भाषा सिक्ने फ्ल्यासकार्ड: यिनको प्रयोग गरेर जुनसुकै भाषा कसरी सिक्ने
Andrei Kuzmin / पछिल्लो पटक अद्यावधिक: २०२६ सेप्टेम्बर २५
फ्ल्यासकार्डबाट भाषा सिक्न कार्डको एकातिर शब्द वा वाक्यांश लेख्नुहोस् र अर्कोतिर त्यसको अर्थ, अनि फेरि फेरि पढ्नुको सट्टा आफैंलाई जाँच्नुहोस्। याद भएका कार्ड कम पटक फर्कन्छन्, र बिर्सिएका कार्ड छिट्टै फर्कन्छन्। यही हो लाइटनर प्रणाली, र फ्ल्यासकार्ड एपले अन्तराल पुनरावृत्तिमार्फत यो काम आफैं गरिदिन्छ।
फ्ल्यासकार्ड आफैं भाषा सिक्ने सबैभन्दा सरल र सबैभन्दा लोकप्रिय तरिका हो। कार्डको एकातिर सम्झन गाह्रो पर्ने शब्द हुन्छ, अर्कोतिर त्यसको अर्थ वा अनुवाद। तपाईं डेकका कार्ड एक एक गरी हेर्दै जानुहुन्छ, याद भइसकेका कार्ड छुट्याएर राख्नुहुन्छ, र सबै कार्ड याद नहुन्जेल जारी राख्नुहुन्छ।
सुन्दा यो अलि बढी नै सजिलो लाग्छ। तर यसरी झन्डै १०,००० नयाँ शब्द कण्ठ गरेर तिनलाई वास्तविक कुराकानीमा प्रयोग गरेपछि म ढुक्क छु कि फ्ल्यासकार्ड भाषा सिक्नेहरूका सबैभन्दा प्रभावकारी औजारमध्ये एक हो, बस यिनलाई सही तरिकाले प्रयोग गर्नुपर्छ। मैले सिकेका सबै कुरा यहाँ राख्दै छु, ताकि तपाईं यही बाटो कम गल्ती गर्दै अझ छिटो पार गर्न सक्नुहोस्।
भाषा सिक्न फ्ल्यासकार्ड किन यति राम्रोसँग काम गर्छन्?
सबैभन्दा उपयुक्त: नयाँ शब्द भोलिसम्म मात्र होइन, लामो समयसम्म याद रहून् भन्ने चाहने जोकोहीका लागि।
फ्ल्यासकार्डले तपाईंलाई दुई यस्ता काम गराउँछन्, जसलाई स्मरणशक्तिसम्बन्धी अनुसन्धानले लगातार समर्थन गर्दै आएको छ।
पहिलो हो रिट्रिभल प्र्याक्टिस, अर्थात् सम्झनाबाट उत्तर निकाल्नु। हरेक पटक तपाईं कार्डको अगाडिको भाग हेरेर पछाडिको भाग सम्झने कोसिस गर्दा शब्दलाई स्मृतिबाट तानेर निकाल्नुहुन्छ, र यही मिहिनेतले त्यसलाई पक्का बनाउँछ। सन् २००६ को एउटा चर्चित अध्ययनमा मनोवैज्ञानिक हेनरी रोडिगर र जेफ्री कार्पिकले पत्ता लगाए कि कुनै पाठमा आफैंलाई जाँच्ने विद्यार्थीहरूले केही दिनपछि र एक हप्तापछि पनि, उत्तिकै समय त्यो पाठ फेरि पढ्ने विद्यार्थीहरूभन्दा धेरै सम्झे।
दोस्रो हो अन्तराल। कुनै शब्दलाई बीचबीचमा फरक राखेर धेरै पटक दोहोर्याउनु एकै बसाइमा घोक्नुभन्दा राम्रो काम गर्छ। सन् २००९ को एउटा फ्ल्यासकार्ड अध्ययनमा मनोवैज्ञानिक नेट कोर्नेलले पत्ता लगाए कि ९०% सहभागीका लागि अन्तराल राखेर पढ्नु एकैपटक घोक्नुभन्दा राम्रो भयो। तैपनि तीमध्ये ७२% ले घोक्नु नै बढी काम लागेको ठानेका थिए। घोक्दा धेरै काम भएजस्तो लाग्छ, तर वास्तवमा टिक्ने त अन्तराल राखेर सिकेको कुरा नै हो। यो विचार कसरी पूरै विधि बन्यो भन्ने जान्न चाहनुहुन्छ भने हाम्रो लेख पढ्नुहोस्: अन्तराल पुनरावृत्ति प्रणाली के हो।
