શબ્દભંડોળ કેવી રીતે વધારવું? નવા શબ્દો યાદ રાખવાની 7 સાબિત રીતો

શબ્દભંડોળ વધારવાની શ્રેષ્ઠ રીત છે સાત સાબિત પદ્ધતિઓને એકસાથે અપનાવવી: નવા શબ્દો સાંભળીને દોહરાવવા, ફ્લેશકાર્ડ, ચિત્રો, આખાં વાક્યો, ઉચ્ચારનો અભ્યાસ, સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો, અને તમે જે ભાષા શીખી રહ્યા છો તેમાં ફિલ્મો. પછી દરેક શબ્દને અંતરાલ પુનરાવર્તનથી, તમે ભૂલી જાઓ તે પહેલાં જ દોહરાવો, જેથી તે લાંબા ગાળાની યાદશક્તિમાં પહોંચી જાય.

ભાષા શીખનાર દરેક વ્યક્તિ વહેલા કે મોડા આ જ પ્રશ્ન પૂછે છે: હું મારું શબ્દભંડોળ કેવી રીતે વધારું અને આ બધા નવા શબ્દો ખરેખર યાદ કેવી રીતે રાખું? મેં પણ આ પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો. મને જે જવાબ મળ્યો તે કોઈ જાદુઈ યુક્તિ નહોતી, પરંતુ થોડી સરળ પદ્ધતિઓ હતી, જે સાથે મળીને વધુ સારું કામ કરે છે. શબ્દભંડોળ શીખવાની આ સાત શ્રેષ્ઠ રીતોએ મને સૌથી વધુ મદદ કરી:

1. નવા શબ્દો સાંભળવા અને દોહરાવવા
2. ફ્લેશકાર્ડનો ઉપયોગ કરવો
3. ચિત્રો સાથે જોડાણ બનાવવું
4. આખાં વાક્યો અને શબ્દસમૂહો યાદ રાખવાં
5. ઉચ્ચારનો અભ્યાસ કરવો
6. શબ્દોને તેમના સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો સાથે શીખવા
7. તમે જે ભાષા શીખી રહ્યા છો તેમાં ફિલ્મો અને વીડિયો જોવા

કોઈ પણ એક પદ્ધતિ કરતાં એક વાત વધુ મહત્ત્વની છે: દરેકની યાદશક્તિ થોડી અલગ રીતે કામ કરે છે. કેટલાક લોકોને શબ્દો સાંભળીને સૌથી સારી રીતે યાદ રહે છે. બીજાઓને તે લખીને ફરી વાંચવા પડે છે. ઘણા લોકોને લાગે છે કે ચિત્રોથી શબ્દો મનમાં ચોંટી જાય છે. એટલે આ પદ્ધતિઓને એક ટૂલકિટની જેમ જુઓ અને તમારા માટે કામ કરે તેવું સંયોજન બનાવો. બરાબર આ જ કારણે અમે Lingocard ને એક મફત ફ્લેશકાર્ડ એપ તરીકે બનાવી, જે ઑડિયો, ચિત્રો અને અંતરાલ પુનરાવર્તનને એક જ જગ્યાએ લાવે છે.

1. નવા શબ્દો સાંભળો અને તેમને મોટેથી દોહરાવો

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: જે લોકો સાંભળીને શીખે છે, અને જેમની પાસે ઓછો ફાજલ સમય છે તે દરેક માટે.

નવા શબ્દોને વારંવાર સાંભળવા એ તેમને યાદ રાખવાની સૌથી સરળ રીતોમાંની એક છે, શરત એટલી કે તમે યોગ્ય શબ્દો સાંભળો.

લગભગ દરેક કોર્સ માટે શબ્દભંડોળના ઑડિયો રેકોર્ડિંગ મળી જાય છે. પરંતુ મને વારંવાર એક જ સમસ્યા નડતી હતી: થોડા દિવસ પછી રેકોર્ડિંગના અડધા શબ્દો મને આવડી ગયા હતા, અને બાકીના સાથે હું હજી સંઘર્ષ કરતો હતો. આખું રેકોર્ડિંગ ફરી ફરી સાંભળવાથી જે શબ્દો તમને પહેલેથી આવડે છે તેના પર સમય બગડે છે. અને પુનરાવર્તનની યોગ્ય સંખ્યા તથા શબ્દો વચ્ચેનો યોગ્ય વિરામ દરેક માટે અલગ હોય છે.

