Phrasal verbên îngilîzî: 156 phrasal verbên herî berbelav bi wate û mînakan

Phrasal verb lêkerek e ku bi peyveke biçûk wek up, out an off re tê û bi hev re wateyeke nû didin: give up tê wateya dev ji hewldanê berdan, look after jî tê wateya lê miqate bûn. Li jêr 156 phrasal verbên îngilîzî yên berbelav hene, li gorî lêkerê rêzkirî, bi wateyên sade û hevokên mînak.

Ji bo gelek xwendekaran phrasal verb beşa herî tevlihev a îngilîzî ne: tu dizanî «put» û «up» tên çi wateyê, lê «put up with» dîsa jî tiştekî ji te re nabêje. Mizgîn ev e ku ne hewce ye tu hemûyan fêr bibî. Yên berbelav têra te dikin, di hevokên rastîn de, û ew qas caran dubarekirî ku di bîra te de bimînin.

Phrasal verb çi ye?

Phrasal verb (lêkera biwêjî) lêkerek e ku bi yek an du pirtikan re tê, bi gelemperî hoker an daçekên wek up, down, in, out, on, off, away, back an over. Ev hevgirtin wek yekeyeke wateyê dixebite, û ev wate pir caran ji perçeyan nayê texmînkirin.

Berhev bike:

• run: bi lingan bi lez çûn, bezîn.
• run into someone: bi tesadufî rastî kesekî hatin.
• run out of something: tiştek xilas bûn, ku tiştek jê nemîne.

Phrasal verb taybetiya îngilîziya rojane û nefermî ne. Di civîneke fermî de dibe ku tu biryarekê «postpone» bikî, lê bi hevalan re tu wê «put it off» dikî.

Çima fêrbûna phrasal verban hêja ye?

Ji ber ku ew li her derê ne, di axaftina rastîn, fîlm û stranan de, û ji ber ku komeke biçûk ji wan piraniya karî dike.

Di lêkolîneke 2007an de li ser British National Corpus, Dee Gardner û Mark Davies 518.923 bikaranînên phrasal verban dîtin. Tenê 20 lêker bi 8 pirtikan re ji nîvê wan zêdetir pêk anîn. Ji ber vê yekê lîsteya jêrîn li gorî lêkerê hatiye rêzkirin: fêr bibe ka get, go, come, take, put û çend yên din çawa bi pirtikên xwe re tên, û tu dê piraniya phrasal verbên ku rastî wan tê fam bikî.

Gelek phrasal verb çend wateyên wan hene, lê ne hewce ye tu hemûyan bi carekê fêr bibî. Di PHaVE Lista xwe de, ku 150 phrasal verbên herî pir tên bikaranîn dihewîne, Mélodie Garnier û Norbert Schmitt (2015) dîtin ku hejmareke biçûk a wateyên sereke ji %75ê zêdetir ê bikaranîna rastîn a her yekê digire. Ji ber vê yekê bi wateyên sereke dest pê bike, wek yên li jêr, û yên kêm paşê lê zêde bike.

Pirtik bi gelemperî tên çi wateyê?

Pirtik ne tesadufî ne. Gava ku tu wateyên wan ên asayî nas bikî, gelek phrasal verbên nû hêsantir tên texmînkirin:

• up: temamkirin an zêdebûn (eat up, fill up, speed up).
• down: kêmbûn an rawestan (slow down, calm down, shut down).
• out: derxistin, qedandin an keşifkirin (throw out, run out, find out).
• off: veqetîn, çûyîn an betalkirin (take off, set off, call off).
• on: domandin an destpêkirin (carry on, go on, turn on).
• back: vegerîn (come back, call back, pay back).
• over: dubarekirin an dîsa lê nêrîn (think over, go over, do over).
• away: çûyîn an rakirin (go away, give away, throw away).

Veqetbar an neveqetbar: bireser diçe ku?

Di hin phrasal verban de bireser (object) dikare bikeve navbera lêker û pirtikê: «turn off the light» an «turn the light off». Ji van re veqetbar (separable) tê gotin. Heke bireser cînav be, divê bikeve navberê: «turn it off», qet ne «turn off it».

Phrasal verbên din neveqetbar (inseparable) in: bireser her tim piştî pirtikê tê, wek «look after the kids» an «get over a cold».

Di lîsteya jêrîn de something an someone nîşan dide ka bireser diçe ku. Heke di navberê de be (put something off), lêker veqetbar e. Heke li dawiyê be (look after someone), lêker û pirtikê bi hev re bihêle.

