Àwọn ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Haiti
Àwọn wọ̀nyí ni ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Haiti, tí a yàn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: àwọn arọ́pò orúkọ, ọ̀rọ̀-ìṣe, àti orúkọ ojoojúmọ́ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn tó rọrùn. Bíbẹ̀rẹ̀ láti ìpìlẹ̀ máa ń ṣiṣẹ́: ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ pàtàkì díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́, nítorí náà mímọ àkójọ yìí dáadáa pẹ̀lú àtúnyẹ̀wò alálàfo ń fún ọ ní ìbẹ̀rẹ̀ tó yára jùlọ tó ṣeé ṣe.
| # | Ọ̀rọ̀ | Pípè | Ìtumọ̀ |
|---|---|---|---|
| 1 | mwen | mwen | èmi |
| 2 | ou | oo | iwọ |
| 3 | li | lee | oun |
| 4 | nou | noo | a |
| 5 | yo | yoh | wọn |
| 6 | sa | sah | yi |
| 7 | ki | kee | èwo |
| 8 | kisa | kee-sah | kini |
| 9 | kiyès | kee-yes | ta ni |
| 10 | pa | pah | kò (àìṣe) |
| 11 | ak | ahk | pẹlu |
| 12 | oswa | oh-swah | tabi |
| 13 | men | men | ṣugbọn |
| 14 | nan | nahn | ni |
| 15 | pou | poo | fun |
| 16 | yon | yohn | ọkan |
| 17 | de | deh | meji |
| 18 | gwo | gwoh | nla |
| 19 | piti | pee-tee | kekere |
| 20 | bon | bohn | ti o dara |
| 21 | nouvo | noo-voh | titun |
| 22 | moun | moon | eniyan |
| 23 | dlo | dloh | omi |
| 24 | jou | zhoo | ọjọ |
| 25 | ane | ah-neh | ọdun |
| 26 | tan | tahn | akoko |
| 27 | kay | kahy | ile |
| 28 | travay | trah-vahy | iṣẹ |
| 29 | lavi | lah-vee | aye |
| 30 | mo | moh | ọrọ |
| 31 | se | seh | jẹ |
| 32 | gen | gen | ni |
| 33 | fè | feh | ṣe |
| 34 | di | dee | sọ |
| 35 | konnen | kohn-nen | mọ |
| 36 | wè | weh | rí |
| 37 | ale | ah-leh | lọ |
| 38 | vini | vee-nee | wá |
| 39 | bay | bahy | fun |
| 40 | pran | prahn | mú |
| 41 | vle | vleh | fẹ |
| 42 | manje | mahn-zheh | jẹ |
| 43 | bwè | bweh | mu |
| 44 | jodi | zhoh-dee | òní |
| 45 | isit | ee-seet | nibi |
| 46 | laba | lah-bah | nibẹ |
| 47 | kote | koh-teh | nibo |
| 48 | poukisa | poo-kee-sah | kilode |
| 49 | tout | toot | gbogbo |
| 50 | anpil | ahn-peel | ọpọlọpọ |
| 51 | long | lohn | gun |
| 52 | montre | mohn-treh | fihàn |
| 53 | bagay | bah-gahy | ohun |
| 54 | chak | shahk | gbogbo |
| 55 | anba | ahn-bah | labẹ |
| 56 | trè | treh | gan |
| 57 | panse | pahn-seh | ro |
| 58 | gade | gah-deh | wò |
| 59 | plis | plees | sí i |
| 60 | ede | eh-deh | ran lọwọ |
| 61 | kapab | kah-pahb | le |
| 62 | liy | leey | ila |
| 63 | anvan | ahn-vahn | ṣáájú |
| 64 | menm | menm | kanna |
| 65 | diferan | dee-feh-rahn | yàtọ̀, kò jọra |
| 66 | son | sohn | iro |
| 67 | non | nohn | rárá |
| 68 | pifò | pee-foh | ọ̀pọ̀lọpọ̀ |
| 69 | nimewo | nee-meh-woh | òǹkà |
| 70 | dwat | dwaht | ọ̀tún |
| 71 | anwo | ahn-woh | lori |
| 72 | vye | vyeh | atijọ |
| 73 | tou | too | tun |
| 74 | pase | pah-seh | ju |
| 75 | rele | reh-leh | pè; ń jẹ́ (orúkọ) |
| 76 | premye | prem-yeh | akọkọ |
| 77 | fraz | frahz | gbolohun |