कागजका ५०० कार्डदेखि आफ्नै फ्ल्यासकार्ड एपसम्मको मेरो यात्रा
सबैभन्दा पहिले मैले आफ्नो लागि एउटा लक्ष्य राखें: अङ्ग्रेजीका सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने ५०० शब्द सिक्ने। मैले अनुसन्धानमा आधारित शब्द प्रयोगको तथ्याङ्क खोजें, शब्दहरू लेखें र कागजका कार्ड बनाउन थालें, जसलाई मैले छुट्टाछुट्टै डेकमा बाँडें।
त्यो लक्ष्य पूरा भएपछि मैले बुझें कि अङ्ग्रेजी राम्रैसँग जान्न कम्तीमा ५,००० फरक फरक शब्द चाहिन्छ। हजारौं कागजी कार्ड त पक्कै विकल्प थिएनन्, त्यसैले मैले तिनका लागि एउटा मोबाइल एप बनाउने निधो गरें।
कोडको एउटा लाइन पनि लेख्नुअघि मैले एपले के के गर्नुपर्छ भन्ने सूची बनाएँ:
- जति पनि कार्ड राख्न सकियोस्।
- सिकिसकेका शब्दको संग्रह राखोस्, ताकि तपाईं कति अघि बढ्नुभयो भन्ने देखियोस्।
- जुनसुकै टेक्स्ट कागजातलाई आफैं कार्डको डेकमा बदलोस्।
- अडियो प्लेयरजस्तै हरेक कार्ड जुनसुकै क्रममा ठूलो स्वरमा पढेर सुनाओस्, र कति पटक दोहोर्याउने भन्ने मिलाउन सकियोस्।
- विभिन्न विषयका तयार डेक देओस्।
- कार्डमा तस्बिर थप्न दिओस्, ताकि दृश्य सम्बन्ध बनोस्।
- इन्टरनेटबिना, एयरप्लेन मोडमा पनि चलोस्।
- तपाईंका सबै शब्द क्लाउडमा सुरक्षित राखोस्।
- प्रयोग गर्न सजिलो होस्।
- आफ्नो हिसाबले मिलाउन सकिने दैनिक अभ्यास होऊन्।
- पढ्ने समय भएपछि सम्झाइदेओस्।
- शब्दको क्रम छान्न दिओस्: वर्णक्रमअनुसार, उल्टो, जथाभावी वा विषयअनुसार।
- कार्डलाई एउटा डेकबाट अर्को डेकमा सार्न दिओस्।
- जुनसुकै भाषाका लागि, र एकैपटक धेरै भाषाका लागि काम गरोस्।
एन्ड्रोइड डेभलपमेन्टमा मेरो अनुभव थोरै थियो, तैपनि मैले आफ्नै फोनका लागि Lingocard को पहिलो संस्करण बनाउन थालें। दुई महिनाजति पछि पहिलो एप तयार भयो: फ्ल्यासकार्ड र एउटा मात्र डेक। अझ जटिल उपकरण बनाउन मैले डेभलपर साथीहरूसँग कुरा गरें। उनीहरूलाई विचार मन पर्यो, र चाँडै अरू उत्साही मानिसहरू पनि परियोजनामा जोडिए। हामीले काम जारी राख्यौं र एन्ड्रोइड तथा iOS दुवैका लागि एप बनायौं, र आज Lingocard Google Play र App Store मा निःशुल्क उपलब्ध छ।
केही महिनाभित्रै संसारभरका दशौं हजार मानिसले हाम्रा एप चलाउन थाले। हामीले धेरै धन्यवादका पत्र, बग रिपोर्ट र सुधारका सुझाव पायौं, र ती हरेकका लागि हामी आभारी छौं।

राम्रो फ्ल्यासकार्ड एपमा के के हुनुपर्छ?