Phrasal verbên îngilîzî yên berbelav bi wate û mînakan

Phrasal verbên bi get

• get up: piştî xewê ji nav nivînan rabûn. I get up at seven on weekdays.
• get on: li otobus, trên an balafirê siwar bûn. We got on the train just before the doors closed.
• get off: ji otobus, trên an balafirê daketin. Get off at the second stop after the bridge.
• get along with someone: bi kesekî re têkiliyeke dostane hebûn. I get along with my new neighbors really well.
• get over something: ji nexweşiyekê an dilşikestinekê xelas bûn. It took her months to get over the breakup.
• get back: vegerîn. When did you get back from your trip?
• get by: bi pereyekî kêm an zanîneke kêm debara xwe kirin. My Spanish is basic, but I can get by in shops.
• get away with something: tiştekî xelet kirin û ceza nexwarin. He cheated on the test and got away with it.
• get out of something: xwe ji erkekê dûr xistin. She tried to get out of washing the dishes.
• get through something: tiştekî dijwar qedandin an jê derbas bûn. Coffee helps me get through Monday mornings.
• get together: ji bo sohbetê li hev civîn. Let's get together for lunch next week.
• get around to something: di dawiyê de wext dîtin ku tiştekî bikî. I never got around to reading that book.

Phrasal verbên bi go

• go on: domandin, an qewimîn. Go on, I'm listening. What's going on here?
• go out: ji bo kêfê derketin derve, an vemirîn (agir an mûm). We went out for pizza. The candle went out.
• go back: vegerîn cihekî. I'd love to go back to Lisbon one day.
• go up: zêde bûn, bilind bûn. Rent has gone up again this year.
• go down: kêm bûn, daketin. Prices usually go down after the holidays.
• go over something: dîsa lê nêrîn an bi baldarî kontrol kirin. Let's go over the plan one more time.
• go through something: demeke dijwar derbas kirin, an lêkolîn kirin. She went through a hard time last year.
• go ahead: dest pê kirin an domandin, pir caran bi destûrê. Can I ask a question? Sure, go ahead.
• go off: teqîn an ji nişka ve lêdan (zengil), an xera bûn (xwarin). My alarm went off at six. The milk has gone off.
• go with something: li hev hatin, bi hev re xweşik xuya kirin. Does this tie go with my shirt?
• go without something: bêyî tiştekî ku dixwazî an hewce dikî debar kirin. We went without internet for a week.

Phrasal verbên bi come

• come back: vegerîn. Come back soon!
• come up: behs bûn, an ji nişka ve derketin holê. Your name came up in the meeting. Something came up, so I'll be late.
• come up with something: raman an planek dîtin. She came up with a great name for the café.
• come across something: bi tesadufî rastî tiştekî hatin. I came across an old photo of my grandparents.
• come on: gotineke lezandinê an dilgermkirinê. Come on, we'll miss the bus!
• come in: hatin hundir. Please come in and sit down.
• come out: derketin (pirtûk, stran an fîlm), an eşkere bûn. Her new album comes out on Friday.
• come over: serdana mala kesekî kirin. Why don't you come over for dinner tonight?
• come down with something: nexweş ketin. I think I'm coming down with a cold.
• come along: bi kesekî re çûn cihekî. We're going to the market. Do you want to come along?

Phrasal verbên bi take

• take off: rabûn (balafir), an zû serkeftî bûn. The plane took off on time. Her business really took off.
• take something off: cil ji xwe kirin. Please take your shoes off at the door.
• take something on: kar an berpirsiyariyek qebûl kirin. I can't take on any more projects this month.
• take up something: dest bi hobiyekê kirin, an cih an wext girtin. He took up yoga last spring. This sofa takes up half the room.
• take over something: kontrol girtin ser tiştekî. A bigger company took over the startup.
• take someone out: kesekî vexwendin derve û heqê xwarin an gerê dan. I took my mom out for her birthday.
• take something back: tiştekî li firoşgehê vegerandin, an gotina xwe paşve kişandin. I took the jacket back because it was too small.
• take after someone: şibîna endamekî mezin ê malbatê, bi xuyang an tevgerê. My son takes after his grandfather. They both love fishing.
• take something in: fam kirin û di bîrê de girtin. There was too much information to take in at once.
• take something apart: tiştekî perçe perçe vekirin. He took the old clock apart to see how it worked.

