Cách lập kế hoạch học ngoại ngữ: phương pháp SAGE trong 4 bước

Một kế hoạch học ngoại ngữ tốt trả lời bốn câu hỏi: bạn muốn đến đâu, cần cải thiện gì, học bằng gì và học khi nào. Chúng tôi gọi đó là SAGE: đặt mục tiêu (S, Set), đánh giá điểm mạnh và điểm yếu (A, Assess), chọn tài liệu (G, Gather) và lập lộ trình (E, Establish). Hãy viết kế hoạch ra, làm theo mỗi tuần và điều chỉnh mỗi tháng.

Trong bài viết này, bạn sẽ tìm thấy một khung đơn giản để xây dựng kế hoạch học tập. Các ví dụ lấy từ việc học ngoại ngữ, nhưng những ý chính áp dụng được cho hầu hết mọi kỹ năng. Bạn có thể dùng cùng cách tiếp cận này để tập luyện một môn thể thao, chơi thành thạo một nhạc cụ hay trau chuốt tay nghề nghệ thuật của mình. Thật ra, học ngoại ngữ cần một chút của tất cả những điều đó: luyện cho lưỡi quen, nghe và phát ra những âm mới, và trau chuốt cách bạn diễn đạt bản thân.

Vậy thì, chúng ta bắt đầu nhé.

Bước 1: Đặt mục tiêu học ngoại ngữ như thế nào?

Phù hợp với: xác định nên tập trung vào điều gì trước khi bạn mở cuốn sách đầu tiên.

Hãy bắt đầu từ bức tranh lớn. Bạn muốn đạt đến đâu? Đây là lúc để đặt mục tiêu cao và dám mơ lớn. Bạn có hình dung mình nói trôi chảy không? Bạn muốn sống ở một đất nước nói ngôn ngữ mình đang học, hay bạn đã ở đó rồi và muốn hòa mình sâu hơn vào văn hóa nơi ấy? Cũng có thể bạn chỉ đơn giản muốn thưởng thức phim, sách và âm nhạc bằng bản gốc.

Sau đó, hãy đặt mục tiêu ngắn hạn. Bạn đang ôn thi? Bạn muốn lên từ trình độ sơ cấp lên trung cấp, hay từ trung cấp lên nâng cao? Mục tiêu ngắn hạn biến giấc mơ thành vài bước cụ thể tiếp theo.

Các nghiên cứu về đặt mục tiêu cũng ủng hộ điều này. Trong bài tổng quan nổi tiếng về nhiều thập kỷ nghiên cứu, hai nhà tâm lý học Edwin Locke và Gary Latham (2002) đã chỉ ra rằng mục tiêu cụ thể và đầy thử thách mang lại kết quả tốt hơn những mục tiêu mơ hồ kiểu “cố gắng hết sức”. Một cách phổ biến để làm mục tiêu trở nên cụ thể là mô hình mục tiêu SMART: mục tiêu cần cụ thể, đo lường được, có thể đạt được, liên quan và có thời hạn. Ví dụ:

• “Học 500 từ thông dụng nhất trong ba tháng.”
• “Trò chuyện 10 phút với người bản xứ trước tháng Sáu.”
• “Thi đỗ chứng chỉ B1 trước cuối năm sau.”

Có người thích mục tiêu thật cụ thể. Người khác lại hợp với cách làm thoải mái, linh hoạt hơn. Bản thân tôi thấy cả hai đều hữu ích ở những giai đoạn khác nhau trong cuộc đời. Dù theo cách nào, hãy đặt mục tiêu dài hạn và ngắn hạn, và cho mình một cái đích để hướng tới.

Bước 2: Đánh giá điểm mạnh và điểm yếu của bạn như thế nào?

Phù hợp với: tìm ra chỗ mà thời gian học của bạn mang lại nhiều kết quả nhất.

Tiếp theo, hãy xác định những mảng bạn cần phát triển. Có thể bạn cần mở rộng vốn từ, nhất là trong những tình huống bạn khó diễn đạt ý mình. Có thể bạn cần gặp và dùng từ trong ngữ cảnh: trong câu, đoạn văn và cuộc trò chuyện. Hoặc có thể bạn cần ôn lại một điểm ngữ pháp mà bạn chưa hiểu hết.

Bạn nên kiểm tra cả bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc và viết. Hầu hết người học đều mạnh ở kỹ năng này hơn kỹ năng kia, như chúng tôi giải thích trong bài hướng dẫn về các kỹ năng ngôn ngữ cốt lõi. Nếu bạn mới bắt đầu, hãy học trước những từ bạn sẽ gặp thường xuyên nhất, ví dụ: 100 từ tiếng Anh thông dụng nhất kèm cách phát âm.

Nếu tất cả những điều đó đều dễ với bạn, hãy thử thách bản thân với nội dung dành cho người bản xứ hoặc trò chuyện với chính người bản xứ. Khi làm việc với tài liệu khó hơn, hãy để ý điều gì dễ và điều gì khó với bạn. Theo thời gian, mục tiêu của bạn là khiến thêm một chút trong số đó trở nên nằm trong tầm tay.

Bước 3: Nên chuẩn bị những tài liệu học nào?

Phù hợp với: xây dựng một bộ công cụ mà bạn thực sự sẽ dùng.

