Foljet frazale angleze: 156 folje frazale të zakonshme me kuptime dhe shembuj

Folja frazale është një folje e bashkuar me një fjalë të vogël si up, out ose off, që bashkë krijojnë një kuptim të ri: give up do të thotë të heqësh dorë, ndërsa look after, të kujdesesh për dikë. Më poshtë gjeni 156 folje frazale angleze të zakonshme, të grupuara sipas foljes, me kuptime të thjeshta dhe fjali shembull.

Për shumë nxënës, foljet frazale janë pjesa më ngatërruese e anglishtes: e dini çfarë do të thotë «put» dhe «up», por «put up with» sërish nuk ka kuptim. Lajmi i mirë është se nuk ju duhet t'i mësoni të gjitha. Ju duhen ato të zakonshmet, në fjali të vërteta, të përsëritura aq shpesh sa të mbeten në kujtesë.

Çfarë është një folje frazale?

Folja frazale (në anglisht phrasal verb) është një folje e bashkuar me një ose dy pjesëza, zakonisht ndajfolje ose parafjalë si up, down, in, out, on, off, away, back ose over. Kombinimi funksionon si një njësi e vetme kuptimi, dhe ky kuptim shpesh nuk mund të merret me mend nga pjesët.

Krahasoni:

• run: të vraposh.
• run into someone: të takosh dikë rastësisht.
• run out of something: të të mbarojë diçka.

Foljet frazale janë tipike për anglishten e përditshme, jo zyrtare. Në një mbledhje mund ta «postpone» një vendim, por me miqtë e «put it off».

Pse ia vlen t'i mësoni foljet frazale?

Sepse janë kudo në bisedat e vërteta, në filma dhe në këngë, dhe sepse një grup i vogël prej tyre bën pjesën më të madhe të punës.

Në një studim të vitit 2007 mbi British National Corpus, Dee Gardner dhe Mark Davies gjetën 518 923 raste të foljeve frazale. Vetëm 20 folje të kombinuara me 8 pjesëza përbënin më shumë se gjysmën e tyre. Prandaj lista më poshtë është e renditur sipas foljes: mësoni si kombinohen get, go, come, take, put dhe disa të tjera me pjesëzat e tyre, dhe do ta kuptoni shumicën e foljeve frazale që hasni.

Shumë folje frazale kanë disa kuptime, por nuk ju duhen të gjitha menjëherë. Në PHaVE List, listën e 150 foljeve frazale më të shpeshta, Mélodie Garnier dhe Norbert Schmitt (2015) zbuluan se një numër i vogël kuptimesh kryesore mbulon më shumë se 75% të përdorimit real të secilës prej tyre. Prandaj filloni me kuptimet kryesore, si ato më poshtë, dhe shtoni më vonë të rrallat.

Çfarë kuptimi kanë zakonisht pjesëzat?

Pjesëzat nuk janë të rastësishme. Kur i njihni kuptimet e tyre tipike, shumë folje frazale të reja merren me mend më lehtë:

• up: përfundim ose rritje (eat up, fill up, speed up).
• down: ulje ose ndalim (slow down, calm down, shut down).
• out: heqje, mbarim ose zbulim (throw out, run out, find out).
• off: ndarje, nisje ose anulim (take off, set off, call off).
• on: vazhdim ose fillim (carry on, go on, turn on).
• back: kthim (come back, call back, pay back).
• over: përsëritje ose rishikim (think over, go over, do over).
• away: largim ose heqje (go away, give away, throw away).

E ndashme apo e pandashme: ku vendoset kundrinori?

Te disa folje frazale, kundrinori mund të vendoset mes foljes dhe pjesëzës: «turn off the light» ose «turn the light off». Këto quhen të ndashme. Nëse kundrinori është përemër, ai duhet të vendoset në mes: «turn it off», kurrë «turn off it».

Folje të tjera frazale janë të pandashme: kundrinori vjen gjithmonë pas pjesëzës, si te «look after the kids» ose «get over a cold».

Në listën më poshtë, something ose someone tregon ku vendoset kundrinori. Nëse është në mes (put something off), folja është e ndashme. Nëse është në fund (look after someone), mbajini foljen dhe pjesëzën bashkë.

