Амхар әліпбиі (фидель): 33 негізгі әріп және олардың айтылуы
Амхар әліпбиі, фидель, 33 негізгі әріптен тұрады. Амхар тілі эфиоп жазуымен солдан оңға қарай жазылады. Әр негізгі әріптің жеті түрі бар, әр дауысты қатарына бір түрден, барлығы 231 түр. Олар әр жолдың астындағы ескертпеде келтірілген. Төмендегі кестеде әр әріптің атауы, дыбыстары және мысал сөзі берілген.

Қысқаша деректер
- Әріптер
- 33
- Түрі
- Абугида
- Жазу бағыты
- Солдан оңға
Амхар әліпбиінің 33 негізгі әрпі
| № | Әріп | Атауы | Тыңдау | Дыбысы | Латынша жазылуы | Мысал сөз | Тыңдау | Мағынасы |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ሀ | hä/hə/ | /h/ | hä | ሀገር/haɡər/ | ел | ||
| 2 | ለ | lä/lə/ | /l/ | lä | ለምን/ləmɨn/ | неге | ||
| 3 | ሐ | ḥä/hə/ | /h/ | ḥä | ሐኪም/həkim/ | дәрігер | ||
| 4 | መ | mä/mə/ | /m/ | mä | መጽሐፍ/mətsʼ(ɨ)haf/ | кітап | ||
| 5 | ሠ | śä/sə/ | /s/ | śä | ሠራ/səra/ | жұмыс істеді; жұмыс істеу | ||
| 6 | ረ | rä/rə/ | /r/ | rä | ረጅም/rədʒɨm/ | ұзын; биік | ||
| 7 | ሰ | sä/sə/ | /s/ | sä | ሰላም/səlam/ | бейбітшілік; сәлем | ||
| 8 | ሸ | šä/ʃə/ | /ʃ/ | šä | ሸሚዝ/ʃəmiz/ | жейде | ||
| 9 | ቀ | qä/kʼə/ | /kʼ/ | qä | ቀን/kʼən/ | күн | ||
| 10 | በ | bä/bə/ | /b/ | bä | በር/bər/ | есік | ||
| 11 | ተ | tä/tə/ | /t/ | tä | ተማሪ/təmari/ | студент; оқушы | ||
| 12 | ቸ | čä/tʃə/ | /tʃ/ | čä | ቸርነት/tʃərɨnnət/ | мейірімділік; рақым | ||
| 13 | ኀ | ḫä/hə/ | /h/ | ḫä | ኃይል/hajl/ | күш; қуат | ||
| 14 | ነ | nä/nə/ | /n/ | nä | ነገር/nəɡər/ | зат; іс | ||
| 15 | ኘ | ñä/ɲə/ | /ɲ/ | ñä | አገኘ/aɡəɲə/ | тапты; алды | ||
| 16 | አ | ʾä/ʔə/ | /ʔ/ | ʾä | አባት/abbat/ | әке | ||
| 17 | ከ | kä/kə/ | /k/ | kä | ከተማ/kətəma/ | қала | ||
| 18 | ኸ | khä/hə/ | /h/ | khä | ሼኽ/ʃeːh/ | шейх (діни атақ) | ||
| 19 | ወ | wä/wə/ | /w/ | wä | ወንድም/wəndɨm/ | бауыр | ||
| 20 | ዐ | ʿä/ʔə/ | /ʔ/ | ʿä | ዐይን/ʔajɨn/ | көз | ||
| 21 | ዘ | zä/zə/ | /z/ | zä | ዘመድ/zəməd/ | туыс | ||
| 22 | ዠ | žä/ʒə/ | /ʒ/ | žä | ቴሌቪዥን/televiʒɨn/ | теледидар | ||
| 23 | የ | yä/jə/ | /j/ | yä | የኔ/jəne/ | менікі; өзімнің | ||
| 24 | ደ | dä/də/ | /d/ | dä | ደብተር/dəbtər/ | дәптер | ||
| 25 | ጀ | ǧä/dʒə/ | /dʒ/ | ǧä | ጀርባ/dʒərba/ | арқа | ||
| 26 | ገ | gä/ɡə/ | /ɡ/ | gä | ገበያ/ɡəbəja/ | базар | ||
