د ژبې زده کړې لپاره د مطالعې پلان څنګه جوړ کړو: د SAGE طریقه په ۴ ګامونو کې
Mark Ericsson / وروستی تازه شوی: AP ۱۴۰۵ تله ۲۴
د ژبې زده کړې یو ښه پلان څلورو پوښتنو ته ځواب ورکوي: غواړئ چېرې ورسېږئ، په څه باید کار وکړئ، په څه به زده کړه کوئ او کله به یې کوئ. موږ دې ته SAGE وایو چې په انګلیسي کې د ګامونو له لومړیو تورو جوړ شوی: موخې ټاکل (S)، د ځواکمنو او کمزورو برخو ارزونه (A)، د سرچینو راټولول (G) او د مهالوېش جوړول (E). خپل پلان ولیکئ، هره اونۍ پرې عمل وکړئ او هره میاشت یې سم کړئ.
په دې لیکنه کې به د مطالعې پلان جوړولو لپاره یو ساده چوکاټ ومومئ. بېلګې د بهرنۍ ژبې له زده کړې اخیستل شوې، خو اصلي ټکي نږدې د هر مهارت لپاره کار کوي. همدا لاره د یوې لوبې د تمرین، د یوې موسیقۍ آلې د زده کړې یا د خپل هنر د ښه کولو لپاره هم کارولی شئ. په حقیقت کې د ژبې زده کړه له دې ټولو یو څه لري: د خولې او ژبې روزنه، د نویو غږونو اورېدل او ادا کول، او د خپل ځان د څرګندولو د لارې ښه کول.
نو راځئ چې پیل وکړو.
ګام ۱: د ژبې زده کړې لپاره موخې څنګه وټاکو؟
د دې لپاره غوره دی: دا پرېکړه چې مخکې له دې چې کوم کتاب پرانیزئ، پر څه به تمرکز کوئ.
له لوی انځور پیل وکړئ. غواړئ چېرې ورسېږئ؟ دا ستاسو فرصت دی چې لوړ فکر وکړئ او لوی خوبونه ووینئ. ایا ځان داسې تصوروئ چې روانې خبرې کوئ؟ غواړئ په داسې هېواد کې ژوند وکړئ چې خلک یې ستاسو په موخه ژبه خبرې کوي، یا لا دمخه هلته یاست او غواړئ د هغه کلتور په ژوند کې ډېره ونډه واخلئ؟ ښايي یوازې غواړئ له فلمونو، کتابونو او موسیقۍ په اصلي ژبه خوند واخلئ.
بیا لنډمهاله موخې وټاکئ. ایا د کومې ازموینې لپاره چمتووالی نیسئ؟ غواړئ له لومړنۍ کچې منځنۍ ته، یا له منځنۍ کچې پرمختللې ته لاړ شئ؟ لنډمهاله موخې یو خوب په څو راتلونکو کره ګامونو بدلوي.
د موخو ټاکلو په اړه څېړنې هم دا تاییدوي. ارواپوهانو ادوین لاک او ګري لاتهم (۲۰۰۲) د لسیزو څېړنو په خپله مشهوره بیاکتنه کې وښودله چې مشخصې او ننګونکې موخې د «خپله ټوله هڅه وکړه» په څېر مبهمو موخو په پرتله ښه پایلې ورکوي. د موخو د مشخص کولو یوه مشهوره لاره د SMART معیارونه دي: موخه باید مشخصه، د اندازه کولو وړ، د لاسته راوړلو وړ، اړونده او په وخت پورې تړلې وي. د بېلګې په توګه:
- «په درې میاشتو کې ۵۰۰ ترټولو عامې کلمې زده کړم.»
- «تر جون پورې له یوه اصلي ویونکي سره ۱۰ دقیقې خبرې وکړم.»
- «د راتلونکي کال تر پایه د B1 کچې ازموینه بریالۍ کړم.»
ځینې خلک ډېرې دقیقې موخې خوښوي. نور بیا له یوې ازادې او انعطاف منونکې لارې سره ښه مخ ته ځي. ما په خپله د ژوند په بېلابېلو وختونو کې دواړه ګټور موندلي دي. هره لاره چې وي، خپلې اوږدمهاله او لنډمهاله موخې وټاکئ او ځان ته یو هدف کېږدئ.
ګام ۲: خپلې ځواکمنې او کمزورې برخې څنګه وارزوو؟
د دې لپاره غوره دی: دا معلومول چې ستاسو د مطالعې وخت چېرې تر ټولو ډېره ګټه کوي.
اوس وګورئ چې کومې برخې باید پیاوړې کړئ. ښايي اړتیا ولرئ خپل لغتونه زیات کړئ، په تېره په هغو حالاتو کې چې د خپل مطلب په ویلو کې ستونزه لرئ. ښايي اړتیا ولرئ خپلې کلمې په متن کې ووینئ او وې کاروئ: په جملو، پاراګرافونو او خبرو اترو کې. یا ښايي د ګرامر یو داسې ټکی بیا وګورئ چې لا مو بشپړ نه دی پوه شوی.