Phrasal verbên bi put

• put something on: cil li xwe kirin, an vêxistin (muzîk an amûr). Put a coat on, it's cold. Can you put some music on?
• put something off: paşxistin. Don't put off your homework until Sunday night.
• put up with something: li ber tiştekî nexweş sebir kirin. I can't put up with this noise any longer.
• put something out: agir an cixare vemirandin. The firefighters put out the fire in ten minutes.
• put something away: tiştekî danîn cihê wî. Put your toys away before dinner.
• put something down: tiştekî danîn ser rûyekî, an nivîsandin. Put the box down here. Put your name down on the list.
• put something together: perçeyan li hev siwar kirin. It took us two hours to put the bookshelf together.
• put someone up: kesekî li mala xwe bi cih kirin. My cousin put me up for a week in Rome.
• put something back: tiştekî vegerandin cihê wî yê berê. Please put the book back on the shelf.
• put someone through: bi telefonê kesekî bi kesekî din ve girêdan. Hold on, I'll put you through to the manager.

Phrasal verbên bi look

• look after someone: lê miqate bûn. My sister looks after our dog when we travel.
• look for something: lê gerîn. I'm looking for my keys. Have you seen them?
• look something up: li agahiyan gerîn, mînak di ferhengê de. If you don't know a word, look it up in the dictionary.
• look forward to something: bi kêfxweşî li benda tiştekî bûn. I'm looking forward to the summer holidays.
• look into something: lêkolîn kirin. The company promised to look into my complaint.
• look out: hay ji xwe hebûn, baldar bûn. Look out! There's a car coming.
• look something over: bi lez li tiştekî nêrîn. Can you look over my essay before I send it?
• look up to someone: kesekî ecibandin û rêz lê girtin. Many young players look up to her.
• look down on someone: kesekî biçûk dîtin, xwe jê bilindtir dîtin. He looks down on people who don't speak English well.
• look around: li cihekî gerîn û temaşe kirin. We have an hour to look around the old town.

Phrasal verbên bi give

• give up: dev ji hewldanê berdan. Don't give up, you're almost there.
• give something up: dev ji adetekê berdan. My dad gave up smoking ten years ago.
• give in: piştî redkirinê di dawiyê de qebûl kirin. The kids kept asking, and I finally gave in.
• give something away: belaş dan, an sirrekê eşkere kirin. They're giving away free samples. Don't give away the ending!
• give something back: vegerandin. Give me back my phone, please.
• give something out: li gelek kesan belav kirin. The teacher gave out the exam papers.
• give off something: bîn, germahî an ronahî derxistin. These flowers give off a lovely smell in the evening.

Phrasal verbên bi turn

• turn something on: makîne an ronahiyek vêxistin. Turn on the lights, it's getting dark.
• turn something off: makîne an ronahiyek vemirandin. Don't forget to turn off the oven.
• turn something up: deng an germahî bilind kirin. Can you turn up the radio? I love this song.
• turn something down: deng nizm kirin, an pêşniyarekê red kirin. Please turn the TV down. She turned down the job offer.
• turn into something: bûn tiştekî din. The small café turned into a popular restaurant.
• turn out: bi encameke diyar qedîn. The party turned out better than we expected.
• turn around: zivirîn aliyê din. Turn around and look at the view!
• turn up: hatin, pir caran bi awayekî nehêvîkirî. Only five people turned up for the meeting.

Phrasal verbên bi make

• make something up: çîrok an hincetek çêkirin. He made up an excuse for being late.
• make up: piştî pevçûnê li hev hatin. They argued, but they made up the next day.
• make up for something: telafî kirin. I bought her flowers to make up for forgetting her birthday.
• make something out: bi zehmetî dîtin, bihîstin an fam kirin. I couldn't make out what he was saying.

Phrasal verbên bi set

• set something up: tiştek damezrandin an amade kirin. She set up her own language school last year.
• set off: bi rê ketin. We set off early to avoid the traffic.
• set out to do something: bi armanceke zelal dest pê kirin. I set out to learn 1,000 words in three months.
• set someone back: pêşketinê paşxistin, an mesref kirin. The injury set him back two months.

Phrasal verbên bi bring

• bring someone up: zarok mezin kirin. She was brought up by her grandparents.
• bring something up: mijarek vekirin. Don't bring up politics at dinner.
• bring something back: tiştek bi xwe re anîn, an bi bîr xistin. This song brings back so many memories.
• bring about something: bûn sedema tiştekî. The internet brought about huge changes in how we learn.
• bring something in: qaîde an pergaleke nû danîn. The city brought in a new parking rule.
• bring someone down: kesekî xemgîn kirin. Rainy weather always brings me down.
• bring something along: tiştekî bi xwe re birin. Bring along a jacket, it may get cold.