सबैभन्दा उपयुक्त: साँच्चै नियमित प्रयोग गरिरहने फ्ल्यासकार्ड एप छान्नका लागि।
मेरो त्यो सुरुको सूचीको धेरैजसो कुरा आज Lingocard ले काम गर्ने तरिका नै हो। तपाईं एपहरू तुलना गर्दै हुनुहुन्छ भने म यी सुविधा हेर्थें:
- हरेक कार्डमा अडियो। शब्द सुनेपछि त्यो कस्तो देखिन्छ मात्र होइन, कस्तो सुनिन्छ भन्ने पनि सिकिन्छ।
- अन्तराल पुनरावृत्ति। कुन कार्ड कहिले फर्कने भन्ने एपले नै तय गरोस्, ताकि तपाईंले हिसाब राख्नु नपरोस्।
- आफ्नै कार्ड र तयार डेक। आफैं कार्ड बनाउँदा याद गर्न सजिलो हुन्छ, र तयार डेकले समय बचाउँछन्।
- छिटो कार्ड बनाउने सुविधा। Lingocard मा तपाईं कार्ड टाइप गर्न सक्नुहुन्छ, बोलेर भ्वाइस रिकग्निसनबाट लेखाउन सक्नुहुन्छ, वा Premium सँग पूरै टेक्स्टलाई एकै चरणमा डेकमा बदल्न सक्नुहुन्छ।
- इन्टरनेटबिना अध्ययन र क्लाउड सिंक। हवाईजहाजमै पढ्नुहोस्, अर्को पटक अनलाइन हुनेबित्तिकै तपाईंको प्रगति सिंक हुन्छ।
- रिमाइन्डर। मोबाइल एपमा दिनमा छ वटासम्म अध्ययन रिमाइन्डर राख्न सकिन्छ।
Lingocard यी सबै सुविधा भएको एउटा निःशुल्क फ्ल्यासकार्ड एप हो, ६७ भाषाको जुनसुकै जोडीका लागि, र तपाईंका कार्ड क्लाउडमा रहन्छन्, त्यसैले जुनसुकै बेला डिभाइस बदल्न सक्नुहुन्छ। अरू एपसँग दाँज्दै हुनुहुन्छ भने हाम्रो तुलना हेर्नुहोस्: उत्कृष्ट निःशुल्क फ्ल्यासकार्ड एप: Anki, Quizlet र Lingocard।
भाषाका राम्रा फ्ल्यासकार्ड कसरी बनाउने?
