Alfabeya amharî (fîdel): 33 tîpên bingehîn bi bilêvkirinê
Di alfabeya amharî de, ku jê re fîdel tê gotin, 33 tîpên bingehîn hene û ew ji çepê ber bi rastê ve bi nivîsa etiyopî tê nivîsandin. Her tîpeke bingehîn xwedî heft şêweyan e, yek ji bo her rêza dengdêran, ku bi tevahî dike 231 şêwe; têbiniya li binê her rêzê wan nîşan dide. Tabloya jêrîn her tîpê bi navê wê, dengên wê û peyveke mînak dide.

Agahiyên kurt
- Tîp
- 33
- Cure
- Abûgîda
- Aliyê nivîsandinê
- Ji çepê ber bi rastê
33 tîpên bingehîn ên alfabeya amharî
| # | Tîp | Nav | Guhdarî bike | Deng | Bi tîpên latînî | Peyva mînak | Guhdarî bike | Wate |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ሀ | hä/hə/ | /h/ | hä | ሀገር/haɡər/ | welat | ||
| 2 | ለ | lä/lə/ | /l/ | lä | ለምን/ləmɨn/ | çima | ||
| 3 | ሐ | ḥä/hə/ | /h/ | ḥä | ሐኪም/həkim/ | bijîşk | ||
| 4 | መ | mä/mə/ | /m/ | mä | መጽሐፍ/mətsʼ(ɨ)haf/ | pirtûk | ||
| 5 | ሠ | śä/sə/ | /s/ | śä | ሠራ/səra/ | wî kar kir; kar kirin | ||
| 6 | ረ | rä/rə/ | /r/ | rä | ረጅም/rədʒɨm/ | dirêj; bilind | ||
| 7 | ሰ | sä/sə/ | /s/ | sä | ሰላም/səlam/ | aştî; silav | ||
| 8 | ሸ | šä/ʃə/ | /ʃ/ | šä | ሸሚዝ/ʃəmiz/ | kiras | ||
| 9 | ቀ | qä/kʼə/ | /kʼ/ | qä | ቀን/kʼən/ | roj | ||
| 10 | በ | bä/bə/ | /b/ | bä | በር/bər/ | derî | ||
| 11 | ተ | tä/tə/ | /t/ | tä | ተማሪ/təmari/ | xwendekar; şagirt | ||
| 12 | ቸ | čä/tʃə/ | /tʃ/ | čä | ቸርነት/tʃərɨnnət/ | qencî; kerem | ||
| 13 | ኀ | ḫä/hə/ | /h/ | ḫä | ኃይል/hajl/ | hêz; qewet | ||
| 14 | ነ | nä/nə/ | /n/ | nä | ነገር/nəɡər/ | tişt; mesele | ||
| 15 | ኘ | ñä/ɲə/ | /ɲ/ | ñä | አገኘ/aɡəɲə/ | wî dît; wî bi dest xist | ||
| 16 | አ | ʾä/ʔə/ | /ʔ/ | ʾä | አባት/abbat/ | bav | ||
| 17 | ከ | kä/kə/ | /k/ | kä | ከተማ/kətəma/ | bajar | ||
| 18 | ኸ | khä/hə/ | /h/ | khä | ሼኽ/ʃeːh/ | şêx; sernavekî olî an civakî | ||
| 19 | ወ | wä/wə/ | /w/ | wä | ወንድም/wəndɨm/ | bira | ||
| 20 | ዐ | ʿä/ʔə/ | /ʔ/ | ʿä | ዐይን/ʔajɨn/ | çav | ||
| 21 | ዘ | zä/zə/ | /z/ | zä | ዘመድ/zəməd/ | xizm | ||
| 22 | ዠ | žä/ʒə/ | /ʒ/ | žä | ቴሌቪዥን/televiʒɨn/ | televîzyon | ||
| 23 | የ | yä/jə/ | /j/ | yä | የኔ/jəne/ | yê min; yê min bi xwe | ||
| 24 | ደ | dä/də/ | /d/ | dä | ደብተር/dəbtər/ | defter | ||
| 25 | ጀ | ǧä/dʒə/ | /dʒ/ | ǧä | ጀርባ/dʒərba/ | pişt | ||