Phrasal verbên bi break

• break down: xera bûn (makîne), an kontrola hestan winda kirin. Our car broke down on the way to the airport.
• break up: têkiliyek bi dawî anîn, ji hev qetîn. They broke up after five years together.
• break into something: bi zorê ketin cihekî. Someone broke into the office last night.
• break out: ji nişka ve dest pê kirin (şer an agir), an revîn. A fire broke out in the kitchen.
• break in: axaftinê birîn, an bi zorê ketin avahiyekê. Sorry to break in, but we need to leave now.
• break something off: ji nişka ve bi dawî anîn. She broke off the conversation and left.

Phrasal verbên bi run

• run into someone: bi tesadufî rastî kesekî hatin. I ran into my old teacher at the supermarket.
• run out of something: tiştek xilas bûn, ku tiştek jê nemîne. We've run out of milk.
• run away: bi dizî ji cihekî revîn. The dog ran away when the door was open.
• run over someone: bi wesayîtekê li kesekî xistin. Be careful, a car almost ran over my cat.
• run something by someone: ramanekê ji kesekî re gotin da ku nêrîna wî bistînî. Can I run an idea by you?

Phrasal verbên bi pick, find, figure û work

• pick something up: hildan, kesekî birin, an bê zehmet fêr bûn. Can you pick me up at six? She picked up Italian while living in Rome.
• pick something out: hilbijartin. Help me pick out a gift for my brother.
• pick on someone: kesekî dîsa û dîsa aciz kirin. Stop picking on your little sister.
• find something out: agahiyek dîtin. I need to find out when the store opens.
• figure something out: fam kirin an çareser kirin. I can't figure out how this app works.
• work out: werziş kirin, an bi xêr qedîn. I work out three times a week. Don't worry, it will all work out.
• work something out: hesab kirin an çareser kirin. We need to work out the total cost of the trip.
• work on something: wext xerc kirin ji bo baştirkirina tiştekî. I'm working on my pronunciation.

Phrasal verbên bi call û hang

• call something off: betal kirin. They called off the match because of the rain.
• call someone back: paşê dîsa li kesekî telefon kirin. I'm busy now. Can I call you back?
• call on someone: ji kesekî xwestin ku biaxive, an serdaneke kurt kirin. The teacher called on me to answer.
• hang up: telefonê girtin, axaftinê bi dawî anîn. She was so angry that she hung up on me.
• hang out: dema vala bi rehetî derbas kirin. We usually hang out at the park after school.
• hang on: hinekî li bendê man. Hang on, I'll be ready in a minute.

Phrasal verbên din ên rojane

• blow up: teqîn, an ji nişka ve hêrs bûn. The old building was blown up to make space for a park.
• calm down: aram bûn, ku hêrs an xem kêm bibe. Calm down and tell me what happened.
• carry on: domandin. Sorry for interrupting, please carry on.
• catch up with someone: gihîştin kesekî ku li pêş e, an piştî demeke dirêj sohbet kirin. Let's meet for coffee and catch up.
• check in: li otêlê an balafirgehê qeyd bûn. We checked in at the hotel at 3 p.m.
• check out: heq dan û ji otêlê derketin. We have to check out by noon.
• cheer someone up: kesekî kêfxweş kirin. A phone call from my friend cheered me up.
• count on someone: pişta xwe bi kesekî girêdan. You can always count on me.
• cut down on something: mîqdara tiştekî kêm kirin. I'm trying to cut down on sugar.
• do someone in: kesekî gelekî westandin (devkî). That long hike really did me in.
• do something over: tiştek ji serî ve dîsa kirin. The photo was blurry, so we had to do it over.
• do without something: bêyî tiştekî debar kirin. I can't do without my morning coffee.
• drop by: bê plan serdaneke kurt kirin. Drop by any time you're in the area.
• drop someone off: kesekî bi erebeyê birin cihekî û li wir hiştin. I'll drop you off at the station.
• end up: di dawiyê de li cihekî an rewşekê man. We got lost and ended up in a tiny village.
• enter into something: bi fermî dest bi peymanek an danûstandinekê kirin. The two companies entered into a partnership.
• fall apart: perçe perçe bûn, an êdî baş nexebitîn. My old shoes are falling apart.
• fall behind: li paş man, pê re negihîştin. I fell behind with my lessons when I was sick.
• fill something in / fill something out: formek tije kirin. Please fill out this form and sign at the bottom.
• grow up: mezin bûn. I grew up in a small town by the sea.
• hold on: li bendê man, an bi hêz girtin. Hold on, let me check my calendar.
• keep up with someone: bi heman lezê kesekî çûn an fêr bûn. It's hard to keep up with native speakers when they talk fast.
• let someone down: kesekî dilşikestî kirin, sozê xwe negirtin. I promised to help, and I won't let you down.
• log in: bi hesabê xwe ketin malper an sepanekê. Log in to see your saved words.
• move on: dest bi tiştekî nû kirin, an dev ji ya berê berdan. It's time to move on to the next topic.
• pass away: wefat kirin (bi rêzdarî). Her grandfather passed away last year.
• pay someone back: deynê kesekî dan. I'll pay you back on Friday.
• point something out: bala kesan kişandin ser tiştekî. She pointed out a mistake in my email.
• show off: xwe nîşan dan da ku bandorê li yên din bikî. He's always showing off his new car.
• show up: hatin, xuya bûn. He showed up an hour late.
• sort something out: rêxistin an çareser kirin. We need to sort out the problem with the booking.
• stand for something: temsîl kirin, an kurtkirina tiştekî bûn. What does "ASAP" stand for?
• stand out: bi hêsanî bala xelkê kişandin, ji yên din cuda xuya bûn. Her bright red coat stood out in the crowd.
• stand up for someone: parastin an piştgirî dan. Always stand up for what you believe in.
• throw something away: avêtin çopê. Don't throw away the receipt.
• try something on: cil ceribandin da ku bibînî li te tên an na. Can I try on these jeans?
• wake up: ji xewê şiyar bûn. I woke up at five because of the storm.
• write something down: li ser kaxezê nivîsandin. Write down the new words you hear.

