Àwọn ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Haiti

Àwọn wọ̀nyí ni ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Haiti, tí a yàn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: àwọn arọ́pò orúkọ, ọ̀rọ̀-ìṣe, àti orúkọ ojoojúmọ́ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn tó rọrùn. Bíbẹ̀rẹ̀ láti ìpìlẹ̀ máa ń ṣiṣẹ́: ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ pàtàkì díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́, nítorí náà mímọ àkójọ yìí dáadáa pẹ̀lú àtúnyẹ̀wò alálàfo ń fún ọ ní ìbẹ̀rẹ̀ tó yára jùlọ tó ṣeé ṣe.

#Ọ̀rọ̀PípèÌtumọ̀
1mwenmwenèmi
2ouooiwọ
3lileeoun
4nounooa
5yoyohwọn
6sasahyi
7kikeeèwo
8kisakee-sahkini
9kiyèskee-yesta ni
10papahkò (àìṣe)
11akahkpẹlu
12oswaoh-swahtabi
13menmenṣugbọn
14nannahnni
15poupoofun
16yonyohnọkan
17dedehmeji
18gwogwohnla
19pitipee-teekekere
20bonbohnti o dara
21nouvonoo-vohtitun
22mounmooneniyan
23dlodlohomi
24jouzhooọjọ
25aneah-nehọdun
26tantahnakoko
27kaykahyile
28travaytrah-vahyiṣẹ
29lavilah-veeaye
30momohọrọ
31sesehjẹ
32gengenni
33fehṣe
34dideesọ
35konnenkohn-nenmọ
36weh
37aleah-lehlọ
38vinivee-nee
39baybahyfun
40pranprahn
41vlevlehfẹ
42manjemahn-zhehjẹ
43bwèbwehmu
44jodizhoh-deeòní
45isitee-seetnibi
46labalah-bahnibẹ
47kotekoh-tehnibo
48poukisapoo-kee-sahkilode
49touttootgbogbo
50anpilahn-peelọpọlọpọ
51longlohngun
52montremohn-trehfihàn
53bagaybah-gahyohun
54chakshahkgbogbo
55anbaahn-bahlabẹ
56trètrehgan
57pansepahn-sehro
58gadegah-deh
59plispleessí i
60edeeh-dehran lọwọ
61kapabkah-pahble
62liyleeyila
63anvanahn-vahnṣáájú
64menmmenmkanna
65diferandee-feh-rahnyàtọ̀, kò jọra
66sonsohniro
67nonnohnrárá
68pifòpee-fohọ̀pọ̀lọpọ̀
69nimewonee-meh-wohòǹkà
70dwatdwahtọ̀tún
71anwoahn-wohlori
72vyevyehatijọ
73toutootun
74pasepah-sehju
75relereh-lehpè; ń jẹ́ (orúkọ)
76premyeprem-yehakọkọ
77frazfrahzgbolohun
78twatwahmẹta
79desanndeh-sahnsọ̀kalẹ̀
80bohẹgbẹ
81lehafẹ́fẹ́
82kounye akoon-yeh ahbayi
83jwennzhwenri
84nenpòtnen-pohteyikeyi
85jwezhwehṣeré
86fenfenopin
87patipah-teeapa
88metemeh-tehfi
89lakaylah-kahyile
90plasplahsibi
91deplasedeh-plah-sehkó lọ, ṣí lọ
92vivveevwà láàyè
93tehilẹ̀
94apreah-prehlẹhin
95tounentoo-nenpadà
96ti krastee krahsdíẹ̀
97sèlmansehl-mahnnikan
98wonnwohnroboto
99nonmnohnmọkunrin
100dwedwehgbọdọ

A yàn wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún bí a ṣe ń lo ọ̀rọ̀ léraléra tó nínú èdè Haiti, nítorí náà a tò àkójọ yìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ṣe wúlò tó, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìlò rẹ̀ tí a wọ̀n. Pípè jẹ́ ìtọ́sọ́nà kíkà ní ìkọ̀wé tó rọrùn, kì í ṣe àmì ìró ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì.

Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ọ̀rọ̀ èdè Haiti

Ọ̀rọ̀ èdè Haiti mélòó ni o nílò fún ìjíròrò tó rọrùn?
Nínú gbogbo èdè, ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́: àwọn ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀ àkọ́kọ́ ló ń gbé ọ̀pọ̀ jùlọ ìjíròrò tó rọrùn. O lè ṣe ìbánisọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀; àkójọ yìí ni ìpìlẹ̀ tí o máa kọ́lé lé lórí.
Kí ni ọ̀nà tó yára jùlọ láti há ọ̀rọ̀ 100 wọ̀nyí sórí?
Àtúnyẹ̀wò alálàfo: ṣe àtúnyẹ̀wò ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ní kété kí o tó gbàgbé rẹ̀, ní àlàfo àkókò tó ń gùn sí i. Ó ń mú ọ̀rọ̀ wọ inú ìrántí ìgbà pípẹ́ ní kíákíá púpọ̀ ju kíka àkójọ léraléra lọ. Sọ ọ̀rọ̀ 100 náà di káàdì ìrántí kí o sì ṣe àtúnyẹ̀wò ìpín kékeré lójoojúmọ́; gbogbo àkójọ náà lè parí láàárín ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta.
Ṣé ọ̀rọ̀ 100 tó láti sọ èdè Haiti?
Rárá. Ọ̀rọ̀ ọgọ́rùn-ún ń jẹ́ kí o dá ìgbékalẹ̀ ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀ gbólóhùn mọ̀, ṣùgbọ́n kò tó láti ṣe ìjíròrò gidi. Wọ́n jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó yẹ: lẹ́yìn àkójọ yìí, máa bá a lọ láti mú àkójọ ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ rẹ pọ̀ sí i, kí o sì bẹ̀rẹ̀ àdáṣe sísọ̀rọ̀ ní kùtùkùtù, kódà pẹ̀lú gbólóhùn tó rọrùn.
Níbo ni àkójọ ọ̀rọ̀ èdè Haiti yìí ti wá?
A yàn án fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dípò kí a tò ó láti inú àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ìlò ọ̀rọ̀ nínú èdè Haiti, nítorí náà a yan àwọn ọ̀rọ̀ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn ojoojúmọ́, a sì tò wọ́n gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe wúlò tó. Ọ̀rọ̀ pàtàkì ni ìwọ̀nyí, kì í ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìlò tí a wọ̀n.