የጥናት ፕሮግራም አዘገጃጀት: የጥናት እቅድ በ4 ደረጃዎች

ጥሩ የቋንቋ የጥናት እቅድ አራት ጥያቄዎችን ይመልሳል፦ የት መድረስ ይፈልጋሉ፣ በምን ላይ መሥራት ያስፈልግዎታል፣ በምን ያጠናሉ፣ እና መቼ ያጠናሉ። ይህን SAGE ብለን እንጠራዋለን፦ S (ግቦችዎን ያውጡ)፣ A (ጥንካሬዎችዎንና ድክመቶችዎን ይገምግሙ)፣ G (ሀብቶችን ይሰብስቡ) እና E (የጊዜ ሰሌዳ ያዘጋጁ)። እቅድዎን በጽሑፍ ያስቀምጡ፣ በየሳምንቱ ይከተሉት፣ በየወሩም ያስተካክሉት።

በዚህ ጽሑፍ የጥናት እቅድ ለማዘጋጀት የሚረዳ ቀላል ማዕቀፍ ያገኛሉ። ምሳሌዎቹ ከውጭ ቋንቋ ትምህርት የተወሰዱ ቢሆኑም ዋና ዋና ነጥቦቹ ለማንኛውም ችሎታ ማለት ይቻላል ይሠራሉ። ይህንኑ አካሄድ ለስፖርት ለመዘጋጀት፣ የሙዚቃ መሣሪያ አጥርቶ ለመጫወት ወይም የጥበብ ሥራዎን ለማሳደግ ሊጠቀሙበት ይችላሉ። እንዲያውም የቋንቋ ትምህርት ከእነዚህ ሁሉ ትንሽ ትንሽ ይወስዳል፦ ምላስዎን ማሠልጠን፣ አዳዲስ ድምፆችን መስማትና ማውጣት፣ እንዲሁም ራስዎን የሚገልጹበትን መንገድ ማሳመር።

እንግዲያው እንጀምር።

ደረጃ 1፦ የቋንቋ ትምህርት ግቦችን እንዴት ማውጣት ይቻላል?

በተለይ የሚጠቅመው፦ አንድም መጽሐፍ ከመክፈትዎ በፊት በምን ላይ እንደሚያተኩሩ ለመወሰን።

ከትልቁ ሥዕል ይጀምሩ። የት መድረስ ይፈልጋሉ? ከፍ ብለው የሚያልሙበት ዕድል ይህ ነው። ቋንቋውን አቀላጥፈው ሲናገሩ ይታይዎታል? ቋንቋው በሚነገርበት አገር መኖር ይፈልጋሉ ወይስ እዚያው እየኖሩ በባህሉ ውስጥ ይበልጥ መሳተፍ ይፈልጋሉ? ምናልባትም ፊልሞችን፣ መጻሕፍትንና ሙዚቃን በመጀመሪያ ቋንቋቸው መደሰት ብቻ ይፈልጉ ይሆናል።

ከዚያ የአጭር ጊዜ ግቦችን ያውጡ። ለፈተና እየተዘጋጁ ነው? ከጀማሪ ወደ መካከለኛ፣ ወይም ከመካከለኛ ወደ ከፍተኛ ደረጃ መሸጋገር ይፈልጋሉ? የአጭር ጊዜ ግቦች ሕልምን ወደ ቀጣዮቹ ጥቂት ተጨባጭ እርምጃዎች ይቀይራሉ።

ስለ ግብ አወጣጥ የተደረጉ ጥናቶችም ይህን ይደግፋሉ። የሥነ ልቦና ተመራማሪዎቹ ኤድዊን ሎክ (Edwin Locke) እና ጋሪ ላተም (Gary Latham) (2002) በአሥርት ዓመታት ጥናቶች ላይ ባደረጉት ታዋቂ ግምገማ፣ ግልጽና ፈታኝ ግቦች እንደ «የተቻለህን አድርግ» ካሉ ድፍን ግቦች የተሻለ ውጤት እንደሚያስገኙ አሳይተዋል። ግቦችን ግልጽ ለማድረግ ከሚያገለግሉ ታዋቂ መንገዶች አንዱ የSMART መስፈርቶች ናቸው፦ ግብ የተወሰነ፣ ሊለካ የሚችል፣ ሊደረስበት የሚችል፣ ተገቢ እና የጊዜ ገደብ ያለው መሆን አለበት። ለምሳሌ፦

