Сөздік қорды қалай байытуға болады: жаңа сөздерді жаттаудың 7 тиімді жолы

Сөздік қорды байытудың ең жақсы жолы - тиімділігі дәлелденген жеті әдісті ұштастыру: жаңа сөздерді тыңдап, қайталау, сөз карточкаларын қолдану, сөзге сурет байланыстыру, тұтас сөйлемдерді жаттау, айтылымды жаттықтыру, синонимдер мен антонимдерді үйрену және үйреніп жүрген тіліңіздегі фильмдерді көру. Содан кейін әр сөзді аралық қайталаумен, ұмытып кетер алдында қайталап отырыңыз, сонда ол ұзақ мерзімді жадқа өтеді.

Тіл үйренетін әр адам ерте ме, кеш пе бір сұрақ қояды: сөздік қорды қалай байытамын және осы жаңа сөздердің бәрін шынымен қалай есте сақтаймын? Мен де осыны сұрадым. Тапқан жауабым сиқырлы бір тәсіл емес, бірге қолданғанда одан да жақсы нәтиже беретін бірнеше қарапайым әдіс болып шықты. Маған ең көп көмектескен сөз жаттаудың жеті үздік жолы мыналар:

1. Жаңа сөздерді тыңдап, қайталау
2. Сөз карточкаларын қолдану
3. Көрнекі ассоциациялар жасау
4. Тұтас сөйлемдер мен тіркестерді жаттау
5. Айтылымды жаттықтыру
6. Сөздерді синонимдері мен антонимдерімен бірге үйрену
7. Үйреніп жүрген тіліңіздегі фильмдер мен бейнелерді көру

Кез келген жеке әдістен де маңызды бір нәрсе бар: әр адамның жады сәл басқаша жұмыс істейді. Біреулер сөзді құлақпен естігенде жақсы есте сақтайды. Енді біреулерге оны жазып, қайта оқу керек. Көпшілік сөздің суретпен тезірек есте қалатынын байқайды. Сондықтан бұл әдістерді құралдар жиынтығы ретінде қабылдап, өзіңізге лайықты үйлесімін құрыңыз. Біз Lingocard-ты дыбысты, суреттерді және аралық қайталауды бір жерге жинайтын тегін сөз карточкалары қолданбасы етіп жасағанымыз да дәл осы себептен.

1. Жаңа сөздерді тыңдап, дауыстап қайталаңыз

Кімге лайық: құлақпен жақсы есте сақтайтындарға және бос уақыты аз кез келген адамға.

Жаңа сөздерді қайта-қайта тыңдау - оларды есте сақтаудың ең оңай жолдарының бірі, тек дұрыс сөздерді тыңдасаңыз болғаны.

Кез келген дерлік курстың сөздік аудиожазбаларын табуға болады. Бірақ мен үнемі кезіккен бір мәселе бар: бірнеше күннен кейін жазбадағы сөздердің жартысын біліп алдым, ал қалғандарымен әлі әуре болып жүрдім. Бүкіл жазбаны қайта-қайта тыңдау бұрыннан білетін сөздерге уақытты босқа кетіреді. Оның үстіне, қайталаудың қажетті саны да, сөздер арасындағы үзілістің ұзақтығы да әр адамда әртүрлі.

Сондықтан біз Lingocard аудиоплеерін жасадық. Онда үйреніп алған сөздерді алып тастап, әлі білмейтін сөздерді ғана тыңдай аласыз. Сондай-ақ әр сөздің (немесе оның аудармасының) неше рет қайталанатынын және сөздер арасындағы үзіліс қанша болатынын өз жадыңызға лайықты болғанша таңдай аласыз.

Тыңдайтын материалды өзіңіз де жасай аласыз: Premium Learning арқылы аудармасы бар кез келген мәтіндік файлды плеерге жүктеп, ойнату батырмасын басыңыз.

Бұл әдіс уақытыңыз тапшы болғанда әсіресе пайдалы, себебі кез келген жерде тыңдай аласыз: жұмысқа бара жатқанда, спортзалда немесе тамақ әзірлеп жүргенде. Ал аудиокітап тыңдағанды ұнатсаңыз, естіген жаңа сөздерді қолданбадағы тізіміңізге қосып, кейін плеерден қайталаңыз.

2. Сөз карточкаларын аралық қайталаумен қолданыңыз

Кімге лайық: үлкен сөздік қорды қадам сайын жинағысы келетіндерге.

Сөз карточкалары (флэшкарталар) - сөздік қорды байытудың ең танымал тәсілі: бір жағында есте қалуы қиын сөз, екінші жағында оның мағынасы немесе аудармасы.

Мен классикалық жолмен, қағаз карточкалардан бастадым. Карточкалар жинағы дайын болған соң, оны қайта-қайта қарап шығасыз, меңгерген карточкаларды бөлек қоя отырып, бүкіл жинақты жаттап біткенше жалғастырасыз.