| 27 | ጠ | ṭä/tʼə/ | /tʼ/ | ṭä | ጠረጴዛ/tʼərəpʼeza/ | үстел | ||
| 28 | ጨ | č̣ä/tʃʼə/ | /tʃʼ/ | č̣ä | ጨው/tʃʼəw/ | тұз | ||
| 29 | ጰ | p̣ä/pʼə/ | /pʼ/ | p̣ä | ጳጳስ/pʼapʼas/ | епископ | ||
| 30 | ጸ | ṣä/tsʼə/ | /tsʼ/ | ṣä | ጸሎት/tsʼəlot/ | дұға | ||
| 31 | ፀ | ṣ́ä/tsʼə/ | /tsʼ/ | ṣ́ä | ፀሐይ/tsʼəhaj/ | күн | ||
| 32 | ፈ | fä/fə/ | /f/ | fä | ፈረስ/fərəs/ | жылқы | ||
| 33 | ፐ | pä/pə/ | /p/ | pä | ፐርሰንት/pərsənt/ | пайыз |
Амхар әліпбиі туралы
Оның әріптері геэз жазуынан шыққан.
Амхар әліпбиінің айтылуы
Амхар әліпбиінің әр әрпінің атауы бар, ол сөзді әріптеп айтқанда қолданылады, әрі дыбысы бар, ол сөздің ішінде естіледі. ሀ әрпі hä /hə/ деп аталады, ал ሀገር /haɡər/ сөзінде /h/ болып оқылады. Бұл сөздің мағынасы: «ел».
Амхар тілі абугидамен жазылады: дауыссыз әріп бір дауыстымен бірге оқылады, ал әріпке жалғанған дауысты белгісі сол дауыстыны басқасымен алмастырады.
Бұл жазуда әріптер бас және кіші әріптерге бөлінбейді.
Үйренушілер жиі шатастыратын әріптер
- ሀ, ሐ, ኀ және ኸ
- Кестеде бұл әріптердің дыбысы бірдей: /h/.
- ሠ және ሰ
- Кестеде бұл әріптердің дыбысы бірдей: /s/.
- ለ және መ
- Олардың атаулары тек бірінші дыбысымен ерекшеленеді: lä /lə/ және mä /mə/.
- ረ және ሸ
- Олардың атаулары тек бірінші дыбысымен ерекшеленеді: rä /rə/ және šä /ʃə/.
Амхар әліпбиін тез үйрену бойынша кеңестер
- Әріптерді кестедегі ретімен, бір мезетте 5 әріптен үйреніңіз. Алғашқы 5 әріп: ሀ, ለ, ሐ, መ және ሠ.
- Оқымас бұрын тыңдаңыз. Жоғарыдағы кестенің жолында динамик түймесі болса, оны басып тыңдаңыз да, айтылуыңыз сәйкес келгенше әріпті дауыстап қайталаңыз.
- Әр әріпті кестедегі мысал сөзімен бірге жаттаңыз: ሀ (ሀገር), ለ (ለምን) және ሐ (ሐኪም). Сөз әріптің дыбысын есте сақтауға көмектеседі.
- Әр әріпті қолмен жазып, жазып жатқанда оның дыбысын айтыңыз. Амхар тілі солдан оңға қарай жазылады, сіз де солай жазыңыз.
- Күн сайын аздап қайталаңыз. Lingocard-та әр әріп мысал сөзі бар карточка болып табылады, ал аралық қайталау әріпті қайталайтын уақыты келгенде қайта ұсынады.
Амхар әліпбиін тегін үйреніңіз
Амхар әліпбиін Lingocard-та iOS, Android және вебте тегін үйреніңіз: әр әріп мысал сөзімен. Төлемсіз, жарнамасыз.
