Àwọn ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Hausa

Àwọn wọ̀nyí ni ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Hausa, tí a yàn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: àwọn arọ́pò orúkọ, ọ̀rọ̀-ìṣe, àti orúkọ ojoojúmọ́ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn tó rọrùn. Bíbẹ̀rẹ̀ láti ìpìlẹ̀ máa ń ṣiṣẹ́: ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ pàtàkì díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́, nítorí náà mímọ àkójọ yìí dáadáa pẹ̀lú àtúnyẹ̀wò alálàfo ń fún ọ ní ìbẹ̀rẹ̀ tó yára jùlọ tó ṣeé ṣe.

#Ọ̀rọ̀PípèÌtumọ̀
1nineeèmi
2kaikahyiwọ
3shisheeoun
4itaEE-taho
5mumooa
6susoowọn
7wannanWAHN-nahnyi
8wancanWAHN-chahnyẹn
9memehkini
10wanenewah-NEH-nehta ni
11babahkò (àìṣe)
12dadahati
13kokohtabi
14ammaAHM-mahṣugbọn
15cikinCHEE-kinni
16ɗayaDAH-yahọkan
17biyuBEE-yoomeji
18babbaBAHB-bahnla
19ƙaramiKAH-rah-meekekere
20kyaukyowti o dara
21saboSAH-bohtitun
22mutumMOO-toomeniyan
23ruwaROO-wahomi
24ranaRAH-nahọjọ
25shekarasheh-KAH-rahọdun
26lokaciloh-KAH-cheeakoko
27gidaGEE-dahile
28aikiAHY-keeiṣẹ
29rayuwarah-YOO-wahaye
30kalmaKAHL-mahọrọ
31zamaZAH-mahdi
32yiyeeṣe
33cechehsọ
34saniSAH-neemọ
35ganiGAH-nee
36tafiTAH-feelọ
37zozoh
38bayarBAH-yarfun
39ɗaukaDOW-kah
40sosohfẹ
41cicheejẹ
42shashahmu
43yanzuYAHN-zoobayi
44nannahnnibi
45canchahnnibẹ
46inaEE-nahnibo
47dalilidah-LEE-leeìdí
48dukdookgbogbo
49yawaYAH-wahọpọlọpọ
50yauyowòní
51dogoDOH-gohgígùn (ga)
52ƙirƙirakir-KEE-rahdá (ṣe)
53abuAH-booohun
54mallakaMAHL-lah-kahní (jẹ́ oní nǹkan)
55dubaDOO-bahwò (ṣàyẹ̀wò)
56fiyeFEE-yehsí i
57iyaEE-yahle
58nawaNAH-wahmi
59sautiSOW-teeiro
60a'aAH-ahrárá
61mafiMAH-feejùlọ
62lambaLAHM-bahòǹkà
63samaSAH-mahloke
64kiraKEE-rah
65farkoFAR-kohakọkọ
66jama'ajah-MAH-ahàwọn ènìyàn (àwùjọ)
67ƙasaKAH-sahìsàlẹ̀ (ilẹ̀)
68gefeGEH-fehẹgbẹ
69kasancekah-SAHN-chehwà, jẹ́
70ganoGAH-nohri
71kowaneKOH-wah-nehèyíkéyìí (gbogbo)
72sashiSAH-sheeapa
73samuSAH-moorí gbà, gbà
74wuriWOO-reeibi
75zaunaZOW-nahgbe
76bayanBAH-yahnlẹ́yìn (ẹ̀yìn)
77komaKOH-mahpadà
78kawaikah-WAHYnikan
79da'iradah-EE-rahòbìrìkìtì
80namijinah-MEE-jeeọkunrin
81nunaNOO-nahfihàn
82ƙarƙashikar-KAH-sheelabẹ
83nanahti
84zuwaZOO-wah
85sosaisoh-SAHYgan
86dondohnfun
87kankahnlórí
88siffaSIF-fahìrísí
89tunanitoo-NAH-neeero
90taimakatahy-MAH-kahran lọwọ
91layiLAH-yeeila
92kafinKAH-finṣáájú
93juyaJOO-yah
94ma'anamah-AH-nahìtumọ̀
95dabanDAH-bahnọ̀tọ̀, tó yàtọ̀
96motsaMOHT-sahgbe
97damaDAH-mahọ̀tún
98yaroYAH-rohọmọkùnrin (ọmọ)
99tsohoTSOH-hoharúgbó (àgbàlagbà ọkùnrin)
100kumaKOO-mahpẹ̀lú, bákan náà (àti)

A yàn wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún bí a ṣe ń lo ọ̀rọ̀ léraléra tó nínú èdè Hausa, nítorí náà a tò àkójọ yìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ṣe wúlò tó, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìlò rẹ̀ tí a wọ̀n. Pípè jẹ́ ìtọ́sọ́nà kíkà ní ìkọ̀wé tó rọrùn, kì í ṣe àmì ìró ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì.

Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ọ̀rọ̀ èdè Hausa

Ọ̀rọ̀ èdè Hausa mélòó ni o nílò fún ìjíròrò tó rọrùn?
Nínú gbogbo èdè, ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́: àwọn ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀ àkọ́kọ́ ló ń gbé ọ̀pọ̀ jùlọ ìjíròrò tó rọrùn. O lè ṣe ìbánisọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀; àkójọ yìí ni ìpìlẹ̀ tí o máa kọ́lé lé lórí.
Kí ni ọ̀nà tó yára jùlọ láti há ọ̀rọ̀ 100 wọ̀nyí sórí?
Àtúnyẹ̀wò alálàfo: ṣe àtúnyẹ̀wò ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ní kété kí o tó gbàgbé rẹ̀, ní àlàfo àkókò tó ń gùn sí i. Ó ń mú ọ̀rọ̀ wọ inú ìrántí ìgbà pípẹ́ ní kíákíá púpọ̀ ju kíka àkójọ léraléra lọ. Sọ ọ̀rọ̀ 100 náà di káàdì ìrántí kí o sì ṣe àtúnyẹ̀wò ìpín kékeré lójoojúmọ́; gbogbo àkójọ náà lè parí láàárín ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta.
Ṣé ọ̀rọ̀ 100 tó láti sọ èdè Hausa?
Rárá. Ọ̀rọ̀ ọgọ́rùn-ún ń jẹ́ kí o dá ìgbékalẹ̀ ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀ gbólóhùn mọ̀, ṣùgbọ́n kò tó láti ṣe ìjíròrò gidi. Wọ́n jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó yẹ: lẹ́yìn àkójọ yìí, máa bá a lọ láti mú àkójọ ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ rẹ pọ̀ sí i, kí o sì bẹ̀rẹ̀ àdáṣe sísọ̀rọ̀ ní kùtùkùtù, kódà pẹ̀lú gbólóhùn tó rọrùn.
Níbo ni àkójọ ọ̀rọ̀ èdè Hausa yìí ti wá?
A yàn án fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dípò kí a tò ó láti inú àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ìlò ọ̀rọ̀ nínú èdè Hausa, nítorí náà a yan àwọn ọ̀rọ̀ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn ojoojúmọ́, a sì tò wọ́n gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe wúlò tó. Ọ̀rọ̀ pàtàkì ni ìwọ̀nyí, kì í ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìlò tí a wọ̀n.