• «በሦስት ወራት ውስጥ በጣም የተለመዱትን 500 ቃላት መማር።»
• «እስከ ጁን ድረስ ከቋንቋው ተወላጅ ተናጋሪ ጋር የ10 ደቂቃ ውይይት ማድረግ።»
• «በሚቀጥለው ዓመት መጨረሻ የB1 ፈተና ማለፍ።»

አንዳንድ ሰዎች በጣም ዝርዝር ግቦችን ይወዳሉ። ሌሎች ደግሞ ልቅና ተለዋዋጭ በሆነ አካሄድ የተሻለ ይሠራሉ። እኔ በግሌ በተለያዩ የሕይወቴ ወቅቶች ሁለቱም ጠቅመውኛል። ያም ሆነ ይህ የረጅም ጊዜና የአጭር ጊዜ ግቦችዎን ያውጡ፤ ለራስዎም ዒላማ ይስጡ።

ደረጃ 2፦ ጥንካሬዎችዎንና ድክመቶችዎን እንዴት መገምገም ይቻላል?

በተለይ የሚጠቅመው፦ የጥናት ጊዜዎ ይበልጥ ፍሬ የሚያፈራው የት እንደሆነ ለማወቅ።

ቀጥሎ ማሳደግ ያለብዎትን ዘርፎች ይለዩ። የቃላት ሀብትዎን ማሳደግ ያስፈልግዎት ይሆናል፤ በተለይ ራስዎን ለመግለጽ በሚቸገሩባቸው ሁኔታዎች። ቃላትዎን በዐውድ ውስጥ ማየትና መጠቀም ያስፈልግዎት ይሆናል፦ በዓረፍተ ነገሮች፣ በአንቀጾችና በውይይቶች። ወይም ገና ሙሉ በሙሉ ያልተረዱትን የሰዋስው ነጥብ መከለስ ያስፈልግዎት ይሆናል።

አራቱንም ችሎታዎች መፈተሽ ይጠቅማል፦ ማዳመጥ፣ መናገር፣ ማንበብ እና መጻፍ። ስለ ዋና የቋንቋ ችሎታዎች በጻፍነው መመሪያ እንዳብራራነው፣ አብዛኞቹ ተማሪዎች በአንዳንዶቹ ከሌሎቹ የበለጠ ጠንካራ ናቸው። ገና እየጀመሩ ከሆነ በብዛት በሚያጋጥሙዎት ቃላት ይጀምሩ፤ ለምሳሌ፦ በጣም የተለመዱ 100 የእንግሊዝኛ ቃላት ከአጠራር ጋር።

ይህ ሁሉ ቀላል ከመሰለዎት በቋንቋው ተወላጆች በተዘጋጁ ይዘቶች ወይም ከተወላጅ ተናጋሪዎች ጋር ራስዎን ይፈትኑ። ከበድ ባሉ ጽሑፎች ሲሠሩ ምን እንደሚቀልልዎና ምን እንደሚከብድዎ ያስተውሉ። ከጊዜ በኋላ ግብዎ ከዚያ ውስጥ ትንሽ ተጨማሪውን ሊደረስበት የሚችል ማድረግ ነው።

ደረጃ 3፦ ምን ዓይነት ሀብቶችን መሰብሰብ አለብዎት?

