Alfabeya ermenî: 39 tîp bi bilêvkirinê
Di alfabeya ermenî de 39 tîp hene û ew ji çepê ber bi rastê ve bi nivîsa ermenî tê nivîsandin. Ev alfabeyek e: hem dengdar hem jî dengdêr xwedî tîpên xwe ne. Tabloya jêrîn her tîpê bi navê wê, dengên wê û peyveke mînak dide.

Agahiyên kurt
- Tîp
- 39
- Cure
- Alfabe
- Aliyê nivîsandinê
- Ji çepê ber bi rastê
- Destpêka bikaranînê
- sedsala 5an
Hemû 39 tîpên alfabeya ermenî
| # | Tîp | Nav | Guhdarî bike | Deng | Bi tîpên latînî | Peyva mînak | Guhdarî bike | Wate |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ա ա | այբ/ɑjb/ | /ɑ/ | a | անուն/ɑnun/ | nav | ||
| 2 | Բ բ | բեն/bɛn/ | /b/ | b | բարև/bɑˈɾɛv/ | silav | ||
| 3 | Գ գ | գիմ/ɡim/ | /ɡ/ | g | գիրք/ɡiɾkʰ/ | pirtûk | ||
| 4 | Դ դ | դա/dɑ/ | /d/ | d | դուռ/dur/ | derî | ||
| 5 | Ե ե | եչ/jɛtʃʰ/ | /ɛ/, /jɛ/ | e | երեխա/jɛɾɛˈχɑ/ | zarok | ||
| 6 | Զ զ | զա/zɑ/ | /z/ | z | զանգ/zɑŋɡ/ | zengil | ||
| 7 | Է է | է/ɛ/ | /ɛ/ | ē | է/ɛ/ | e (lêkera "bûn", kesê sêyem) | ||
| 8 | Ը ը | ըթ/ətʰ/ | /ə/ | ə | ընկեր/ənˈkɛɾ/ | heval | ||
| 9 | Թ թ | թո/tʰo/ | /tʰ/ | tʻ | թուղթ/tʰuʁtʰ/ | kaxez | ||
| 10 | Ժ ժ | ժե/ʒɛ/ | /ʒ/ | ž | ժամ/ʒɑm/ | saet | ||
| 11 | Ի ի | ինի/ini/ | /i/ | i | ինչ/intʃʰ/ | çi | ||
| 12 | Լ լ | լյուն/ljun/ | /l/ | l | լույս/lujs/ | ronahî | ||
| 13 | Խ խ | խե/χɛ/ | /χ/ | x | խնձոր/χənˈdzoɾ/ | sêv | ||
| 14 | Ծ ծ | ծա/tsɑ/ | /ts/ | c | ծառ/tsɑr/ | dar | ||
| 15 | Կ կ | կեն/kɛn/ | /k/ | k | կատու/kɑˈtu/ | pisîk | ||
| 16 | Հ հ | հո/ho/ | /h/ | h | հաց/hɑts/ | nan | ||
| 17 | Ձ ձ | ձա/dzɑ/ | /dz/ | j | ձուկ/dzuk/ | masî | ||
| 18 | Ղ ղ | ղատ/ʁɑt/ | /ʁ/ | ł | ղեկավար/ʁɛkɑˈvɑɾ/ | rêber, rêveber | ||
| 19 | Ճ ճ | ճե/tʃɛ/ | /tʃ/ | č | ճանապարհ/tʃɑnɑˈpɑɾh/ | rê | ||
| 20 | Մ մ | մեն/mɛn/ | /m/ | m | մայր/mɑjɾ/ | dayik | ||
| 21 | Յ յ | հի/hi/ | /j/ | y | յոթ/jotʰ/ | heft | ||
| 22 | Ն ն | նու/nu/ | /n/ | n | նոր/noɾ/ | nû | ||
| 23 | Շ շ | շա/ʃɑ/ | /ʃ/ | š | շուն/ʃun/ | kûçik | ||
| 24 | Ո ո | ո/vo/ | /vo/, /o/ | o | որտեղ/voɾˈtɛʁ/ | li ku | ||
| 25 | Չ չ | չա/tʃʰɑ/ | /tʃʰ/ | čʻ | չէ/tʃʰɛ/ | na | ||
| 26 | Պ պ | պե/pɛ/ | /p/ | p | պատուհան/pɑtuˈhɑn/ | pencere | ||
| 27 | Ջ ջ | ջե/dʒɛ/ | /dʒ/ | ǰ | ջուր/dʒuɾ/ | av | ||
| 28 | Ռ ռ | ռա/rɑ/ | /r/ | ṙ | ռադիո/rɑˈdjo/ | radyo | ||
| 29 | Ս ս | սե/sɛ/ | /s/ | s | սեղան/sɛˈʁɑn/ | mase | ||
| 30 | Վ վ | վեվ/vɛv/ | /v/ | v | վարդ/vɑɾd/ | gul | ||
| 31 | Տ տ | տյուն/tjun/ | /t/ | t | տուն/tun/ | xanî | ||