| 26 | ገ | gä/ɡə/ | /ɡ/ | gä | ገበያ/ɡəbəja/ | bazar | ||
| 27 | ጠ | ṭä/tʼə/ | /tʼ/ | ṭä | ጠረጴዛ/tʼərəpʼeza/ | mase | ||
| 28 | ጨ | č̣ä/tʃʼə/ | /tʃʼ/ | č̣ä | ጨው/tʃʼəw/ | xwê | ||
| 29 | ጰ | p̣ä/pʼə/ | /pʼ/ | p̣ä | ጳጳስ/pʼapʼas/ | metran | ||
| 30 | ጸ | ṣä/tsʼə/ | /tsʼ/ | ṣä | ጸሎት/tsʼəlot/ | dua | ||
| 31 | ፀ | ṣ́ä/tsʼə/ | /tsʼ/ | ṣ́ä | ፀሐይ/tsʼəhaj/ | roj | ||
| 32 | ፈ | fä/fə/ | /f/ | fä | ፈረስ/fərəs/ | hesp | ||
| 33 | ፐ | pä/pə/ | /p/ | pä | ፐርሰንት/pərsənt/ | ji sedî |
Li ser alfabeya amharî
Tîpên wê ji nivîsa ge'ez tên.
Bilêvkirina alfabeya amharî
Her tîpeke alfabeya amharî xwedî navekî ye, ku dema peyvek tîp bi tîp tê gotin tê bikaranîn, û xwedî dengekî ye, ku di nav peyvê de tê bihîstin. Navê ሀ hä /hə/ ye û di peyva ሀገር /haɡər/ de dengê wê /h/ ye. Wateya vê peyvê "welat" ye.
Zimanê amharî bi abûgîdayekê tê nivîsandin: tîpeke dengdar bi dengdêrekê re tê xwendin, û nîşaneke dengdêrê ya ku bi tîpê ve tê girêdan wê dengdêrê bi yeke din diguherîne.
Di vê nivîsê de cudahiya tîpên mezin û biçûk tune ye.
Tîpên ku fêrbûyer tevlihev dikin
- ሀ, ሐ, ኀ û ኸ
- Di tabloyê de dengê van tîpan yek e: /h/.
- ሠ û ሰ
- Di tabloyê de dengê van tîpan yek e: /s/.
- ለ û መ
- Navên wan tenê di dengê yekem de ji hev cuda ne: lä /lə/ û mä /mə/.
- ረ û ሸ
- Navên wan tenê di dengê yekem de ji hev cuda ne: rä /rə/ û šä /ʃə/.
Şîret ji bo zû fêrbûna alfabeya amharî
- Tîpan li gorî rêza tabloyê hîn bibe, her carê 5 tîp. 5 tîpên pêşîn ev in: ሀ, ለ, ሐ, መ û ሠ.
- Berî xwendinê guhdarî bike. Li cihê ku di rêzeke tabloya jorîn de bişkoka hoparlorê hebe, lê bitikîne, paşê tîpê bi dengekî bilind bibêje heta ku gotina te bişibe wê.
- Her tîpê bi peyva wê ya mînak a di tabloyê de hîn bibe: ሀ (ሀገር), ለ (ለምን) û ሐ (ሐኪም). Peyv dibe alîkar ku tu dengê tîpê bi bîr bînî.
- Her tîpê bi destê xwe binivîse û dema dinivîsî dengê wê bibêje. Ji çepê ber bi rastê ve binivîse, wek ku zimanê amharî tê nivîsandin.
- Her roj piçekî dubare bike. Li Lingocard her tîp kartek e bi peyveke mînak, û dubarekirina navberdar tîpê vedigerîne dema ku wextê dubarekirina wê tê.
Belaş fêrî alfabeya amharî bibe
Li Lingocard, li ser iOS, Android û webê, belaş fêrî alfabeya amharî bibe: her tîp bi peyveke mînak. Bê peredan û bê reklam.
