Nếu bạn dạy ngoại ngữ, những flashcard này cũng dùng được cho cả lớp: bạn có thể giảng dạy với Lingocard và gửi cho học viên các bộ thẻ để họ ôn bằng lặp lại ngắt quãng kèm âm thanh.

Bộ não không hiểu vì sao nó phải nhớ ngần ấy từ mới, và nó liên tục tìm cách loại bỏ những thông tin nó cho là không cần thiết. Vì vậy chúng ta phải thuyết phục nó, qua từng lần lặp lại. Hãy thử hình dung: để nhớ một nghìn từ mới, bộ não phải tạo ra vô số kết nối mới. Đó là lý do tôi thích ví flashcard như một khung cửi dệt nên những kết nối mới trong đầu bạn. Bạn chỉ cần chọn đúng chất liệu và bỏ công sức.

Lingocard khởi đầu là một ứng dụng nhỏ cho những tấm flashcard của riêng tôi. Hôm nay, đó là một nền tảng học ngôn ngữ với flashcard, âm thanh, từ điển tần suất, lặp lại ngắt quãng và luyện nói. Hãy cài ứng dụng flashcard cho điện thoại, tạo bộ thẻ đầu tiên và xem tháng này bạn học được bao nhiêu từ.