| 32 | Ր ր | րե/ɾɛ/ | /ɾ/ | r | րոպե/ɾɔˈpɛ/ | deqîqe | ||
| 33 | Ց ց | ցո/tsʰo/ | /tsʰ/ | cʻ | ցուրտ/tsʰuɾt/ | sar | ||
| 34 | Ւ ւ | հյուն/hjun/ | /v/, /w/ | w | ուրախ/uˈɾɑχ/ | kêfxweş | ||
| 35 | Փ փ | փյուր/pʰjuɾ/ | /pʰ/ | pʻ | փող/pʰoʁ/ | pere (devkî; bi fermî "lûle, strû") | ||
| 36 | Ք ք | քե/kʰɛ/ | /kʰ/ | kʻ | քույր/kʰujɾ/ | xwişk | ||
| 37 | Օ օ | օ/o/ | /o/ | ō | օր/oɾ/ | roj | ||
| 38 | Ֆ ֆ | ֆե/fɛ/ | /f/ | f | ֆիլմ/film/ | fîlm | ||
| 39 | և | և/jɛv/ | /jɛv/ | ew | և/jɛv/ | û (gihanek) |
Li ser alfabeya ermenî
Zimanê ermenî ji sedsala 5an ve bi nivîsa ermenî tê nivîsandin.
Bilêvkirina alfabeya ermenî
Her tîpeke alfabeya ermenî xwedî navekî ye, ku dema peyvek tîp bi tîp tê gotin tê bikaranîn, û xwedî dengekî ye, ku di nav peyvê de tê bihîstin. Navê Ա ա այբ /ɑjb/ ye û di peyva անուն /ɑnun/ de dengê wê /ɑ/ ye. Wateya vê peyvê "nav" ye.
Zimanê ermenî bi alfabeyekê tê nivîsandin, lewma di tabloyê de hem ji bo dengdêran hem jî ji bo dengdaran tîp hene. Di tabloyê de ji bo 3 ji 39 tîpan ji dengekî zêdetir hene. Mînak, dengên Ե ե ev in: /ɛ/ û /jɛ/.
Tablo tîpan bi du şêweyan nîşan dide, tîpa mezin û tîpa biçûk, wek Ա ա. Herdu şêwe bi heman awayî tên xwendin.
Tîpên ku fêrbûyer tevlihev dikin
- Ո ո
- Ew dişibe tîpa latînî n, ku di îngilîzî de /n/ ye, lê dengê wê /vo/ ye. Mînak: որտեղ /voɾˈtɛʁ/.
- Ս ս
- Ew dişibe tîpa latînî u, ku di îngilîzî de /ʌ/ ye, lê dengê wê /s/ ye. Mînak: սեղան /sɛˈʁɑn/.
- Ե ե û Է է
- Di tabloyê de dengê van tîpan yek e: /ɛ/.
- Վ վ û Ւ ւ
- Di tabloyê de dengê van tîpan yek e: /v/.
Şîret ji bo zû fêrbûna alfabeya ermenî
- Tîpan li gorî rêza tabloyê hîn bibe, her carê 5 tîp. 5 tîpên pêşîn ev in: Ա, Բ, Գ, Դ û Ե.
- Berî xwendinê guhdarî bike. Li cihê ku di rêzeke tabloya jorîn de bişkoka hoparlorê hebe, lê bitikîne, paşê tîpê bi dengekî bilind bibêje heta ku gotina te bişibe wê.
- Her tîpê bi peyva wê ya mînak a di tabloyê de hîn bibe: Ա (անուն), Բ (բարև) û Գ (գիրք). Peyv dibe alîkar ku tu dengê tîpê bi bîr bînî.
- Her tîpê bi destê xwe binivîse û dema dinivîsî dengê wê bibêje. Ji çepê ber bi rastê ve binivîse, wek ku zimanê ermenî tê nivîsandin.
- Her roj piçekî dubare bike. Li Lingocard her tîp kartek e bi peyveke mînak, û dubarekirina navberdar tîpê vedigerîne dema ku wextê dubarekirina wê tê.
Belaş fêrî alfabeya ermenî bibe
Li Lingocard, li ser iOS, Android û webê, belaş fêrî alfabeya ermenî bibe: her tîp bi peyveke mînak. Bê peredan û bê reklam.