በተለይ የሚጠቅመው፦ በእርግጥ የሚጠቀሙበትን የመሣሪያዎች ስብስብ ለመገንባት።

አሁን ስለ ቋንቋው ላሉዎት ጥያቄዎች መልስ ለማግኘትና ቋንቋውን በእርግጥ ለመቅሰም ምን እንደሚረዳዎ ይወስኑ። ጥሩ መነሻ ስብስብ፦

• አንድ ወይም ሁለት የመማሪያ መጽሐፍ ለአደረጃጀትና ለሰዋስው።
• የአካባቢዎ ቤተ መጻሕፍት በደረጃ ለተዘጋጁ የንባብ መጻሕፍት፣ ለድምፅ ቅጂዎችና ለፊልሞች።
• የቃላት ካርዶችና የቃላት ዝርዝሮች፣ ለምሳሌ በነፃ የፍላሽ ካርድ መተግበሪያችን።
• በሚማሩት ቋንቋ የሚቀርብ ፖድካስት በጉዞ ላይ ለማዳመጥ።
• እውነተኛ ውይይቶች፣ በክፍል ውስጥ ከአስተማሪ ጋር ወይም በነፃ የንግግር ልምምድ ከአጋሮች ጋር።

በእኔ ልምድ፣ በመጀመሪያ የተለያዩ ሀብቶችን መሞከር የትኛው በእርግጥ እንደሚረዳዎ ለማወቅ ይጠቅማል። በመጨረሻ ጥቂት በተመረጡ ሀብቶች ላይ የተመሠረተ ቋሚ ልማድ ይያዙ፤ እዚያ ከመድረስዎ በፊት ግን መሞከርና መቃኘት ችግር የለውም።

ደረጃ 4፦ ተጨባጭ የጊዜ ሰሌዳ እንዴት ማዘጋጀት ይቻላል?

በተለይ የሚጠቅመው፦ ግቦችን በየሳምንቱ ወደሚያደርጉት ተግባር ለመቀየር።

ይህ ደረጃ ወደ ግቦችዎ መልሶ ይያያዛል። በቀናት፣ በሳምንታት፣ በወራትና በዓመታት የተከፋፈለ ምክንያታዊ የጊዜ ሰሌዳ ያውጡ። በየቀኑ ምን ያህል ጊዜ መመደብ ይችላሉ? በየወሩ ምን ማሳካት ይችላሉ? ከ3 ወራት፣ ከ6 ወራትና ከአንድ ዓመት በኋላ የት መሆን ይፈልጋሉ?

ተጨባጭ ይሁኑ። አጫጭር የዕለት ክፍለ ጊዜዎችን ከረጃጅሞቹ ይልቅ መቀጠል ይቀላል፤ በቀንዎ ውስጥ ያሉ ትንንሽ ክፍተቶችም ይደመራሉ፤ ይህንንም ስለ ማይክሮ ለርኒንግ በጻፍነው መመሪያ አሳይተናል። በቀን 15 ደቂቃ በዓመት ወደ 91 ሰዓት ገደማ ይሆናል።

የጊዜ ሰሌዳዎ እንዲጸና እያንዳንዱን የጥናት ክፍለ ጊዜ «እንዲህ ከሆነ... እንዲህ አደርጋለሁ» በሚል እቅድ ከተወሰነ ሰዓትና ቦታ ጋር ያያይዙ፦ «ጠዋት ባቡር ላይ ከተቀመጥኩ፣ የቃላት ካርዶቼን እከልሳለሁ።» የሥነ ልቦና ተመራማሪዎች ይህን የአፈጻጸም ዓላማ (implementation intentions) ይሉታል። ፒተር ጎልዊትዘር (Peter Gollwitzer) እና ፓስካል ሺራን (Paschal Sheeran) በ2006 ባደረጉትና 94 ገለልተኛ ሙከራዎችን ባካተተ ሜታ-ትንተና (meta-analysis)፣ እንዲህ ዓይነት እቅዶች ግብን በማሳካት ላይ ከመካከለኛ እስከ ከፍተኛ አዎንታዊ ተጽዕኖ እንዳላቸው አግኝተዋል።

የሳምንት የጥናት እቅድ ምሳሌ ምን ይመስላል?