Giờ hãy quyết định điều gì sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc về ngôn ngữ và thực sự tiếp thu được nó. Một bộ khởi đầu tốt gồm:

• Một hoặc hai cuốn giáo trình để có cấu trúc và ngữ pháp.
• Thư viện gần nhà với sách đọc phân cấp, tài liệu nghe và phim.
• Thẻ ghi nhớ và danh sách từ vựng, chẳng hạn trong ứng dụng thẻ ghi nhớ miễn phí của chúng tôi.
• Một podcast bằng ngôn ngữ bạn đang học để luyện nghe mọi lúc mọi nơi.
• Những cuộc trò chuyện thật, với giáo viên trên lớp hoặc với bạn học trong chương trình luyện nói miễn phí của chúng tôi.

Theo kinh nghiệm của tôi, lúc đầu nên thử nhiều loại tài liệu khác nhau để biết cái gì thật sự giúp được mình. Về lâu dài, hãy ổn định một nếp học với một bộ tài liệu nhỏ, nhưng khám phá trước khi đi đến đó cũng hoàn toàn ổn.

Bước 4: Lập lộ trình thời gian thực tế như thế nào?

Phù hợp với: biến mục tiêu thành việc bạn làm mỗi tuần.

Bước này gắn trực tiếp với mục tiêu của bạn. Hãy vạch ra một lộ trình hợp lý theo ngày, tuần, tháng và năm. Mỗi ngày bạn dành ra được bao nhiêu thời gian? Mỗi tháng bạn có thể đạt được gì? Bạn muốn ở đâu sau 3 tháng, 6 tháng và một năm?

Hãy thực tế. Những buổi học ngắn mỗi ngày dễ duy trì hơn những buổi dài, và những khoảng trống nhỏ trong ngày cộng lại thành nhiều, như chúng tôi trình bày trong bài viết về microlearning. Mười lăm phút mỗi ngày là khoảng 91 giờ mỗi năm.

Để lộ trình thật sự bền, hãy gắn mỗi buổi học với một thời điểm và địa điểm cụ thể bằng một kế hoạch “nếu... thì...”: “Nếu buổi sáng tôi ngồi xuống ghế trên tàu, thì tôi sẽ ôn thẻ ghi nhớ của mình.” Các nhà tâm lý học gọi đây là ý định thực hiện (implementation intentions). Trong một phân tích tổng hợp năm 2006 gồm 94 thử nghiệm độc lập, Peter Gollwitzer và Paschal Sheeran nhận thấy những kế hoạch như vậy có tác động tích cực từ trung bình đến lớn đối với việc đạt mục tiêu.

Một kế hoạch học tập mẫu trong một tuần trông như thế nào?

Phù hợp với: bất kỳ ai muốn có sẵn một điểm xuất phát.

Đây là một tuần học đơn giản cho người bận rộn. Hãy điều chỉnh cho hợp với mục tiêu và lộ trình của bạn:

1. Mỗi ngày, 10-15 phút: ôn những thẻ đến hạn với phương pháp lặp lại ngắt quãng.
2. Thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu: học 10 từ hoặc cụm từ mới và đọc to chúng lên.
3. Thứ Ba và thứ Năm: nghe một tập podcast hoặc xem một video ngắn bằng ngôn ngữ bạn đang học.
4. Thứ Bảy: trò chuyện với ai đó hoặc viết một đoạn ngắn về tuần vừa qua của bạn.
5. Chủ Nhật: kiểm tra tiến độ, ghi lại điều gì dễ và điều gì khó, rồi lên kế hoạch cho tuần tới.

Làm sao để theo dõi tiến độ và điều chỉnh kế hoạch?

Bạn có thể chạm tới những mục tiêu mơ ước nếu kiên trì làm những việc nhỏ trong thời gian dài. Hãy ghi lại những gì bạn làm: đã học được bao nhiêu từ, đã có bao nhiêu cuộc trò chuyện, đã đạt được những mục tiêu nào. Rồi mỗi tháng, hãy đánh giá lại khả năng của mình và cập nhật mục tiêu cùng lộ trình.

Lingocard giúp việc này dễ dàng hơn. Hệ thống lặp lại ngắt quãng tự lên lịch ôn tập cho bạn, và bạn có thể đánh dấu thẻ là đã học để thấy mình đã đi được bao xa. Trong ứng dụng di động Lingocard, bạn có thể đặt tối đa sáu lời nhắc học mỗi ngày, để lộ trình của bạn không chỉ trông chờ vào ý chí.

Hãy thử xem! Lập kế hoạch học tập. Theo dõi tiến độ. Trau dồi kỹ năng và đánh giá lại mục tiêu. Cứ tiếp tục. Bạn làm được mà! 頑張ります! (tiếng Nhật nghĩa là “Tôi sẽ cố gắng hết sức!”)

Tóm tắt phương pháp SAGE

1. S (Set your goals): đặt mục tiêu.
2. A (Assess your strengths and weaknesses): đánh giá điểm mạnh và điểm yếu.
3. G (Gather resources): chọn tài liệu học.
4. E (Establish a timeline): lập lộ trình thời gian.

Dù bạn muốn học tiếng Anh online hay bất kỳ ngôn ngữ nào khác, bạn sẽ tìm thấy thẻ ghi nhớ, âm thanh, luyện nói và lời nhắc cho mọi bước trong kế hoạch của mình trên nền tảng Lingocard.