એટલે જ અમે Lingocard ઑડિયો પ્લેયર બનાવ્યું. તમે શીખી લીધેલા શબ્દો કાઢી નાખી શકો છો અને ફક્ત એ જ શબ્દો સાંભળી શકો છો જે હજી આવડતા નથી. તમે એ પણ પસંદ કરી શકો છો કે દરેક શબ્દ (કે તેનો અનુવાદ) કેટલી વાર દોહરાવાય અને શબ્દો વચ્ચે કેટલો વિરામ રહે, જ્યાં સુધી તે તમારી યાદશક્તિને બરાબર અનુકૂળ ન લાગે.

તમે તમારી પોતાની સાંભળવાની સામગ્રી પણ બનાવી શકો છો: Premium સાથે અનુવાદવાળી કોઈ પણ ટેક્સ્ટ ફાઇલ પ્લેયરમાં અપલોડ કરો અને પ્લે દબાવો.

જ્યારે તમારી પાસે સમય ઓછો હોય ત્યારે આ પદ્ધતિ ખાસ ઉપયોગી છે, કારણ કે તમે ગમે ત્યાં સાંભળી શકો છો: કામ પર જતી વખતે, જિમમાં કે રસોઈ કરતી વખતે. અને જો તમને ઑડિયોબુક ગમતી હોય, તો સાંભળેલા નવા શબ્દો એપમાં તમારી યાદીમાં ઉમેરો અને પછી પ્લેયરમાં તેમને દોહરાવો.

2. અંતરાલ પુનરાવર્તન સાથે ફ્લેશકાર્ડનો ઉપયોગ કરો

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: ધીમે ધીમે, પગલે પગલે મોટું શબ્દભંડોળ બનાવવા માટે.

શબ્દભંડોળ વધારવાની સૌથી લોકપ્રિય રીત ફ્લેશકાર્ડ છે: એક બાજુ યાદ રાખવામાં અઘરો શબ્દ, બીજી બાજુ તેનો અર્થ કે અનુવાદ.

મેં પરંપરાગત રીતે, કાગળનાં કાર્ડથી શરૂઆત કરી હતી. એક વાર કાર્ડનો ડેક તૈયાર થઈ જાય, પછી તમે તેને વારંવાર જુઓ છો અને જે કાર્ડ આવડી ગયાં હોય તેને બાજુ પર મૂકતા જાઓ છો, જ્યાં સુધી આખો ડેક શીખી ન લો.

બે-ત્રણ મહિના પછી મારી પાસે કેટલાંક સો કાર્ડ થઈ ગયાં હતાં, અને તેમને સાથે લઈને ફરવું ખરેખર માથાકૂટ બની ગયું હતું. હું તેમને જુદી જુદી રીતે ગોઠવવા પણ માગતો હતો: મૂળાક્ષર પ્રમાણે, ઊલટા ક્રમમાં, અવ્યવસ્થિત રીતે કે વિષય પ્રમાણે.

એટલે મેં સ્માર્ટફોન તરફ નજર કરી, પણ આ કામ માટે મને કોઈ સરળ અને અનુકૂળ એપ ન મળી. ત્યારે જ મેં જાતે એક એપ બનાવવાનું નક્કી કર્યું. બે-ત્રણ મહિના પછી મેં ફ્લેશકાર્ડ અને એક શબ્દ ડેટાબેઝ સાથે પહેલી Lingocard મોબાઇલ એપ રજૂ કરી. પછી હું ઇચ્છતો હતો કે દરેક કાર્ડમાં ઑડિયો હોય અને સૌથી વધુ વપરાતા શબ્દોના કેટલાક તૈયાર ડેટાબેઝ પણ હોય. મેં આ વિચાર વિશે મારા ડેવલપર મિત્રો સાથે વાત કરી. તેમને તે ગમ્યો, અને ટૂંક સમયમાં બીજા ઉત્સાહી લોકો પણ પ્રોજેક્ટમાં જોડાયા. અમે નવાં ટૂલ્સ ઉમેરતા રહ્યા, અને આજે આ એપ દરેક દેશમાં Google Play અને App Store પર મફત ઉપલબ્ધ છે.