Folje frazale të zakonshme angleze me kuptime dhe shembuj

Folje frazale me get

• get up: të ngrihesh nga shtrati pas gjumit. I get up at seven on weekdays.
• get on: të hipësh në autobus, tren ose avion. We got on the train just before the doors closed.
• get off: të zbresësh nga autobusi, treni ose avioni. Get off at the second stop after the bridge.
• get along with someone: të shkosh mirë me dikë. I get along with my new neighbors really well.
• get over something: ta kalosh një sëmundje ose një zhgënjim. It took her months to get over the breakup.
• get back: të kthehesh. When did you get back from your trip?
• get by: t'ia dalësh me pak para ose me pak njohuri. My Spanish is basic, but I can get by in shops.
• get away with something: të bësh diçka të gabuar pa u ndëshkuar. He cheated on the test and got away with it.
• get out of something: t'i shmangesh një detyrimi. She tried to get out of washing the dishes.
• get through something: ta mbarosh ose ta kapërcesh diçka të vështirë. Coffee helps me get through Monday mornings.
• get together: të mblidheni bashkë me miqtë. Let's get together for lunch next week.
• get around to something: të gjesh më në fund kohë për të bërë diçka. I never got around to reading that book.

Folje frazale me go

• go on: të vazhdosh, ose të ndodhë. Go on, I'm listening. What's going on here?
• go out: të dalësh për qejf, ose të fiket (qiriri, zjarri). We went out for pizza. The candle went out.
• go back: të kthehesh në një vend. I'd love to go back to Lisbon one day.
• go up: të rritet. Rent has gone up again this year.
• go down: të ulet. Prices usually go down after the holidays.
• go over something: ta rishikosh ose ta kontrollosh me kujdes. Let's go over the plan one more time.
• go through something: të kalosh diçka të vështirë, ose ta shqyrtosh. She went through a hard time last year.
• go ahead: të fillosh ose të vazhdosh, shpesh me leje. Can I ask a question? Sure, go ahead.
• go off: të shpërthejë ose të bjerë papritur, ose të prishet (ushqimi). My alarm went off at six. The milk has gone off.
• go with something: të shkojë bukur me diçka. Does this tie go with my shirt?
• go without something: t'ia dalësh pa diçka që do ose që të duhet. We went without internet for a week.

Folje frazale me come

• come back: të kthehesh. Come back soon!
• come up: të përmendet, ose të dalë papritur. Your name came up in the meeting. Something came up, so I'll be late.
• come up with something: të të vijë një ide ose një plan. She came up with a great name for the café.
• come across something: ta gjesh diçka rastësisht. I came across an old photo of my grandparents.
• come on: nxitim ose inkurajim (hajde!). Come on, we'll miss the bus!
• come in: të hysh. Please come in and sit down.
• come out: të botohet ose të dalë në treg, ose të merret vesh. Her new album comes out on Friday.
• come over: të vish për vizitë në shtëpinë e dikujt. Why don't you come over for dinner tonight?
• come down with something: të zësh një sëmundje. I think I'm coming down with a cold.
• come along: të shkosh diku bashkë me dikë. We're going to the market. Do you want to come along?

Folje frazale me take

• take off: të ngrihet nga toka (avioni), ose të ketë sukses të shpejtë. The plane took off on time. Her business really took off.
• take something off: të heqësh një rrobë. Please take your shoes off at the door.
• take something on: të marrësh përsipër një punë ose një përgjegjësi. I can't take on any more projects this month.
• take up something: të fillosh një hobi, ose të zësh vend ose kohë. He took up yoga last spring. This sofa takes up half the room.
• take over something: të marrësh kontrollin. A bigger company took over the startup.
• take someone out: ta ftosh dikë dhe t'i paguash ushqimin ose daljen. I took my mom out for her birthday.
• take something back: t'ia kthesh diçka dyqanit, ose të tërheqësh fjalën. I took the jacket back because it was too small.
• take after someone: t'i ngjash nga pamja ose sjellja një të afërmi më të madh. My son takes after his grandfather. They both love fishing.
• take something in: ta kuptosh dhe ta mbash mend. There was too much information to take in at once.
• take something apart: ta çmontosh copë-copë. He took the old clock apart to see how it worked.