Екі-үш айдан кейін менде бірнеше жүз карточка жиналды, оларды өзіммен бірге алып жүру нағыз әурешілікке айналды. Оған қоса, оларды әртүрлі ретпен араластырғым келді: әліпби бойынша, кері ретпен, кездейсоқ немесе тақырып бойынша.

Сол себепті смартфоныма жүгіндім, бірақ бұған арналған қарапайым әрі ыңғайлы қолданба таба алмадым. Дәл сол кезде оны өзім жасауды ұйғардым. Екі-үш айдан соң Lingocard-тың алғашқы мобильді қолданбасын шығардым, онда сөз карточкалары мен бір ғана сөз базасы болды. Келесі кезекте әр карточканың дыбысы болғанын және ең жиі қолданылатын сөздердің бірнеше дайын базасы болғанын қаладым. Бұл идеяны әзірлеуші достарыммен талқылай бастадым. Оларға ұнады, көп ұзамай жобаға басқа да ынталы адамдар қосылды. Біз жаңа құралдарды қоса бердік, бүгінде қолданба Google Play мен App Store дүкендерінде барлық елде тегін.

Цифрлық форматқа көшу қағаз жинағымның ең үлкен кемшілігін де шешті: әр сөзді қашан қайталау керегін білу. 1885 жылы неміс психологы Герман Эббингауз жаңа ақпаратты қайталамасақ, оны қаншалықты тез ұмытатынымызды көрсетті, бұл заңдылық бүгінде ұмыту қисығы деп аталады. Lingocard-тағы аралық қайталау жүйесі осыған қарсы әрекет етеді: ол әр сөзді сіз оны ұмытып кетер сәттің алдында көрсетеді, сондықтан қиын сөздер жиірек, жеңілдері сирек оралады. Тереңірек білгіңіз келсе, шет тілін үйренуге арналған сөз карточкалары туралы толық нұсқаулығымызды оқыңыз.

3. Көрнекі ассоциациялар жасаңыз

Кімге лайық: көру жады мықты адамдарға.

Сөзді суретпен байланыстырсаңыз, оны еске түсіру әлдеқайда оңай болады. Мысалы, бір затты көріп, оның үйреніп жүрген тіліңіздегі атауын есіңізге түсіре алмасаңыз, оны суретке түсіріп, фотоның үстіне сол сөзді жазып қойыңыз.

Lingocard-та сөз карточкасына камерадан фото немесе интернеттен кез келген сурет қоса аласыз. Сондықтан бір сөз есте қалмай қойса, оны интернеттен іздеп, лайықты сурет таңдап, карточкаға тіркеңіз.

4. Жеке сөздерді ғана емес, сөйлемдер мен тіркестерді жаттаңыз

Кімге лайық: бірнеше мағынасы бар сөздерге және еркін сөйлеуге ұмтылатындарға.

Тұтас сөйлемдерді үйрену - сөздік қорды молайтудың ең тиімді жолдарының бірі. Бір сөйлемді жаттағанда бірнеше сөзді бірден, сонымен бірге олардың өзара қалай байланысатынын үйренесіз. Кейін нақты әңгіме кезінде сөйлемді сөзбе-сөз құрастырып жатпай, дайын сөйлемді қолдана аласыз.

Бұл әсіресе бірнеше мағынасы бар сөздерге көп көмектеседі, ал ағылшын тілінде ондай сөздер өте көп. Мұндай сөздің қалай қолданылатынын түсінудің ең оңай жолы - оны сөйлем ішінде үйрену.

Сайтымызда 120 000-нан астам тақырыптық сөз тізімі бар, олардың шамамен жартысы тіркестер мен сөйлемдерден тұрады.

5. Айтылымды жаттықтырыңыз

Кімге лайық: көргенде танитын, бірақ әлі айта алмайтын сөздерді есте сақтауға.

Жаңа сөздерді жиі әрі дұрыс дауыстап айту оларды есте сақтауға көмектеседі.

Бұл тыңдағаннан кейін бірден жасағанда ең жақсы нәтиже береді: сөзді естіңіз, сосын қайталаңыз. Оны мағыналас сөздермен бірге немесе сөйлем ішінде айтып көріңіз.

Lingocard-тағы әр карточканың дыбысы бар, сондықтан дұрыс айтылымды әрқашан ести аласыз. Аудиоплеерде үзіліс кезінде әр сөзді дауыстап қайталаңыз. Көбірек уақыт керек болса, плеер баптауларында үзілістерді ұзартыңыз.

6. Сөздерді синонимдері мен антонимдерімен бірге үйреніңіз

Кімге лайық: сөздік қорды бірнеше туыс сөзбен бірге жылдамырақ кеңейтуге.

Сөзді мағынасы ұқсас не қарама-қарсы сөздермен бірге жаттаған кезде олардың бәрі жақсы есте қалады.

Көбіміз ассоциациялар арқылы ойлаймыз, сондықтан жаңа сөздер ұқсас немесе қарама-қарсы сөздермен бірге келгенде оңай есте сақталады. Мұны синонимдері мен антонимдері бар сөз карточкаларын жасау арқылы пайдалана аласыз.

