Aibítir na Hásaise: na 36 litir go léir le fuaimniú
Tá 36 litir in aibítir na Hásaise, agus scríobhtar í ó chlé go deas sa script Laidine. Taobh amuigh de a go z, tá Ɓ ɓ, Ɗ ɗ agus Fy fy i measc a cuid litreacha. Sa tábla thíos tá gach litir lena hainm, a fuaimeanna agus focal samplach.

Fíricí gasta
- Litreacha
- 36
- Cineál
- Aibítir
- Treo na scríbhneoireachta
- Ó chlé go deas
- In úsáid freisin do
- 37 teanga eile ar Lingocard, ina measc Iarúibis, Íogbóis, srl.
Na 36 litir go léir in aibítir na Hásaise
| # | Litir | Ainm | Éist | Fuaim | Focal samplach | Éist | Brí |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | A a | a/a/ | /a/, /aː/ | amma/amːaː/ | ach | ||
| 2 | B b | ba/ba/ | /b/ | baba/baːba/ | athair | ||
| 3 | Ɓ ɓ | ɓa/ɓa/ | /ɓ/ | ɓera/ɓera/ | francach | ||
| 4 | C c | ca/tʃa/ | /tʃ/ | ciki/tʃiki/ | bolg, taobh istigh | ||
| 5 | D d | da/da/ | /d/ | dare/dare/ | oíche | ||
| 6 | Ɗ ɗ | ɗa/ɗa/ | /ɗ/ | ɗan/ɗan/ | mac | ||
| 7 | E e | e/e/ | /e/, /eː/ | ee/ʔeː/ | sea | ||
| 8 | F f | fa/fa/ | /f/ | fure/fure/ | bláth | ||
| 9 | Fy fy | fya/fʲa/ | /fʲ/ | fyace/fʲatʃe/ | do shrón a shéideadh | ||
| 10 | G g | ga/ɡa/ | /ɡ/ | gida/ɡida/ | teach | ||
| 11 | Gw gw | gwa/ɡʷa/ | /ɡʷ/ | gwani/ɡwani/ | saineolaí | ||
| 12 | Gy gy | gya/ɡʲa/ | /ɡʲ/ | gyaɗa/ɡʲaɗa/ | pis talún | ||
| 13 | H h | ha/ha/ | /h/ | hannu/hanːu/ | lámh | ||
| 14 | I i | i/i/ | /i/, /iː/ | ido/ido/ | súil | ||
| 15 | J j | ja/dʒa/ | /dʒ/ | jaki/dʒaki/ | asal | ||
| 16 | K k | ka/ka/ | /k/ | kare/kare/ | madra | ||
| 17 | Kw kw | kwa/kwa/ | /kʷ/ | kwana/kwana/ | an oíche a chaitheamh | ||
| 18 | Ky ky | kya/kʲa/ | /kʲ/ | kyau/kʲau/ | áilleacht | ||
| 19 | Ƙ ƙ | ƙa/kʼa/ | /kʼ/ | ƙofa/kʼofa/ | doras | ||
| 20 | Ƙw ƙw | ƙwa/kʼʷa/ | /kʼʷ/ | ƙwarya/kʼʷarja/ | calabás; babhla | ||
| 21 | Ƙy ƙy | ƙya/kʼʲa/ | /kʼʲ/ | ƙyama/kʼʲama/ | déistin; col | ||
| 22 | L l | la/la/ | /l/ | lokaci/lokatʃi/ | am | ||
| 23 | M m | ma/ma/ | /m/ | mace/mat͡ʃe/ | bean | ||
| 24 | N n | na/na/ | /n/ | nama/nama/ | feoil | ||
| 25 | O o | o/o/ | /o/, /oː/ | ofis/ofis/ | oifig (iasacht) | ||
| 26 | R r | ra/ra/ | /r/ | rana/rana/ | grian, lá | ||
| 27 | S s | sa/sa/ | /s/ | sabo/sabo/ | nua | ||
| 28 | Sh sh | sha/ʃa/ | /ʃ/ | shanu/ʃanu/ | eallach | ||
| 29 | T t | ta/ta/ | /t/ | tafiya/tafija/ | aistear, siúl | ||
| 30 | Ts ts | tsa/tsʼa/ | /tsʼ/ | tsuntsu/tsʼuntsʼu/ | éan | ||
| 31 | U u | u/u/ | /u/, /uː/ | uwa/uwa/ | máthair | ||
| 32 | W w | wa/wa/ | /w/ | wuta/wuta/ | tine | ||
| 33 | Y y | ya/ja/ | /j/ | yara/jara/ | leanaí | ||
| 34 | 'Y 'y | 'ya/ʔja/ | /ʔj/ | 'ya'ya/ʔjaʔja/ | páistí, sliocht | ||
| 35 | Z z | za/za/ | /z/ | zuciya/zut͡ʃija/ | croí | ||
| 36 | ' ' | hamza/ʔ/ | /ʔ/ | sa'a/saːʔaː/ | uair; ádh |
Faoi aibítir na Hásaise
Scríobhtar Hásais sa script Laidine ón 19ú haois i leith. Tá a litreacha bunaithe ar an aibítir Laidineach. Úsáidtear an script céanna do 37 teanga eile ar Lingocard, ina measc Iarúibis, Íogbóis, Somáilis, Béarla agus Fraincis.