በተለይ የሚጠቅመው፦ የተዘጋጀ መነሻ ለሚፈልግ ሁሉ።

ሥራ ለሚበዛበት ተማሪ የሚሆን ቀላል ሳምንት ይኸውና። ከግቦችዎና ከጊዜ ሰሌዳዎ ጋር ያስማሙት፦

1. በየቀኑ፣ 10-15 ደቂቃ፦ ጊዜያቸው የደረሰውን የቃላት ካርዶች በየተራራቀ ድግግሞሽ ይከልሱ።
2. ሰኞ፣ ረቡዕ፣ ዓርብ፦ 10 አዳዲስ ቃላትን ወይም ሐረጎችን ይማሩና ጮክ ብለው ይናገሯቸው።
3. ማክሰኞ እና ሐሙስ፦ በሚማሩት ቋንቋ አንድ የፖድካስት ክፍል ያዳምጡ ወይም አጭር ቪዲዮ ይመልከቱ።
4. ቅዳሜ፦ ውይይት ያድርጉ ወይም ስለ ሳምንትዎ አጭር ጽሑፍ ይጻፉ።
5. እሑድ፦ እድገትዎን ይፈትሹ፣ ምን እንደቀለለና ምን እንደከበደ ይጻፉ፣ የሚቀጥለውንም ሳምንት ያቅዱ።

እድገትዎን እንዴት መከታተልና እቅድዎን ማስተካከል ይቻላል?

ትንንሾቹን ነገሮች በጊዜ ሂደት ሳያቋርጡ ከሠሩ የሕልም ግቦችዎ ላይ መድረስ ይችላሉ። የሚያደርጉትን ይመዝግቡ፦ ስንት ቃላት እንደተማሩ፣ ስንት ውይይቶች እንዳደረጉ፣ የትኞቹን ግቦች እንዳሳኩ። ከዚያም በየወሩ ችሎታዎን እንደገና ይገምግሙ፤ ግቦችዎንና የጊዜ ሰሌዳዎን ያሻሽሉ።

Lingocard ይህን ያቀልልዎታል። የተራራቀ ድግግሞሽ ስርዓቱ ክለሳዎችዎን ያቅድልዎታል፤ ምን ያህል እንደሸፈኑ ለማየትም ካርዶችን እንደተጠኑ ምልክት ማድረግ ይችላሉ። በLingocard የሞባይል መተግበሪያ በቀን እስከ ስድስት የጥናት ማስታወሻዎችን ማዘጋጀት ይችላሉ፤ ስለዚህ የጊዜ ሰሌዳዎ በፍላጎት ኃይል ብቻ ላይ አይመሠረትም።

ይሞክሩት! የጥናት እቅድዎን ያዘጋጁ። እድገትዎን ይከታተሉ። ችሎታዎን ያሳድጉ፤ ግቦችዎንም እንደገና ይገምግሙ። ይቀጥሉ። ይችላሉ! 頑張ります! (በጃፓንኛ «የምችለውን ሁሉ አደርጋለሁ!» ማለት ነው)

የSAGE ዘዴ በአጭሩ

1. S (Set your goals)፦ ግቦችዎን ያውጡ።
2. A (Assess your strengths and weaknesses)፦ ጥንካሬዎችዎንና ድክመቶችዎን ይገምግሙ።
3. G (Gather resources)፦ ሀብቶችን ይሰብስቡ።
4. E (Establish a timeline)፦ የጊዜ ሰሌዳ ያዘጋጁ።

እንግሊዝኛን በመስመር ላይ መማር ቢፈልጉም ሆነ ሌላ ቋንቋ፣ በLingocard መድረክ ላይ ለእያንዳንዱ የእቅድዎ ደረጃ የቃላት ካርዶችን፣ ድምፅን፣ የንግግር ልምምድንና ማስታወሻዎችን ያገኛሉ።