| 78 | twa | twah | mẹta |
| 79 | desann | deh-sahn | sọ̀kalẹ̀ |
| 80 | bò | boh | ẹgbẹ |
| 81 | lè | leh | afẹ́fẹ́ |
| 82 | kounye a | koon-yeh ah | bayi |
| 83 | jwenn | zhwen | ri |
| 84 | nenpòt | nen-poht | eyikeyi |
| 85 | jwe | zhweh | ṣeré |
| 86 | fen | fen | opin |
| 87 | pati | pah-tee | apa |
| 88 | mete | meh-teh | fi |
| 89 | lakay | lah-kahy | ile |
| 90 | plas | plahs | ibi |
| 91 | deplase | deh-plah-seh | kó lọ, ṣí lọ |
| 92 | viv | veev | wà láàyè |
| 93 | tè | teh | ilẹ̀ |
| 94 | apre | ah-preh | lẹhin |
| 95 | tounen | too-nen | padà |
| 96 | ti kras | tee krahs | díẹ̀ |
| 97 | sèlman | sehl-mahn | nikan |
| 98 | wonn | wohn | roboto |
| 99 | nonm | nohnm | ọkunrin |
| 100 | dwe | dweh | gbọdọ |
A yàn wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún bí a ṣe ń lo ọ̀rọ̀ léraléra tó nínú èdè Haiti, nítorí náà a tò àkójọ yìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ṣe wúlò tó, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìlò rẹ̀ tí a wọ̀n. Pípè jẹ́ ìtọ́sọ́nà kíkà ní ìkọ̀wé tó rọrùn, kì í ṣe àmì ìró ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ọ̀rọ̀ èdè Haiti
Ọ̀rọ̀ èdè Haiti mélòó ni o nílò fún ìjíròrò tó rọrùn?
Nínú gbogbo èdè, ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́: àwọn ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀ àkọ́kọ́ ló ń gbé ọ̀pọ̀ jùlọ ìjíròrò tó rọrùn. O lè ṣe ìbánisọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀; àkójọ yìí ni ìpìlẹ̀ tí o máa kọ́lé lé lórí.
Kí ni ọ̀nà tó yára jùlọ láti há ọ̀rọ̀ 100 wọ̀nyí sórí?
Àtúnyẹ̀wò alálàfo: ṣe àtúnyẹ̀wò ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ní kété kí o tó gbàgbé rẹ̀, ní àlàfo àkókò tó ń gùn sí i. Ó ń mú ọ̀rọ̀ wọ inú ìrántí ìgbà pípẹ́ ní kíákíá púpọ̀ ju kíka àkójọ léraléra lọ. Sọ ọ̀rọ̀ 100 náà di káàdì ìrántí kí o sì ṣe àtúnyẹ̀wò ìpín kékeré lójoojúmọ́; gbogbo àkójọ náà lè parí láàárín ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta.
Ṣé ọ̀rọ̀ 100 tó láti sọ èdè Haiti?
Rárá. Ọ̀rọ̀ ọgọ́rùn-ún ń jẹ́ kí o dá ìgbékalẹ̀ ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀ gbólóhùn mọ̀, ṣùgbọ́n kò tó láti ṣe ìjíròrò gidi. Wọ́n jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó yẹ: lẹ́yìn àkójọ yìí, máa bá a lọ láti mú àkójọ ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ rẹ pọ̀ sí i, kí o sì bẹ̀rẹ̀ àdáṣe sísọ̀rọ̀ ní kùtùkùtù, kódà pẹ̀lú gbólóhùn tó rọrùn.
Níbo ni àkójọ ọ̀rọ̀ èdè Haiti yìí ti wá?
A yàn án fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dípò kí a tò ó láti inú àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ìlò ọ̀rọ̀ nínú èdè Haiti, nítorí náà a yan àwọn ọ̀rọ̀ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn ojoojúmọ́, a sì tò wọ́n gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe wúlò tó. Ọ̀rọ̀ pàtàkì ni ìwọ̀nyí, kì í ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìlò tí a wọ̀n.