सबैभन्दा उपयुक्त: छिटो दोहोर्याउन सकिने र सजिलै याद रहने डेक बनाउन।
केही सरल नियमले ठूलो फरक पार्छन्:
- एउटा कार्डमा एउटै कुरा। एउटा शब्द, एउटा वाक्यांश वा एउटा छोटो वाक्य।
- एक्लो शब्द मात्र होइन, वाक्यांश र वाक्य पनि सिक्नुहोस्। बोल्न थालेपछि थाहा हुन्छ, वाक्य छिटो छिटो बनाउनुपर्छ। तयार वाक्यांश र उखानटुक्काले नै तपाईंको बोली स्वाभाविक बनाउँछन्, त्यसैले हामीले एपमा वाक्य, वाक्यांश र उखानटुक्काका डेक थपेका छौं।
- तस्बिर थप्नुहोस्। कार्डमा फोटो वा चित्र हुँदा दृश्य सम्बन्ध बन्छ, जुन खास गरी ठोस वस्तुका शब्दका लागि उपयोगी हुन्छ।
- हरेक कार्ड सुन्नुहोस्। शब्द सुनेपछि आफैं ठूलो स्वरमा भन्नुहोस्, अनि त्यो अझ राम्रोसँग याद रहन्छ।
- मन परेको टेक्स्ट प्रयोग गर्नुहोस्। Lingocard का कार्डमा टेक्स्टको कुनै सीमा छैन, त्यसैले मनपर्ने गीतका शब्द वा मनपर्ने किताबको कुनै अनुच्छेदबाट कार्ड बनाएर स्पिच सिन्थेसिसमार्फत सुन्न सक्नुहुन्छ।
कम्प्युटरमा वेब एप को कार्ड प्रबन्धकले, जुन Premium मा समावेश छ, शब्दसूचीबाट एकैपटक हजारौं कार्ड बनाइदिन्छ। नयाँ शब्द याद गर्ने थप तरिकाका लागि हाम्रो लेख हेर्नुहोस्: शब्दावली कसरी सुधार गर्ने।
फ्ल्यासकार्डसँग लाइटनर प्रणाली कसरी प्रयोग गर्ने
सबैभन्दा उपयुक्त: कागजका कार्डका लागि, वा एपले पर्दापछाडि के गर्छ भनेर बुझ्न चाहने जोकोहीका लागि।
लाइटनर प्रणाली फ्ल्यासकार्डलाई प्रभावकारी ढंगले प्रयोग गर्ने एउटा क्लासिक तरिका हो। यसलाई जर्मन विज्ञान पत्रकार सेबास्टियन लाइटनरले सन् १९७२ को आफ्नो पुस्तक “So lernt man lernen” (“सिक्न कसरी सिक्ने”) मा प्रस्तुत गरेका थिए। यो अन्तराल पुनरावृत्तिको एउटा सरल रूप हो, जसमा कार्डलाई बढ्दो अन्तरालमा दोहोर्याइन्छ।
कागजका कार्डको बाकससँग यो यसरी काम गर्छ। लाइटनरको मूल बाकसमा पाँच वटा खण्ड थिए:
- सबै नयाँ कार्ड पहिलो समूहबाट सुरु हुन्छन्।
- एउटा कार्ड लिनुहोस् र उत्तर सम्झने कोसिस गर्नुहोस्।
- सही भए कार्डलाई अर्को समूहमा सार्नुहोस्।
- गलत भए त्यसलाई फेरि पहिलो समूहमा पठाउनुहोस्।
- पहिलो समूहलाई सबैभन्दा धेरै पटक दोहोर्याउनुहोस्, र हरेक पछिल्लो समूहलाई त्योभन्दा कम।
गाह्रा शब्द बारम्बार फर्किरहन्छन्, र सजिला शब्द पन्छिन्छन्। यो विधि शब्दावलीका लागि मात्र होइन, कण्ठ गर्नुपर्ने जुनसुकै अरू जानकारीका लागि पनि काम गर्छ।
फ्ल्यासकार्ड एपले यो सबै छुट्याउने काम तपाईंका लागि गरिदिन्छ। Lingocard मा तपाईं हरेक कार्डलाई “गाह्रो”, “राम्रो” वा “सिकें” भनेर मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ, र अन्तराल पुनरावृत्ति प्रणाली ले त्यो कहिले फर्कने भन्ने तय गर्छ: कठिन शब्द बारम्बार फर्कन्छन्, र राम्ररी जानेका शब्द लामो समय पर्खन्छन्। आफ्नै हातले गर्न मन पर्छ भने अझै पनि आफ्ना डेकबीच कार्ड सार्न सक्नुहुन्छ, जस्तै सबैभन्दा गाह्रा शब्दका लागि छुट्टै डेकमा।
पढ्ने समय नहुँदा फ्ल्यासकार्ड कसरी दोहोर्याउने
सबैभन्दा उपयुक्त: व्यस्त दिन, आवतजावतको बाटो र कानले सुनेर सिक्ने जोकोहीका लागि।
समयको कमी नै मानिसले सिक्न छोड्ने सबैभन्दा सामान्य कारण हो। त्यसैले हामीले एउटा अडियो प्लेयर बनायौं, जसले तपाईंका कार्ड जुनसुकै क्रममा ठूलो स्वरमा पढेर सुनाउँछ, पालैपालो विदेशी शब्द र त्यसको अनुवाद। तपाईं गीत सुनेजस्तै भाषा सिक्न सक्नुहुन्छ: काममा जाँदा, जिममा वा खाना पकाउँदा।
प्लेयर इन्टरनेटबिना पनि चल्छ। कार्ड लिएर बस्न नपाएका दिनमा दैनिक अभ्यास नछुटाउने यो सबैभन्दा सजिलो उपाय हो।
पहिलो फ्ल्यासकार्डमा कुन शब्द राख्ने?