ګټوره ده چې څلور واړه مهارتونه وګورئ: اورېدل، خبرې کول، لوستل او لیکل. ډېری زدهکوونکي په ځینو کې تر نورو پیاوړي وي، لکه څنګه چې مو د ژبې د څلورو اساسي مهارتونو په لارښود کې تشریح کړي. که تازه مو پیل کړی، له هغو کلمو پیل وکړئ چې تر ټولو ډېر ورسره مخ کېږئ، د بېلګې په توګه: د انګلیسي ژبې ۱۰۰ ترټولو عامې کلمې له تلفظ سره.
که دا ټول درته اسانه ښکاري، ځان له اصلي منځپانګې یا اصلي ویونکو سره وازمویئ. کله چې له سختو موادو سره کار کوئ، پام وکړئ چې څه درته اسانه دي او څه سخت. د وخت په تېرېدو ستاسو موخه دا ده چې یو څه نوره برخه یې ستاسو د لاسرسي وړ وګرځي.
ګام ۳: کومې سرچینې راټولې کړو؟
د دې لپاره غوره دی: د داسې وسایلو جوړول چې په رښتیا یې کاروئ.
اوس پرېکړه وکړئ چې څه به مو د ژبې په اړه د پوښتنو ځوابونو موندلو او په رښتیا د هغې زده کولو کې مرسته وکړي. د پیل لپاره یوه ښه ټولګه:
- یو یا دوه درسي کتابونه د جوړښت او ګرامر لپاره.
- ستاسو سیمهییز کتابتون د کچهبندي شویو کیسو، غږیزو موادو او فلمونو لپاره.
- فلش کارتونه او د لغتونو لړلیکونه، د بېلګې په توګه زموږ په وړیا فلش کارت اپلیکیشن کې.
- په موخه ژبه یو پوډکاسټ چې په لاره کې یې واورئ.
- رښتینې خبرې اترې، په ټولګي کې له ښوونکي سره یا زموږ په وړیا د خبرو تمرین کې له ملګرو سره.
زما په تجربه، ښه ده چې په پیل کې بېلابېلې سرچینې وازمویئ څو ومومئ چې په رښتیا څه درسره مرسته کوي. په پای کې د یو څو سرچینو سره یوه ثابته ورځنۍ کړنلاره جوړه کړئ، خو تر هغه مخکې لټون کول هېڅ باک نه لري.
ګام ۴: یو واقعي مهالوېش څنګه جوړ کړو؟
د دې لپاره غوره دی: موخې په داسې کار بدلول چې هره اونۍ یې کوئ.
دا ګام بېرته ستاسو موخو ته ورګرځي. د ورځو، اونیو، میاشتو او کلونو له مخې یو معقول مهالوېش جوړ کړئ. هره ورځ څومره وخت ځانګړی کولی شئ؟ هره میاشت څه ترلاسه کولی شئ؟ غواړئ ۳ میاشتې، ۶ میاشتې او یو کال وروسته چېرې یاست؟
واقعبین اوسئ. لنډې ورځنۍ ناستې تر اوږدو اسانه ساتل کېږي، او ستاسو د ورځې وړې تشې سره راټولېږي، لکه څنګه چې مو د مایکرو زده کړې په لارښود کې ښودلي. ورځې ۱۵ دقیقې په کال کې شاوخوا ۹۱ ساعته کېږي.
د دې لپاره چې مهالوېش مو ټینګ پاتې شي، هره ناسته د «که-نو» پلان په مرسته له یوه ټاکلي وخت او ځای سره وتړئ: «که سهار په اورګاډي کې کېناستم، نو خپل فلش کارتونه به تکرار کړم.» ارواپوهان دې ته د پلي کولو نیتونه وایي. په ۲۰۰۶ کال کې په یوه میټا تحلیل کې چې ۹۴ خپلواکې ازموینې پکې وې، پیټر ګولویټزر او پاسکل شیران وموندل چې دا ډول پلانونه د موخو په ترلاسه کولو منځنۍ تر لویې مثبتې اغېزې لري.
د اونیز مطالعې پلان یوه بېلګه څه ډول ښکاري؟
د دې لپاره غوره دی: هر هغه څوک چې د پیل لپاره چمتو نقطه غواړي.
دا د یوه بوخت زدهکوونکي لپاره یوه ساده اونۍ ده. له خپلو موخو او مهالوېش سره یې برابره کړئ:
- هره ورځ، ۱۰-۱۵ دقیقې: هغه فلش کارتونه چې د تکرار وخت یې رارسېدلی، د فاصلهيي تکرار په مرسته تکرار کړئ.