ડિજિટલ થવાથી મારા કાગળના ડેકની સૌથી મોટી નબળાઈ પણ દૂર થઈ: કયો શબ્દ ક્યારે દોહરાવવો તેની જાણ. 1885માં જર્મન મનોવૈજ્ઞાનિક હર્મન એબિંગહાસે બતાવ્યું કે નવી માહિતીને દોહરાવીએ નહીં તો આપણે તેને કેટલી ઝડપથી ભૂલી જઈએ છીએ; આ પેટર્ન આજે વિસ્મૃતિ વક્ર તરીકે ઓળખાય છે. Lingocard ની અંતરાલ પુનરાવર્તન સિસ્ટમ તેની સામે કામ કરે છે: તમે કોઈ શબ્દ ભૂલી જાઓ તેવી શક્યતા હોય તે પહેલાં જ તે તેને બતાવે છે, એટલે અઘરા શબ્દો વધુ વાર અને સરળ શબ્દો ઓછી વાર પાછા આવે છે. જો તમે વધુ ઊંડાણમાં જવા માગતા હો, તો વિદેશી ભાષા શીખવા માટે ફ્લેશકાર્ડ વિશેની અમારી સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા વાંચો.

3. ચિત્રો સાથે જોડાણ બનાવો

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: જેમની દૃશ્ય યાદશક્તિ મજબૂત છે તેવા લોકો માટે.

શબ્દને કોઈ ચિત્ર સાથે જોડવાથી તેને યાદ કરવો ઘણો સહેલો બને છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે કોઈ વસ્તુ જુઓ અને તમે શીખી રહ્યા છો તે ભાષામાં તેનું નામ યાદ ન આવે, તો તેનો ફોટો પાડો અને તેના પર શબ્દ લખી દો.

Lingocard માં તમે તમારા કૅમેરાનો ફોટો કે ઇન્ટરનેટ પરનું કોઈ પણ ચિત્ર ફ્લેશકાર્ડમાં ઉમેરી શકો છો. એટલે જો કોઈ શબ્દ કેમેય યાદ ન રહેતો હોય, તો તેને ઑનલાઇન શોધો, બંધબેસતું ચિત્ર પસંદ કરો અને કાર્ડ સાથે જોડી દો.

4. ફક્ત શબ્દો નહીં, આખાં વાક્યો અને શબ્દસમૂહો યાદ રાખો

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: અનેક અર્થ ધરાવતા શબ્દો માટે, અને વધુ સરળતાથી બોલવા માટે.

આખાં વાક્યો શીખવાં એ શબ્દભંડોળ વધારવાની સૌથી અસરકારક રીતોમાંની એક છે. જ્યારે તમે કોઈ વાક્ય યાદ કરો છો, ત્યારે એકસાથે કેટલાક શબ્દો શીખો છો, અને સાથે એ પણ શીખો છો કે તેઓ એકબીજા સાથે કેવી રીતે જોડાય છે. પછી સાચી વાતચીતમાં તમે વાક્યને શબ્દે શબ્દે બનાવવાને બદલે તૈયાર વાક્ય વાપરી શકો છો.

અનેક અર્થ ધરાવતા શબ્દો માટે આ ખાસ મદદરૂપ છે, અને આવા શબ્દો અંગ્રેજીમાં ખૂબ સામાન્ય છે. આવો શબ્દ કેવી રીતે વપરાય છે તે સમજવાની સૌથી સહેલી રીત તેને વાક્યની અંદર શીખવાની છે.

અમારી સાઇટ પર 1,20,000 થી વધુ વિષયવાર શબ્દ યાદીઓ છે, અને તેમાંથી લગભગ અડધી શબ્દસમૂહો અને વાક્યોની બનેલી છે.

5. ઉચ્ચારનો અભ્યાસ કરો

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: જે શબ્દો તમે ઓળખી તો શકો છો પણ હજી બોલી શકતા નથી, તેમને યાદ રાખવા માટે.

નવા શબ્દો વારંવાર અને સાચી રીતે મોટેથી બોલવાથી તે યાદ રહે છે.

સાંભળ્યા પછી તરત આ સૌથી સારું કામ કરે છે: શબ્દ સાંભળો, પછી તેને દોહરાવો. તેને સંબંધિત શબ્દો સાથે અથવા કોઈ વાક્યની અંદર બોલવાનો પ્રયાસ કરો.