सबैभन्दा उपयुक्त: सबैभन्दा छिटो प्रगति चाहने सुरुवाती सिकारुहरूका लागि।
सबैभन्दा प्रचलित शब्दबाट सुरु गर्नुहोस्, ठ्याक्कै जसरी मैले आफ्ना पहिला ५०० शब्दसँग गरेको थिएँ। थोरै तर धेरै प्रयोग हुने शब्दले दैनिक बोलीचालीको ठूलो हिस्सा ओगट्छन्, त्यसैले तपाईंले सिकेको हरेक कार्ड छिट्टै काम लाग्छ। यी सूचीहरू कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा हाम्रो फ्रिक्वेन्सी शब्दकोश सम्बन्धी लेखले बताउँछ।
Lingocard मा आफ्ना हरेक भाषाका लागि तयार फ्रिक्वेन्सी शब्दकोश छन्। उदाहरणका लागि, तपाईं अङ्ग्रेजी सिक्दै हुनुहुन्छ भने यहाँबाट सुरु गर्नुहोस्: अङ्ग्रेजीका १०० सबैभन्दा प्रचलित शब्दहरू उच्चारणसहित। अनलाइन अङ्ग्रेजी सिक्न चाहने जोकोहीलाई म जुन दैनिक दिनचर्या सुझाउँछु, फ्ल्यासकार्ड त्यसको पनि एउटा हिस्सा हो।
वास्तविक कुराकानी अभ्यासमा फ्ल्यासकार्डको भूमिका
सन् २०१८ मा पहिलो पटक यो लेख लेख्दा मैले दुई योजनाको कुरा गरेको थिएँ: अभ्यासका लागि मातृभाषी वक्ता भेट्ने उपाय, र कुराकानी गर्दागर्दै फ्ल्यासकार्ड बनाउन मिल्ने भिडियो कल। आज दुवै छन्। Lingocard को निःशुल्क बोल्ने अभ्यास मा तपाईं अरू सिकारु र मातृभाषी वक्तासँग कुरा गर्न सक्नुहुन्छ, र नचिनेको शब्द सुन्नेबित्तिकै त्यसलाई सिधै फ्ल्यासकार्डमा सेभ गर्न सक्नुहुन्छ। साँझसम्ममा त्यो तपाईंको डेकमा पुगिसकेको हुन्छ।
तपाईं भाषा पढाउनुहुन्छ भने यिनै फ्ल्यासकार्ड पूरै कक्षाका लागि काम लाग्छन्: तपाईं Lingocard बाट पढाउन सक्नुहुन्छ र विद्यार्थीहरूलाई यस्ता डेक पठाउन सक्नुहुन्छ, जुन उनीहरूले अन्तराल पुनरावृत्ति र अडियोसहित दोहोर्याउँछन्।
हाम्रो मस्तिष्कले बुझ्दैन कि उसले किन यति धेरै नयाँ शब्द सम्झनुपर्छ, र अनावश्यक ठानेको जानकारीबाट ऊ सधैं छुटकारा पाउन खोज्छ। त्यसैले हामीले उसलाई मनाउनुपर्छ, एक एक दोहोर्याइका साथ। कल्पना गर्नुहोस्: एक हजार नयाँ शब्द सम्झन तपाईंको मस्तिष्कले असंख्य नयाँ सम्बन्ध बनाउँछ। त्यसैले म फ्ल्यासकार्डलाई तानसँग तुलना गर्न रुचाउँछु, जसले तपाईंको दिमागमा नयाँ सम्बन्धहरू बुन्छ। बस सही धागो छान्ने र मिहिनेत गर्ने हो।