- دوشنبه، چهارشنبه او جمعه: ۱۰ نوې کلمې یا عبارتونه زده کړئ او په لوړ غږ یې ووایئ.
- سهشنبه او پنجشنبه: په موخه ژبه د یوه پوډکاسټ یوه برخه واورئ یا یوه لنډه ویډیو وګورئ.
- شنبه: خبرې اترې وکړئ یا د خپلې اونۍ په اړه یو لنډ متن ولیکئ.
- یکشنبه: خپل پرمختګ وګورئ، ولیکئ چې څه اسانه وو او څه سخت، او د راتلونکې اونۍ پلان جوړ کړئ.
خپل پرمختګ څنګه ثبت کړو او پلان څنګه سم کړو؟
که د وخت په اوږدو کې په دوامداره توګه پر وړو شیانو کار وکړئ، خپلو ارماني موخو ته رسېدلی شئ. هر څه چې کوئ ثبت یې کړئ: څومره کلمې مو زده کړې، څو ځله مو خبرې اترې کړې، کومې موخې مو ترلاسه کړې. بیا هره میاشت خپل وړتیاوې بیا وارزوئ او خپلې موخې او مهالوېش تازه کړئ.
دا کار له Lingocard سره اسانه کېږي. د فاصلهيي تکرار سیسټم ستاسو تکرارونه پخپله پلان کوي، او تاسو کولی شئ کارتونه د «زده شوي» په توګه نښه کړئ څو ووینئ چې تر اوسه مو څومره مخ ته تللي یاست. په Lingocard موبایل اپلیکیشن کې په ورځ کې تر شپږو پورې د مطالعې یادونې ټاکلی شئ، څو ستاسو مهالوېش یوازې په ارادې پورې تړلی نه وي.
وې ازمویئ! خپل د مطالعې پلان جوړ کړئ. خپل پرمختګ ثبت کړئ. خپل مهارتونه ښه کړئ او خپلې موخې بیا وارزوئ. دوام ورکړئ. تاسو یې کولی شئ! 頑張ります! (په جاپاني ژبه یعنې «خپله ټوله هڅه به وکړم!»)
د SAGE طریقه په یوه نظر کې
- S (Set your goals): خپلې موخې وټاکئ.
- A (Assess your strengths and weaknesses): خپلې ځواکمنې او کمزورې برخې وارزوئ.
- G (Gather resources): سرچینې راټولې کړئ.
- E (Establish a timeline): مهالوېش جوړ کړئ.
که غواړئ انګلیسي آنلاین زده کړئ یا بله هره ژبه، د Lingocard په پلېټفارم کې به د خپل پلان د هر ګام لپاره فلش کارتونه، غږیز مواد، د خبرو تمرین او یادونې ومومئ.
ډېرې پوښتل شوې پوښتنې
څلور ګامونه پورته کړئ: خپلې اوږدمهاله او لنډمهاله موخې وټاکئ، خپلې ځواکمنې او کمزورې برخې وارزوئ، یو څو محدودې سرچینې راټولې کړئ او د ورځو، اونیو او میاشتو له مخې یو واقعي مهالوېش جوړ کړئ. بیا هره اونۍ پرې عمل وکړئ او هره میاشت یې سم کړئ.
داسې موخې چې مشخصې، د اندازه کولو وړ او ټاکلې نېټه ولري. د بېلګې په توګه: په درې میاشتو کې ۵۰۰ ترټولو عامې کلمې زده کړئ، تر جون پورې له یوه اصلي ویونکي سره ۱۰ دقیقې خبرې وکړئ، یا د راتلونکي کال تر پایه د B1 کچې ازموینه بریالۍ کړئ.
داسې وخت وټاکئ چې هره ورځ یې ساتلی شئ، که څه هم ۱۰-۱۵ دقیقې وي. لنډې ورځنۍ ناستې سره راټولېږي: ورځې ۱۵ دقیقې په کال کې شاوخوا ۹۱ ساعته کېږي. په اونۍ کې یو یا دوه ځله یوه اوږده ناسته یا خبرې اترې هم ورزیاتې کړئ.
هره ناسته د که-نو پلان په مرسته له یوه ټاکلي وخت او ځای سره وتړئ، یادونې وټاکئ او خپل پرمختګ ثبت کړئ. د پلي کولو د نیتونو په اړه یوې څېړنې چې ۹۴ خپلواکې ازموینې پکې وې، وموندله چې دا ډول پلانونه د موخو په ترلاسه کولو منځنۍ تر لویې اغېزې لري.
هره اونۍ خپل پرمختګ وګورئ، هره میاشت خپلې موخې او مهالوېش بیا وارزوئ، او په ۳، ۶ او ۱۲ میاشتو کې یوه لویه بیاکتنه وکړئ.