Folje frazale me put

• put something on: ta veshësh diçka, ose ta ndezësh. Put a coat on, it's cold. Can you put some music on?
• put something off: ta shtysh për më vonë. Don't put off your homework until Sunday night.
• put up with something: ta durosh diçka të pakëndshme. I can't put up with this noise any longer.
• put something out: ta shuash një zjarr ose një cigare. The firefighters put out the fire in ten minutes.
• put something away: ta vendosësh diçka në vendin e saj. Put your toys away before dinner.
• put something down: ta lësh mbi një sipërfaqe, ose ta shkruash. Put the box down here. Put your name down on the list.
• put something together: ta montosh. It took us two hours to put the bookshelf together.
• put someone up: ta strehosh dikë në shtëpinë tënde. My cousin put me up for a week in Rome.
• put something back: ta kthesh në vendin e vet. Please put the book back on the shelf.
• put someone through: ta lidhësh dikë në telefon. Hold on, I'll put you through to the manager.

Folje frazale me look

• look after someone: të kujdesesh për dikë. My sister looks after our dog when we travel.
• look for something: të kërkosh diçka. I'm looking for my keys. Have you seen them?
• look something up: të kërkosh një informacion. If you don't know a word, look it up in the dictionary.
• look forward to something: të presësh me gëzim diçka që do të ndodhë. I'm looking forward to the summer holidays.
• look into something: ta hetosh. The company promised to look into my complaint.
• look out: të kesh kujdes. Look out! There's a car coming.
• look something over: ta shqyrtosh shpejt. Can you look over my essay before I send it?
• look up to someone: ta admirosh dhe ta respektosh dikë. Many young players look up to her.
• look down on someone: ta shohësh dikë nga lart, sikur je më i mirë se ai. He looks down on people who don't speak English well.
• look around: të vizitosh një vend duke parë përreth. We have an hour to look around the old town.

Folje frazale me give

• give up: të heqësh dorë. Don't give up, you're almost there.
• give something up: të lësh një zakon. My dad gave up smoking ten years ago.
• give in: të pranosh më në fund pasi ke refuzuar. The kids kept asking, and I finally gave in.
• give something away: ta falësh, ose të zbulosh një sekret. They're giving away free samples. Don't give away the ending!
• give something back: ta kthesh. Give me back my phone, please.
• give something out: ta shpërndash te shumë njerëz. The teacher gave out the exam papers.
• give off something: të lëshojë erë, nxehtësi ose dritë. These flowers give off a lovely smell in the evening.

Folje frazale me turn

• turn something on: të ndezësh një pajisje ose një dritë. Turn on the lights, it's getting dark.
• turn something off: të fikësh një pajisje ose një dritë. Don't forget to turn off the oven.
• turn something up: të ngresh zërin ose ngrohjen. Can you turn up the radio? I love this song.
• turn something down: të ulësh zërin, ose të refuzosh një ofertë. Please turn the TV down. She turned down the job offer.
• turn into something: të shndërrohet në diçka tjetër. The small café turned into a popular restaurant.
• turn out: të dalë me një rezultat të caktuar. The party turned out better than we expected.
• turn around: të kthehesh nga ana tjetër. Turn around and look at the view!
• turn up: të shfaqesh, shpesh papritur. Only five people turned up for the meeting.

Folje frazale me make

• make something up: të sajosh një histori ose një justifikim. He made up an excuse for being late.
• make up: të pajtohesh pas një grindjeje. They argued, but they made up the next day.
• make up for something: ta kompensosh. I bought her flowers to make up for forgetting her birthday.
• make something out: ta shohësh, ta dëgjosh ose ta kuptosh me vështirësi. I couldn't make out what he was saying.

Folje frazale me set

• set something up: ta nisësh ose ta organizosh diçka. She set up her own language school last year.
• set off: të nisesh për udhëtim. We set off early to avoid the traffic.
• set out to do something: t'ia nisësh me një qëllim të qartë. I set out to learn 1,000 words in three months.
• set someone back: ta vonosh dikë në përparim, ose t'i kushtojë. The injury set him back two months.

Folje frazale me bring

• bring someone up: të rritësh një fëmijë. She was brought up by her grandparents.
• bring something up: të hapësh një temë bisede. Don't bring up politics at dinner.
• bring something back: të kthehesh me diçka, ose të sjellë ndër mend. This song brings back so many memories.
• bring about something: ta shkaktosh. The internet brought about huge changes in how we learn.
• bring something in: të futësh një rregull ose një sistem të ri. The city brought in a new parking rule.
• bring someone down: ta mërzitësh dikë. Rainy weather always brings me down.
• bring something along: ta marrësh diçka me vete. Bring along a jacket, it may get cold.