Lingocard मेरा आफ्नै फ्ल्यासकार्डका लागि बनेको सानो एपका रूपमा सुरु भएको थियो। आज यो फ्ल्यासकार्ड, अडियो, फ्रिक्वेन्सी शब्दकोश, अन्तराल पुनरावृत्ति र बोल्ने अभ्यास भएको एउटा भाषा सिक्ने प्लेटफर्म हो। आफ्नो फोनका लागि फ्ल्यासकार्ड एप इन्स्टल गर्नुहोस्, पहिलो डेक बनाउनुहोस् र यो महिना कति शब्द सिक्न सक्नुहुन्छ, हेर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
हरेक कार्डमा एउटा शब्द, वाक्यांश वा छोटो वाक्य लेख्नुहोस् र पछाडि त्यसको अर्थ। कार्ड पल्टाउनुअघि आफैंलाई जाँच्नुहोस्, र बिर्सिएका कार्डलाई याद भएका कार्डभन्दा धेरै पटक दोहोर्याउनुहोस्। सकेसम्म अडियो र तस्बिर थप्नुहोस्, र एकैपटक घोक्नुको सट्टा हरेक दिन केही मिनेट पढ्नुहोस्।
हो। यिनमा स्मरणशक्तिसम्बन्धी अनुसन्धानले सबैभन्दा बढी समर्थन गरेका दुई प्रविधि सँगै आउँछन्: रिट्रिभल प्र्याक्टिस (फेरि पढ्नुको सट्टा उत्तर सम्झनु) र अन्तराल (बीचमा फरक राखेर दोहोर्याउनु)। सन् २००९ को एउटा अध्ययनमा ९०% सहभागीका लागि अन्तराल राखेर पढ्नु एकैपटक घोक्नुभन्दा राम्रो साबित भयो।
यो फ्ल्यासकार्ड प्रयोग गर्ने एउटा तरिका हो, जुन जर्मन विज्ञान पत्रकार सेबास्टियन लाइटनरले सन् १९७२ को आफ्नो पुस्तकमा प्रस्ताव गरेका थिए। सही उत्तर दिइएका कार्ड अर्को समूहमा जान्छन्, गलत भएका कार्ड पहिलो समूहमा फर्कन्छन्, र हरेक पछिल्लो समूह कम पटक दोहोर्याइन्छ, त्यसैले गाह्रा शब्दहरू सबैभन्दा धेरै अगाडि आउँछन्।
केही सय शब्दका लागि कागजका कार्ड ठीकै हुन्छन्। त्योभन्दा बढीमा एप सजिलो हुन्छ: यसले अन्तराल पुनरावृत्तिअनुसार दोहोर्याउने समय तय गर्छ, हरेक कार्ड ठूलो स्वरमा पढेर सुनाउँछ, तस्बिर थप्छ, इन्टरनेटबिना चल्छ र हजारौं कार्ड सबै डिभाइसमा सिंक राख्छ।
आफ्नो भाषाका सबैभन्दा प्रचलित ५०० शब्दबाट सुरु गर्नुहोस्। मेरो अनुभवमा अङ्ग्रेजी राम्रैसँग जान्न कम्तीमा ५,००० शब्द चाहिन्छ, त्यसैले दिनहुँ निभाउन सकिने लक्ष्य छान्नुहोस् र दोहोर्याउने काम अन्तराल पुनरावृत्तिलाई छोडिदिनुहोस्।