Lingocard ના દરેક કાર્ડમાં ઑડિયો છે, એટલે તમે હંમેશાં સાચો ઉચ્ચાર સાંભળી શકો છો. ઑડિયો પ્લેયરમાં દરેક વિરામ દરમિયાન દરેક શબ્દ મોટેથી દોહરાવો. જો તમને વધુ સમય જોઈએ, તો પ્લેયરના સેટિંગ્સમાં વિરામ લાંબો કરી દો.

6. શબ્દોને તેમના સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો સાથે શીખો

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: એકસાથે થોડા સંબંધિત શબ્દો શીખીને શબ્દભંડોળ ઝડપથી વધારવા માટે.

કોઈ શબ્દને તેના જેવો જ અર્થ કે ઊલટો અર્થ ધરાવતા શબ્દો સાથે યાદ કરવાથી એ બધા શબ્દો યાદ રહે છે.

આપણામાંના મોટા ભાગના લોકો જોડાણ દ્વારા વિચારે છે, એટલે નવા શબ્દો સાથે મળતા આવતા કે વિરુદ્ધ શબ્દો જોડાયેલા હોય ત્યારે તે સહેલાઈથી યાદ રહે છે. સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દોવાળાં ફ્લેશકાર્ડ બનાવીને તમે આનો લાભ લઈ શકો છો.

સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દોની યાદીઓ ઑનલાઇન અને તમારી ભાષાનાં મોટા ભાગનાં સ્વ-અધ્યયન પુસ્તકોમાં મળી જશે. તમને જોઈતા શબ્દો એક ટેક્સ્ટ ફાઇલમાં સાચવો અને તેને Lingocard માં તમારા પોતાના ડેકમાં ફેરવો, જે એપનાં બધાં ટૂલ્સ સાથે કામ કરે છે: કમ્પ્યુટર પર વેબ એપ નું ફ્લેશકાર્ડ મેનેજર, જે Premium સાથે મળે છે, શબ્દોની યાદીમાંથી એકસાથે હજારો કાર્ડ બનાવી દે છે. સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દોવાળા ઘણા તૈયાર ડેક પણ ઉપલબ્ધ છે.

આ રીતે દરેક નવો શબ્દ પોતાના “પડોશીઓ”ને સાથે લાવે છે, અને તમારું શબ્દભંડોળ ઝડપથી વધે છે.

7. તમે જે ભાષા શીખી રહ્યા છો તેમાં ફિલ્મો અને વીડિયો જુઓ

કોના માટે શ્રેષ્ઠ: રોજિંદા શબ્દો, સ્લેંગ અને મૂળ વક્તાઓના રૂઢિપ્રયોગો માટે.

શબ્દભંડોળ વધારવા માટે ફિલ્મો કદાચ સૌથી સુલભ રીત છે, કારણ કે તમે સીધા મૂળ વક્તાઓ પાસેથી વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં શીખો છો, જેમાં એ સ્લેંગ અને રૂઢિપ્રયોગો પણ આવી જાય છે જે પાઠ્યપુસ્તકોમાં ભાગ્યે જ મળે છે.

સૌથી પહેલાં નક્કી કરો કે તમે ભાષાનું કયું સ્વરૂપ શીખવા માગો છો. ઉદાહરણ તરીકે, અંગ્રેજીમાં બીજાં સ્વરૂપો ઉપરાંત અમેરિકન, બ્રિટિશ અને ઑસ્ટ્રેલિયન સ્વરૂપો છે, એટલે જે દેશનો ઉચ્ચાર તમને જોઈએ છે ત્યાંની ફિલ્મો પસંદ કરો.

પહેલાં સબટાઇટલ સાથે જુઓ. જ્યારે કોઈ અજાણ્યો શબ્દ સાંભળો, ત્યારે તેને લખી લો અને પછી દોહરાવો. હું સામાન્ય રીતે ફિલ્મ થોભાવું છું, શબ્દનો અર્થ શોધું છું અને તેને Lingocard માં ઉમેરું છું. પછી બધા નવા શબ્દો પ્લેયરમાં સાંભળું છું અને ફ્લેશકાર્ડથી તેમનો અભ્યાસ કરું છું.

તેને પાકું કરવા માટે, પછીથી એ જ ફિલ્મ સબટાઇટલ વગર ફરી જુઓ. જો તમે ખરેખર ગમતી ફિલ્મ પસંદ કરી હશે, તો બીજી વાર જોવામાં જરાય કંટાળો નહીં આવે.