Meriv çawa phrasal verban fêr dibe da ku di bîrê de bimînin

Herî baş ji bo: veguherandina vê lîsteyê bo peyvên ku tu bi rastî dikarî bi kar bînî.

1. Her carê çend heban fêr bibe. Pênc an deh phrasal verbên bi heman lêkerê hilbijêre, wek get an put, û wan bi hev re fêr bibe.
2. Wan her tim di hevokê de fêr bibe. Phrasal verbek bi tena serê xwe zû ji bîr diçe. Di hevokê de tu wateya wê û cihê bireserê dibînî. Fêrbûna hevokên tevahî jî yek ji rêyên herî baş ên dewlemendkirina ferhengokê ye.
3. Bala xwe bide pirtikê. Ji xwe bipirse ka pirtik çi lê zêde dike. «Up» di «eat up» û «fill up» de tê wateya temamkirinê, û ev yek lêkera din a bi «up» hêsantir dike.
4. Guhdarî bike û dubare bike. Hevokên mînak bi dengê bilind bibêje, û di rê de guhdariya wan bike.
5. Bi dubarekirina bi navber dubare bike. Phrasal verb bi hêsanî tên tevlihevkirin, ji ber vê yekê wan rast berî ku ji bîr bikî dubare bike, di navberên ku dirêjtir dibin de. Rêbera me ya bernameya dubarekirina bi navber nîşan dide ka çawa.
6. Di axaftinê de bi kar bîne. Her carê ku tu bi îngilîzî diaxivî, hewl bide du an sê phrasal verbên nû bi kar bînî.

Heke tu hîn ferhengoka xwe ya bingehîn ava dikî, pêşî bi peyvên herî pir tên bikaranîn dest pê bike: 100 peyvên herî berbelav ên îngilîzî bi bilêvkirinê. Phrasal verb tam ji van peyvên kurt û berbelav tên avakirin.

Lingocard çawa alîkariya te dike ku phrasal verban fêr bibî

Lingocard sepaneke kartên peyvan a belaş e ku şîretên jorîn dike rûtîneke rojane. Her phrasal verbekê li rûyê pêşîn ê kartekê binivîse, wate û hevoka mînak jî li pişt. Her kart dikare bi dengê bilind bê xwendin, ji ber vê yekê tu biwêjê di hevokeke xwezayî de dibihîzî, û pergala dubarekirina bi navber her kartê di wextê rast de vedigerîne. Bi Premium Learning tu dikarî lîsteyeke tevahî ya wek vê jî bi yek klîkê bikî deste.

Di rê de, lîstikvana dengî ya di sepana mobîl a Lingocard de kartên te bi dengê bilind dixwîne, ji ber vê yekê tu dikarî di rêya kar de phrasal verban dubare bikî. Û heke tu planeke tevahî ji bo îngilîziya xwe dixwazî, rêbera min a çawa zû îngilîzî fêr bibî nîşan dide ka meriv çawa rûtîneke rojane ava dike, û tu dikarî bi serhêl îngilîzî fêr bibî bi desteyên amade yên platforma Lingocard.