Çin əlifbası: pinyin cədvəli və tələffüzü
Çin dilində əlifba yoxdur. O, heroqliflərlə yazılır, pinyin isə onların səslənişini latın hərfləri ilə, soldan sağa yazan romanizasiyadır. Pinyin cədvəlində 42 element var: neytral ton da daxil olmaqla 21 inisial, 16 final və 5 ton. Aşağıdakı cədvəldə hər hərfin adı, səsləri, nümunə sözü və audiosu verilib.

Qısa faktlar
- Pinyin elementləri
- 42
- Yazı tipi
- Romanizasiya
- Yazı istiqaməti
- Soldan sağa
Pinyin cədvəli: bütün 42 inisial, final və ton
İnisiallar
| № | Pinyin | Adı | Dinləyin | Səs | Pinyin ilə nümunə | Nümunə söz | Dinləyin | Mənası |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | b | bo/pwɔ/ | /p/ | bàba | 爸爸/pa˥˩ pa/ | ata | ||
| 2 | p | po/pʰwɔ/ | /pʰ/ | péngyou | 朋友/pʰəŋ˧˥ jou/ | dost | ||
| 3 | m | mo/mwɔ/ | /m/ | māma | 妈妈/ma˥ ma/ | ana | ||
| 4 | f | fo/fwɔ/ | /f/ | fàn | 饭/fan˥˩/ | düyü, yemək | ||
| 5 | d | de/tɤ/ | /t/ | dà | 大/ta˥˩/ | böyük | ||
| 6 | t | te/tʰɤ/ | /tʰ/ | tā | 他/tʰa˥/ | o | ||
| 7 | n | ne/nɤ/ | /n/ | nǐ | 你/ni˨˩˦/ | sən | ||
| 8 | l | le/lɤ/ | /l/ | lái | 来/lai˧˥/ | gəlmək | ||
| 9 | g | ge/kɤ/ | /k/ | gǒu | 狗/kou˨˩˦/ | it | ||
| 10 | k | ke/kʰɤ/ | /kʰ/ | kàn | 看/kʰan˥˩/ | baxmaq, oxumaq | ||
| 11 | h | he/xɤ/ | /x/ | hǎo | 好/xau˨˩˦/ | yaxşı | ||
| 12 | j | ji/t͡ɕi/ | /t͡ɕ/ | jiā | 家/t͡ɕja˥/ | ev, ailə | ||
| 13 | q | qi/t͡ɕʰi/ | /t͡ɕʰ/ | qù | 去/t͡ɕʰy˥˩/ | getmək | ||
| 14 | x | xi/ɕi/ | /ɕ/ | xuésheng | 学生/ɕɥe˧˥ ʂəŋ/ | tələbə | ||
| 15 | zh | zhi/ʈ͡ʂʅ/ | /ʈ͡ʂ/ | zhōngguó | 中国/ʈ͡ʂʊŋ˥ kwo˧˥/ | Çin | ||
| 16 | ch | chi/ʈ͡ʂʰʅ/ | /ʈ͡ʂʰ/ | chī | 吃/ʈ͡ʂʰʅ˥/ | yemək | ||
| 17 | sh | shi/ʂʅ/ | /ʂ/ | shuǐ | 水/ʂwei˨˩˦/ | su | ||
| 18 | r | ri/ʐʅ/ | /ʐ/, /ɻ/ | rén | 人/ʐən˧˥/ | insan | ||
| 19 | z | zi/t͡sɹ̩/ | /t͡s/ | zài | 在/t͡sai˥˩/ | -da, -də | ||
| 20 | c | ci/t͡sʰɹ̩/ | /t͡sʰ/ | cài | 菜/t͡sʰai˥˩/ | yemək, tərəvəz | ||
| 21 | s | si/sɹ̩/ | /s/ | sān | 三/san˥/ | üç |
Finallar
| № | Pinyin | Adı | Dinləyin | Səs | Pinyin ilə nümunə | Nümunə söz | Dinləyin | Mənası |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 22 | a | a/a/ | /a/ | bā | 八/pa˥/ | səkkiz | ||
| 23 | o | o/ɔ/ | /ɔ/, /wo/ | bō | 波/pwo˥/ | dalğa | ||
| 24 | e | e/ɤ/ | /ɤ/, /ə/ | hē | 喝/xɤ˥/ | içmək | ||
| 25 | i | i/i/ | /i/, /ɹ̩/, /ʅ/ | yī | 一/i˥/ | bir | ||
| 26 | u | u/u/ | /u/ | wǔ | 五/u˨˩˦/ | beş | ||
| 27 | ü | ü/y/ | /y/ | yú | 鱼/y˧˥/ | balıq | ||
| 28 | ai | ai/ai/ | /ai/ | ài | 爱/ai˥˩/ | sevgi | ||
| 29 | ei | ei/ei/ | /ei/ | měi | 美/mei˨˩˦/ | gözəl | ||
| 30 | ao | ao/au/ | /au/ | gāo | 高/kau˥/ | hündür | ||
| 31 | ou | ou/ou/ | /ou/ | gǒu | 狗/kou˨˩˦/ | it | ||