Folje frazale me break

• break down: të prishet (një makineri), ose të humbasësh kontrollin e emocioneve. Our car broke down on the way to the airport.
• break up: t'i japësh fund një lidhjeje. They broke up after five years together.
• break into something: të hysh me forcë. Someone broke into the office last night.
• break out: të shpërthejë papritur (lufta, zjarri), ose të arratisesh. A fire broke out in the kitchen.
• break in: të ndërhysh në bisedë, ose të hysh me forcë në një ndërtesë. Sorry to break in, but we need to leave now.
• break something off: ta ndërpresësh papritur. She broke off the conversation and left.

Folje frazale me run

• run into someone: të takosh dikë rastësisht. I ran into my old teacher at the supermarket.
• run out of something: të të mbarojë diçka. We've run out of milk.
• run away: të ikësh fshehurazi nga një vend. The dog ran away when the door was open.
• run over someone: ta shtypësh me makinë. Be careful, a car almost ran over my cat.
• run something by someone: t'i tregosh dikujt një ide për të marrë mendimin e tij. Can I run an idea by you?

Folje frazale me pick, find, figure dhe work

• pick something up: ta ngresh, ta marrësh, ose ta mësosh pa mundim. Can you pick me up at six? She picked up Italian while living in Rome.
• pick something out: ta zgjedhësh. Help me pick out a gift for my brother.
• pick on someone: ta ngacmosh dikë vazhdimisht. Stop picking on your little sister.
• find something out: ta mësosh një informacion. I need to find out when the store opens.
• figure something out: ta kuptosh ose ta zgjidhësh. I can't figure out how this app works.
• work out: të stërvitesh, ose të shkojë mirë në fund. I work out three times a week. Don't worry, it will all work out.
• work something out: ta llogaritësh ose ta zgjidhësh. We need to work out the total cost of the trip.
• work on something: të punosh për ta përmirësuar diçka. I'm working on my pronunciation.

Folje frazale me call dhe hang

• call something off: ta anulosh. They called off the match because of the rain.
• call someone back: ta marrësh përsëri në telefon. I'm busy now. Can I call you back?
• call on someone: t'i japësh fjalën dikujt, ose ta vizitosh shkurt. The teacher called on me to answer.
• hang up: ta mbyllësh telefonin. She was so angry that she hung up on me.
• hang out: të kalosh kohën e lirë duke u çlodhur. We usually hang out at the park after school.
• hang on: të presësh pak. Hang on, I'll be ready in a minute.

Folje të tjera frazale të përditshme

• blow up: të shpërthejë, ose të zemërohesh papritur. The old building was blown up to make space for a park.
• calm down: të qetësohesh. Calm down and tell me what happened.
• carry on: të vazhdosh. Sorry for interrupting, please carry on.
• catch up with someone: ta arrish dikë që është përpara, ose të bisedoni pas një kohe të gjatë. Let's meet for coffee and catch up.
• check in: të regjistrohesh në hotel ose në aeroport. We checked in at the hotel at 3 p.m.
• check out: të paguash dhe të largohesh nga hoteli. We have to check out by noon.
• cheer someone up: t'i ngresh moralin dikujt. A phone call from my friend cheered me up.
• count on someone: të mbështetesh te dikush. You can always count on me.
• cut down on something: ta pakësosh. I'm trying to cut down on sugar.
• do someone in: ta lodhësh shumë (bisedore). That long hike really did me in.
• do something over: ta bësh përsëri nga fillimi. The photo was blurry, so we had to do it over.
• do without something: t'ia dalësh pa diçka. I can't do without my morning coffee.
• drop by: të kalosh për një vizitë të shkurtër pa e planifikuar. Drop by any time you're in the area.
• drop someone off: ta çosh dikë me makinë diku dhe ta lësh atje. I'll drop you off at the station.
• end up: të përfundosh më në fund në një vend ose situatë. We got lost and ended up in a tiny village.
• enter into something: të hysh zyrtarisht në një marrëveshje ose bisedim. The two companies entered into a partnership.
• fall apart: të shkatërrohet copë-copë, ose të mos funksionojë më mirë. My old shoes are falling apart.
• fall behind: të mbetesh prapa. I fell behind with my lessons when I was sick.
• fill something in / fill something out: të plotësosh një formular. Please fill out this form and sign at the bottom.
• grow up: të rritesh. I grew up in a small town by the sea.
• hold on: të presësh, ose të mbahesh fort. Hold on, let me check my calendar.
• keep up with someone: të ecësh ose të mësosh me të njëjtin ritëm si dikush. It's hard to keep up with native speakers when they talk fast.
• let someone down: ta zhgënjesh. I promised to help, and I won't let you down.
• log in: të hysh në një faqe ose aplikacion me llogarinë tënde. Log in to see your saved words.
• move on: të fillosh diçka të re, ose të mos mendosh më për të kaluarën. It's time to move on to the next topic.
• pass away: të ndërrosh jetë (mënyrë e sjellshme për të thënë vdes). Her grandfather passed away last year.
• pay someone back: t'ia kthesh dikujt paratë që i detyrohesh. I'll pay you back on Friday.
• point something out: të tërheqësh vëmendjen te diçka. She pointed out a mistake in my email.
• show off: të mburresh para të tjerëve. He's always showing off his new car.
• show up: të vish, të paraqitesh. He showed up an hour late.
• sort something out: ta rregullosh ose ta zgjidhësh. We need to sort out the problem with the booking.
• stand for something: të përfaqësojë, ose të jetë shkurtim i diçkaje. What does "ASAP" stand for?
• stand out: të bie në sy. Her bright red coat stood out in the crowd.
• stand up for someone: ta mbrosh ose ta mbështesësh. Always stand up for what you believe in.
• throw something away: ta hedhësh në plehra. Don't throw away the receipt.
• try something on: ta provosh një rrobë për të parë nëse të bën. Can I try on these jeans?
• wake up: të zgjohesh. I woke up at five because of the storm.
• write something down: ta shkruash në letër. Write down the new words you hear.