દરેક ફિલ્મ સાથે તમને ઓછાં નવાં કાર્ડની જરૂર પડશે, કારણ કે તમારું શબ્દભંડોળ સતત વધતું રહે છે. મુખ્ય વાત નિયમિતતા છે: તમારી લક્ષ્ય ભાષામાં અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછી એક ફિલ્મ જોવાનો ધ્યેય રાખો, અથવા એથી પણ સારું, બધું એ જ ભાષામાં જુઓ. ઑનલાઇન અંગ્રેજી શીખવા માગતા દરેકને હું આ જ દિનચર્યાની ભલામણ કરું છું: ફિલ્મો, સાથે દરરોજ થોડી મિનિટ ફ્લેશકાર્ડનું પુનરાવર્તન.

દરરોજ શબ્દભંડોળ કેવી રીતે વધારવું

સાતેય પદ્ધતિઓ અજમાવી જુઓ અને ધ્યાન આપો કે તમારા માટે કઈ સૌથી સારું કામ કરે છે. પછી આ સિદ્ધાંતો યાદ રાખો:

1. દરરોજ અભ્યાસ કરો, ભલે થોડી મિનિટ જ હોય.
2. ફક્ત એવાં જ સાધનો વાપરો જે તમારા માટે ખરેખર કામ કરે છે.
3. દિવસનો એ સમય શોધો જ્યારે તમે સૌથી સારી રીતે શીખો છો.
4. તમે કેટલી સામગ્રી પૂરી કરી છે તેનો હિસાબ રાખો.
5. રોજનું એક સ્પષ્ટ લક્ષ્ય અને તમે કુલ કેટલા શબ્દો શીખવા માગો છો તેનું એક એકંદર લક્ષ્ય નક્કી કરો.

જો તમે નવી ભાષા શરૂ કરી રહ્યા હો, તો જે શબ્દો તમને સૌથી વધુ મળવાના છે તેનાથી શરૂઆત કરો, ઉદાહરણ તરીકે: અંગ્રેજીના 100 સૌથી વધુ વપરાતા શબ્દો ઉચ્ચાર સાથે. આવર્તન શબ્દકોશ વિશેની અમારી માર્ગદર્શિકા સમજાવે છે કે સૌથી સામાન્ય શબ્દો પહેલાં શીખવાથી કેમ સૌથી ઝડપી પ્રગતિ થાય છે.

જો તમે ભાષા શીખવતા હો, તો આ જ અભિગમ આખા વર્ગ માટે કામ કરે છે: તમે તમારા વિદ્યાર્થીઓને તૈયાર શબ્દ યાદીઓ મોકલીને Lingocard વડે શબ્દભંડોળ શીખવી શકો છો, જે તેઓ અંતરાલ પુનરાવર્તનથી યાદ કરે છે, અથવા તો તમારી પોતાની ઑનલાઇન ભાષા શાળા ચલાવી શકો છો.

આ લેખની દરેક પદ્ધતિ Lingocard માં સમાયેલી છે. બસ તમારા ફોનમાં શબ્દભંડોળ શીખવાની એપ ઇન્સ્ટોલ કરો અને સાઇન અપ કરો, જેથી તમારા શબ્દો ક્લાઉડમાં સિંક રહે.

મેં શરૂઆત કરી ત્યારે Lingocard મારાં પોતાનાં ફ્લેશકાર્ડ માટેની એક નાની એપ હતી. આજે તે દરેક દેશના લોકો માટે એક વૈશ્વિક, ઑલ-ઇન-વન ભાષા શીખવાનું પ્લેટફોર્મ બની ગઈ છે: ઑડિયો સાથેનાં ફ્લેશકાર્ડ, તૈયાર શબ્દ યાદીઓ અને આવર્તન શબ્દકોશો, અંતરાલ પુનરાવર્તન, દુનિયાભરના શીખનારાઓ અને મૂળ વક્તાઓ સાથે બોલવાની પ્રેક્ટિસ, અને પોતાની ઑનલાઇન શાળા ચલાવતા શિક્ષકો માટેનાં સાધનો. મને આશા છે કે આ પદ્ધતિઓ તમને ઝડપથી શીખવામાં મદદ કરશે અને તમને પણ મારી જેમ શબ્દભંડોળ વધારવાની મજા આવશે.