| 32 | an | an/an/ | /an/ | shān | 山/ʂan˥/ | dağ | ||
| 33 | en | en/ən/ | /ən/ | mén | 门/mən˧˥/ | qapı | ||
| 34 | ang | ang/aŋ/ | /aŋ/ | máng | 忙/maŋ˧˥/ | məşğul | ||
| 35 | eng | eng/əŋ/ | /əŋ/ | fēng | 风/fəŋ˥/ | külək | ||
| 36 | ong | ong/ʊŋ/ | /ʊŋ/ | dōng | 东/tʊŋ˥/ | şərq | ||
| 37 | er | er/ɚ/ | /ɚ/ | èr | 二/ɚ˥˩/ | iki |
Tonlar
| № | Pinyin | Adı | Dinləyin | Səs | Pinyin ilə nümunə | Nümunə söz | Dinləyin | Mənası |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 38 | ˉ (1st tone) | yī shēng/i˥ ʂəŋ˥/ | mā | 妈/ma˥/ | ana | |||
| 39 | ˊ (2nd tone) | èr shēng/ɚ˥˩ ʂəŋ˥/ | má | 麻/ma˧˥/ | çətənə | |||
| 40 | ˇ (3rd tone) | sān shēng/san˥ ʂəŋ˥/ | mǎ | 马/ma˨˩˦/ | at | |||
| 41 | ˋ (4th tone) | sì shēng/sɹ̩˥˩ ʂəŋ˥/ | mà | 骂/ma˥˩/ | danlamaq | |||
| 42 | · (neutral tone) | qīng shēng/t͡ɕʰiŋ˥ ʂəŋ˥/ | ma | 吗/ma/ | sual ədatı |
Çin əlifbasının hərfləri necə oxunur
b hərfinin adı bo /pwɔ/, 爸爸 /pa˥˩ pa/ sözündə isə səsi /p/ kimidir. Bu söz «ata» deməkdir.
Cədvəl romanizasiyadır: oradakı yazılar çin dilinin səslərini latın hərfləri ilə verir və çin dilinin yazıldığı qrafikanın hərfləri deyil. Cədvəldə 42 hərfdən 4 hərf üçün birdən çox səs göstərilib. Məsələn, r hərfinin səsləri: /ʐ/ və /ɻ/.
Cədvəl 3 hissədən ibarətdir: inisiallar, finallar və tonlar.
Öyrənənlərin qarışdırdığı hərflər
- b
- Çin əlifbasında onun səsi /p/, ingilis əlifbasında isə eyni hərf /b/ kimi oxunur. Nümunə: 爸爸 /pa˥˩ pa/.
- d
- Çin əlifbasında onun səsi /t/, ingilis əlifbasında isə eyni hərf /d/ kimi oxunur. Nümunə: 大 /ta˥˩/.
- g
- Çin əlifbasında onun səsi /k/, ingilis əlifbasında isə eyni hərf /ɡ/ kimi oxunur. Nümunə: 狗 /kou˨˩˦/.
- p və m
- Onların adları yalnız ilk səslə fərqlənir: po /pʰwɔ/ və mo /mwɔ/.
Çin əlifbasını necə tez öyrənmək olar
- Cədvəli hissə-hissə, verildiyi sıra ilə öyrənin: inisiallar, finallar və tonlar.
- Oxumazdan əvvəl dinləyin. Yuxarıdakı cədvəldə hər hərfin adını səsləndirin, sonra öz tələffüzünüz eyni olana qədər onu ucadan təkrarlayın.
- Hər hərfi cədvəldəki nümunə sözü ilə birlikdə öyrənin: b (爸爸), p (朋友) və m (妈妈). Söz hərfin səsini yadda saxlamağa kömək edir.
- Hər hərfi əl ilə yazın və yazarkən səsini deyin. Çin dili necə yazılırsa, siz də elə, soldan sağa yazın.
- Hər gün bir az təkrarlayın. Lingocard-da hər hərf audio və nümunə sözü olan bir kartdır, aralıqlı təkrar isə təkrarlama vaxtı çatanda hərfi yenidən qarşınıza çıxarır.
Çin əlifbasını pulsuz öyrənin
Çin əlifbasını Lingocard-da iOS, Android və vebdə pulsuz öyrənin: hər hərf audio və nümunə sözlə. Ödənişsiz və reklamsız.