Синонимдер мен антонимдердің тізімдерін интернеттен де, өз тіліңізге арналған өзін-өзі оқыту кітаптарының көбінен де табасыз. Керекті сөздерді мәтіндік файлға сақтап, оны қолданбаның барлық құралдарымен жұмыс істейтін өз Lingocard жинағыңызға айналдырыңыз: компьютерде тіл үйренуге арналған веб-қосымшадағы Карточкалар менеджері Premium Learning құрамына кіреді және бір сөз тізімінен мыңдаған карточканы бірден жасайды. Синонимдер мен антонимдердің дайын жинақтары да көп.

Осылайша әр жаңа сөз өзімен бірге «көршілерін» ала келеді, ал сөздік қорыңыз тезірек өседі.

7. Үйреніп жүрген тіліңіздегі фильмдер мен бейнелерді көріңіз

Кімге лайық: тіл иелерінен күнделікті сөздерді, сленг пен идиомаларды үйренуге.

Фильмдер сөздік қорды байытудың ең қолжетімді жолы болар, өйткені сіз тіл иелерінен тікелей, шынайы жағдайларда үйренесіз, оның ішінде оқулықтарда сирек кездесетін сленг пен идиомалар да бар.

Алдымен тілдің қай нұсқасын үйренгіңіз келетінін шешіңіз. Мысалы, ағылшын тілінің американдық, британдық, австралиялық және басқа да нұсқалары бар, сондықтан акценті өзіңізге керек елдің фильмдерін таңдаңыз.

Алғашында субтитрмен көріңіз. Бейтаныс сөз естісеңіз, оны жазып алып, кейін қайталаңыз. Мен әдетте фильмді тоқтатып, сөздің мағынасын қарап, оны Lingocard-қа қосамын. Содан кейін барлық жаңа сөздерді плеерден тыңдап, сөз карточкаларымен жаттығамын.

Бекіту үшін сол фильмді кейін субтитрсіз тағы бір рет көріңіз. Шынымен ұнайтын фильм таңдасаңыз, екінші рет көру мүлде жалықтырмайды.

Әр фильм сайын жаңа карточкалар азая береді, өйткені сөздік қорыңыз үнемі өсіп отырады. Ең бастысы - жүйелілік: үйреніп жүрген тіліңізде аптасына кемінде бір фильм көруді мақсат етіңіз, одан да жақсысы, бәрін сол тілде көріңіз. Мен ағылшын тілін онлайн үйренгісі келетін кез келген адамға дәл осы тәртіпті ұсынамын: фильмдер және күн сайын бірнеше минут сөз карточкаларын қайталау.

Сөздік қорды күн сайын қалай байытуға болады

Жеті әдістің бәрін байқап көріп, қайсысы өзіңізге жақсы келетінін бақылаңыз. Сосын мына қағидаларды есте ұстаңыз:

1. Бірнеше минут болса да, күн сайын жаттығыңыз.
2. Өзіңізге шынымен көмектесетін құралдарды ғана қолданыңыз.
3. Күннің қай мезгілінде жақсы оқитыныңызды анықтаңыз.
4. Қанша материал өткеніңізді бақылап отырыңыз.
5. Күнделікті нақты мақсат пен неше сөз үйренгіңіз келетіні туралы жалпы мақсат қойыңыз.

Жаңа тілді енді бастасаңыз, ең жиі кездесетін сөздерден бастаңыз, мысалы: Ағылшын тіліндегі ең жиі қолданылатын 100 сөз айтылуымен. Жиілік сөздігі туралы нұсқаулығымыз неліктен ең жиі қолданылатын сөздерді алдымен үйрену ең жылдам нәтиже беретінін түсіндіреді.

Тіл үйретсеңіз, дәл осы тәсіл бүкіл сынып үшін де жарайды: оқушыларыңыз аралық қайталау арқылы жаттайтын дайын сөз тізімдерін жіберіп, Lingocard арқылы сөздік қорды үйрете аласыз, тіпті өз онлайн тіл мектебіңізді аша аласыз.

Осы мақаладағы әр әдіс Lingocard-та бар. Тек телефонға арналған сөз жаттау қолданбасын орнатып, сөздеріңіз бұлтта синхрондалып тұруы үшін тіркеліңіз.

Мен бастаған кезде Lingocard өз карточкаларыма арналған шағын қолданба ғана еді. Бүгінде ол барлық елдегі адамдарға арналған, барлығы бір жерде жинақталған жаһандық тіл үйрену платформасына айналды: дыбысы бар сөз карточкалары, дайын сөз тізімдері мен жиілік сөздіктері, аралық қайталау, әлемнің түкпір-түкпіріндегі тіл үйренушілермен және тіл иелерімен сөйлесу жаттығулары, сондай-ақ өз онлайн мектебін жүргізетін мұғалімдерге арналған құралдар. Бұл әдістер сізге тезірек үйренуге көмектесіп, сөздік қорыңызды байыту маған қандай қуаныш сыйласа, сізге де сондай қуаныш сыйлайды деп үміттенемін.