Si t'i mësoni foljet frazale që të mbeten në kujtesë

Më e mira për: ta kthyer këtë listë në fjalë që mund t'i përdorni vërtet.

1. Mësoni pak nga pak. Zgjidhni pesë ose dhjetë folje frazale me të njëjtën folje, si get ose put, dhe mësojini bashkë.
2. Mësojini gjithmonë në fjali. Një folje frazale më vete harrohet lehtë. Në fjali e shihni kuptimin e saj dhe vendin ku shkon kundrinori. Mësimi i fjalive të plota është gjithashtu një nga mënyrat më të mira për të përmirësuar fjalorin.
3. Vini re pjesëzën. Pyesni veten çfarë shton pjesëza. «Up» te «eat up» dhe «fill up» tregon përfundim, dhe kjo e bën më të lehtë foljen e radhës me «up».
4. Dëgjoni dhe përsëritni. Thoni me zë fjalitë shembull dhe dëgjojini kur jeni në lëvizje.
5. Përsëritini me intervale. Foljet frazale ngatërrohen lehtë, ndaj përsëritini pak para se t'i harroni, me intervale gjithnjë e më të gjata. Udhëzuesi ynë për orarin e përsëritjes me intervale tregon si.
6. Përdorini në bisedë. Përpiquni të përdorni dy ose tre folje frazale të reja sa herë që flisni anglisht.

Nëse jeni ende duke ndërtuar fjalorin bazë, filloni me fjalët më të shpeshta: 100 fjalët më të zakonshme të gjuhës angleze me shqiptim. Foljet frazale ndërtohen pikërisht nga këto fjalë të shkurtra e të zakonshme.

Si ju ndihmon Lingocard të mësoni foljet frazale

Lingocard është një aplikacion falas me kartela që i kthen këshillat e mësipërme në një rutinë të përditshme. Vendosni çdo folje frazale në anën e përparme të kartelës, dhe kuptimin me fjalinë shembull në anën e pasme. Çdo kartelë mund të lexohet me zë, kështu që e dëgjoni shprehjen në një fjali të natyrshme, dhe sistemi i përsëritjes me intervale e kthen çdo kartelë në kohën e duhur. Me Premium, madje mund ta ktheni një listë të tërë si kjo në kuvertë me një klikim.

Kur jeni në lëvizje, luajtësi audio në aplikacionin celular Lingocard jua lexon kartelat me zë, që të përsëritni foljet frazale rrugës për në punë. Dhe nëse doni një plan të plotë për anglishten tuaj, udhëzuesi im se si të mësoni anglisht shpejt tregon si të ndërtoni një rutinë të përditshme, ndërsa në platformën Lingocard mund të mësoni anglisht online me kuverta të gatshme.