Conas aibítir na Hásaise a fhuaimniú
Tá ainm ag gach litir in aibítir na Hásaise, a úsáidtear chun focal a litriú os ard, agus fuaim, a chloistear taobh istigh d'fhocal. Is é ba /ba/ ainm na litreach B b, agus tá an fhuaim /b/ aici san fhocal baba /baːba/. Ciallaíonn an focal sin “athair”.
Scríobhtar Hásais le haibítir, mar sin tá litreacha sa tábla d'fhuaimeanna gutaí chomh maith le fuaimeanna consan. Tugann an tábla níos mó ná fuaim amháin do 5 de na 36 litir. Mar shampla, tá /a/ agus /aː/ ag A a.
Taispeánann an tábla na litreacha i dhá fhoirm, ceannlitir agus litir bheag, mar shampla A a. Léitear an dá fhoirm ar an mbealach céanna. Taobh amuigh de na litreacha bunúsacha Laidine ó a go z, tá 13 litir eile in aibítir na Hásaise, ina measc Ɓ ɓ /ɓ/, Ɗ ɗ /ɗ/, Fy fy /fʲ/ agus Gw gw /ɡʷ/.
Litreacha a chuireann mearbhall ar fhoghlaimeoirí
- C c
- Is é /tʃ/ a fuaim sa Hásais, ach is é /k/ fuaim na litreach céanna in aibítir na Gaeilge. Sampla: ciki /tʃiki/.
- E e
- Is é /e/ a fuaim sa Hásais, ach is é /ɛ/ fuaim na litreach céanna in aibítir na Gaeilge. Sampla: ee /ʔeː/.
- I i
- Is é /i/ a fuaim sa Hásais, ach is é /ɪ/ fuaim na litreach céanna in aibítir na Gaeilge. Sampla: ido /ido/.
- B b agus Ɓ ɓ
- Ní hionann a n-ainmneacha ach sa chéad fhuaim: ba /ba/ agus ɓa /ɓa/.
Leideanna chun aibítir na Hásaise a fhoghlaim go tapa
- Foghlaim na litreacha ó a go z ar dtús, ansin na litreacha lasmuigh den raon sin, mar shampla Ɓ, Ɗ, Fy, Gw, Gy agus Kw.
- Léigh ainm agus fuaim gach litreach sa tábla thuas agus abair os ard iad. Má tá guth ar do ghléas a labhraíonn Hásais, taispeánann an tábla cnaipe callaire.
- Foghlaim gach litir in éineacht lena focal samplach ón tábla: A (amma), B (baba) agus Ɓ (ɓera). Tugann focal fuaim don litir ar féidir leat cuimhneamh uirthi.
- Scríobh gach litir de láimh agus abair a fuaim agus tú á scríobh. Scríobh ó chlé go deas, mar a scríobhtar Hásais.
- Déan athbhreithniú beag gach lá. I Lingocard is cárta é gach litir le focal samplach, agus tugann an t-athrá spásáilte litir ar ais nuair is mithid í a athbhreithniú.
Foghlaim aibítir na Hásaise saor in aisce
Foghlaim aibítir na Hásaise saor in aisce i Lingocard ar iOS, ar Android agus ar an ngréasán: gach litir le focal samplach. Gan íocaíocht agus gan fógraí.
Na chéad chéimeanna eile
Aibítrí gaolmhara
Teangacha eile ar Lingocard a scríobhtar sa script Laidine:
