Aibítir na hIarúibise: na 25 litir go léir le fuaimniú
Tá 25 litir in aibítir na hIarúibise, 7 nguta agus 18 consan, agus scríobhtar í ó chlé go deas sa script Laidine. Taobh amuigh de a go z, tá Ẹ ẹ, Gb gb agus Ọ ọ i measc a cuid litreacha. Sa tábla thíos tá gach litir lena hainm, a fuaimeanna agus focal samplach.

Fíricí gasta
- Litreacha
- 25
- Gutaí agus consain
- 7 nguta (A, E, Ẹ, I, O, Ọ agus U) agus 18 consan
- Treo na scríbhneoireachta
- Ó chlé go deas
- In úsáid freisin do
- 37 teanga eile ar Lingocard, ina measc Íogbóis, Hásais, srl.
Na 25 litir go léir in aibítir na hIarúibise
- Guta
- Consan
| # | Litir | Ainm | Éist | Fuaim | Focal samplach | Éist | Brí |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | A aGuta | a/a/ | /a/ | àga/àɡa/ | cathaoir | ||
| 2 | B bConsan | bí/bí/ | /b/ | bàbá/bàbá/ | athair | ||
| 3 | D dConsan | dí/dí/ | /d/ | dúdú/dúdú/ | dubh | ||
| 4 | E eGuta | e/e/ | /e/ | ewé/ewé/ | duilleog | ||
| 5 | Ẹ ẹGuta | ẹ/ɛ/ | /ɛ/ | ẹja/ɛdʒa/ | iasc | ||
| 6 | F fConsan | fí/fí/ | /f/ | fìlà/fìlà/ | hata | ||
| 7 | G gConsan | gí/ɡí/ | /ɡ/ | gilasi/ɡilasi/ | gloine | ||
| 8 | Gb gbConsan | gbí/ɡ͡bí/ | /ɡ͡b/ | gbogbo/ɡ͡boɡ͡bo/ | gach, uile | ||
| 9 | H hConsan | hí/hí/ | /h/ | hàn/hã̀/ | teacht i láthair, taispeáint | ||
| 10 | I iGuta | i/i/ | /i/ | ilé/ilé/ | teach | ||
| 11 | J jConsan | jí/dʒí/ | /dʒ/ | jẹun/dʒɛũ/ | ithe | ||
| 12 | K kConsan | kí/kí/ | /k/ | kẹ̀kẹ́/kɛ̀kɛ́/ | rothar | ||
| 13 | L lConsan | lí/lí/ | /l/ | lẹ́tà/lɛ́tà/ | litir | ||
| 14 | M mConsan | mí/mí/ | /m/ | màmá/màmá/ | mamaí | ||
| 15 | N nConsan | ní/ní/ | /n/ | náírà/náírà/ | naira (airgeadra) | ||
| 16 | O oGuta | o/o/ | /o/ | omi/omĩ/ | uisce | ||
| 17 | Ọ ọGuta | ọ/ɔ/ | /ɔ/ | ọmọ/ɔmɔ̃/ | páiste | ||
| 18 | P pConsan | pí/k͡pí/ | /k͡p/ | pápá/k͡pák͡pá/ | gort | ||
| 19 | R rConsan | rí/rí/ | /r/ | rí/rí/ | feiceáil | ||
| 20 | S sConsan | sí/sí/ | /s/ | sùn/sũ̀/ | codladh | ||
| 21 | Ṣ ṣConsan | ṣí/ʃí/ | /ʃ/ | ṣe/ʃe/ | déanamh | ||
| 22 | T tConsan | tí/tí/ | /t/ | tábìlì/tábìlì/ | bord | ||
| 23 | U uGuta | u/u/ | /u/ | ọkùnrin/ɔkũ̀rĩ/ | fear | ||
| 24 | W wConsan | wí/wí/ | /w/ | wàrà/wàrà/ | bainne | ||
| 25 | Y yConsan | yí/jí/ | /j/ | yàrá/jàrá/ | seomra |
Faoi aibítir na hIarúibise
Scríobhtar Iarúibis sa script Laidine ón 19ú haois i leith. Tá a litreacha bunaithe ar an aibítir Laidineach. Úsáidtear an script céanna do 37 teanga eile ar Lingocard, ina measc Íogbóis, Hásais, Béarla, Fraincis agus Portaingéilis.
Conas aibítir na hIarúibise a fhuaimniú
Tá ainm ag gach litir in aibítir na hIarúibise, a úsáidtear chun focal a litriú os ard, agus fuaim, a chloistear taobh istigh d'fhocal. Is é bí /bí/ ainm na litreach B b, agus tá an fhuaim /b/ aici san fhocal bàbá /bàbá/. Ciallaíonn an focal sin “athair”.
Is iad A, E, Ẹ, I, O, Ọ agus U na litreacha guta. Is consain iad na 18 litir eile.
Taispeánann an tábla na litreacha i dhá fhoirm, ceannlitir agus litir bheag, mar shampla A a. Léitear an dá fhoirm ar an mbealach céanna. Taobh amuigh de na litreacha bunúsacha Laidine ó a go z, tá Ẹ ẹ /ɛ/, Gb gb /ɡ͡b/, Ọ ọ /ɔ/ agus Ṣ ṣ /ʃ/ in aibítir na hIarúibise.
Litreacha a chuireann mearbhall ar fhoghlaimeoirí
- E e
- Is é /e/ a fuaim san Iarúibis, ach is é /ɛ/ fuaim na litreach céanna in aibítir na Gaeilge. Sampla: ewé /ewé/.
- I i
- Is é /i/ a fuaim san Iarúibis, ach is é /ɪ/ fuaim na litreach céanna in aibítir na Gaeilge. Sampla: ilé /ilé/.
- O o
- Is é /o/ a fuaim san Iarúibis, ach is é /ɔ/ fuaim na litreach céanna in aibítir na Gaeilge. Sampla: omi /omĩ/.
- B b agus D d
- Ní hionann a n-ainmneacha ach sa chéad fhuaim: bí /bí/ agus dí /dí/.
Leideanna chun aibítir na hIarúibise a fhoghlaim go tapa
- Tosaigh leis na litreacha guta, A, E, Ẹ, I, O, Ọ agus U, ansin cuir na consain leo, cúpla ceann ag an am.
- Léigh ainm agus fuaim gach litreach sa tábla thuas agus abair os ard iad. Má tá guth ar do ghléas a labhraíonn Iarúibis, taispeánann an tábla cnaipe callaire.
- Foghlaim gach litir in éineacht lena focal samplach ón tábla: A (àga), B (bàbá) agus D (dúdú). Tugann focal fuaim don litir ar féidir leat cuimhneamh uirthi.
- Scríobh gach litir de láimh agus abair a fuaim agus tú á scríobh. Scríobh ó chlé go deas, mar a scríobhtar Iarúibis.
- Déan athbhreithniú beag gach lá. I Lingocard is cárta é gach litir le focal samplach, agus tugann an t-athrá spásáilte litir ar ais nuair is mithid í a athbhreithniú.
Foghlaim aibítir na hIarúibise saor in aisce
Foghlaim aibítir na hIarúibise saor in aisce i Lingocard ar iOS, ar Android agus ar an ngréasán: gach litir le focal samplach. Gan íocaíocht agus gan fógraí.
Na chéad chéimeanna eile
Aibítrí gaolmhara
Teangacha eile ar Lingocard a scríobhtar sa script Laidine:
