Àwọn ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Yíbò
Àwọn wọ̀nyí ni ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Yíbò, tí a yàn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: àwọn arọ́pò orúkọ, ọ̀rọ̀-ìṣe, àti orúkọ ojoojúmọ́ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn tó rọrùn. Bíbẹ̀rẹ̀ láti ìpìlẹ̀ máa ń ṣiṣẹ́: ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ pàtàkì díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́, nítorí náà mímọ àkójọ yìí dáadáa pẹ̀lú àtúnyẹ̀wò alálàfo ń fún ọ ní ìbẹ̀rẹ̀ tó yára jùlọ tó ṣeé ṣe.
| # | Ọ̀rọ̀ | Pípè | Ìtumọ̀ |
|---|---|---|---|
| 1 | m | m | èmi |
| 2 | gị | gee | ìwọ |
| 3 | ya | yah | oun |
| 4 | anyị | ahn-yee | a |
| 5 | unu | oo-noo | ẹ̀yin |
| 6 | ha | hah | wọn |
| 7 | ihe | ee-heh | ohun |
| 8 | onye | ohn-yeh | ta ni |
| 9 | mba | mbah | rárá |
| 10 | na | nah | ati |
| 11 | ma | mah | ṣugbọn |
| 12 | otu | oh-too | ọkan |
| 13 | abụọ | ah-boo-aw | meji |
| 14 | ukwu | oo-kwoo | nla |
| 15 | nta | ntah | kekere |
| 16 | ọma | aw-mah | ti o dara |
| 17 | ọhụrụ | aw-hoo-roo | titun |
| 18 | mmadụ | mmah-doo | eniyan |
| 19 | mmiri | mmee-ree | omi |
| 20 | ụbọchị | oo-baw-chee | ọjọ |
| 21 | afọ | ah-faw | ọdun |
| 22 | oge | oh-geh | akoko |
| 23 | ụlọ | oo-law | ile |
| 24 | ọrụ | aw-roo | iṣẹ |
| 25 | ndụ | ndoo | aye |
| 26 | okwu | oh-kwoo | ọrọ |
| 27 | ịbụ | ee-boo | jẹ |
| 28 | inwe | een-weh | ni |
| 29 | ime | ee-meh | ṣe |
| 30 | ikwu | ee-kwoo | sọ |
| 31 | ịma | ee-mah | mọ |
| 32 | ịhụ | ee-hoo | rí |
| 33 | ịga | ee-gah | lọ |
| 34 | ịbịa | ee-bee-ah | wá |
| 35 | inye | een-yeh | fun |
| 36 | iwere | ee-weh-reh | mú |
| 37 | ịchọ | ee-chaw | fẹ |
| 38 | iri | ee-ree | jẹ |
| 39 | ịṅụ | ee-ngoo | mu |
| 40 | taa | tah | òní |
| 41 | ebe | eh-beh | nibo |
| 42 | olee | oh-leh | èwo |
| 43 | gịnị | gee-nee | kini |
| 44 | niile | nee-leh | gbogbo |
| 45 | ọtụtụ | aw-too-too | ọpọlọpọ |
| 46 | ezi | eh-zee | otitọ |
| 47 | ndị | ndee | eniyan |
| 48 | ike | ee-keh | agbara |
| 49 | aha | ah-hah | orukọ |
| 50 | obi | oh-bee | ọkàn |
| 51 | ogologo | oh-goh-loh-goh | gígùn (ga) |
| 52 | ile anya | ee-leh ahn-yah | wo |
| 53 | karịa | kah-ree-ah | sí i |
| 54 | ụda | oo-dah | iro |
| 55 | kachasị | kah-chah-see | jùlọ |
| 56 | ọnụọgụgụ | aw-noo-aw-goo-goo | òǹkà |
| 57 | elu | eh-loo | òkè (lókè) |
| 58 | ịkpọ | ee-kpaw | pè |
| 59 | mbụ | mboo | akọkọ |
| 60 | ala | ah-lah | ìsàlẹ̀ (ilẹ̀) |
| 61 | akụkụ | ah-koo-koo | ẹgbẹ |
| 62 | ịchọta | ee-chaw-tah | ri |
| 63 | ọ bụla | aw boo-lah | èyíkéyìí (gbogbo) |
| 64 | inweta | een-weh-tah | gba |
| 65 | ịlaghachi | ee-lah-gah-chee | padà |
| 66 | naanị | nah-nee | nikan |
| 67 | gburugburu | gboo-roo-gboo-roo | yíká, àyíká |
| 68 | nwoke | nwoh-keh | ọkunrin |
| 69 | igosi | ee-goh-see | fihàn |
| 70 | okpuru | oh-kpoo-roo | labẹ |
| 71 | nke | nkeh | ti |
| 72 | ọ | aw | ó, òun (olùwà) |
| 73 | maka | mah-kah | fún (nípa) |
| 74 | site | see-teh | nipasẹ |
| 75 | iche | ee-cheh | ro |
| 76 | enyemaka | eh-nyeh-mah-kah | ìrànlọ́wọ́ |
| 77 | ahịrị | ah-hee-ree | ila |
| 78 | tupu | too-poo | ṣáájú |
| 79 | ịtụgharị | ee-too-gah-ree | yí |
| 80 | nwata | nwah-tah | ọmọ |
| 81 | ochie | oh-chee-eh | atijọ |
| 82 | kwa | kwah | tun |
| 83 | ịgwa | ee-gwah | sọ fún |
| 84 | atọ | ah-taw | mẹta |
| 85 | ikuku | ee-koo-koo | afẹ́fẹ́ |
| 86 | egwu | eh-gwoo | orin; ijó |
| 87 | njedebe | njeh-deh-beh | opin |
| 88 | itinye | ee-tee-nyeh | fi |
| 89 | ịgụ | ee-goo | kà |
| 90 | aka | ah-kah | ọwọ |
| 91 | ọbụna | aw-boo-nah | ani |
| 92 | iso | ee-soh | tẹle |
| 93 | ịjụ | ee-joo | beere |
| 94 | ịgbanwe | ee-gbahn-weh | yipada |
| 95 | ụdị | oo-dee | irú |
| 96 | mkpa | mkpah | àìní |
| 97 | onyonyo | oh-nyoh-nyoh | aworan |
| 98 | ịnwa | een-wah | gbiyanju |
| 99 | ọzọ | aw-zaw | lẹ́ẹ̀kan sí i (òmíràn) |
| 100 | anụmanụ | ah-noo-mah-noo | ẹranko |
A yàn wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún bí a ṣe ń lo ọ̀rọ̀ léraléra tó nínú èdè Yíbò, nítorí náà a tò àkójọ yìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ṣe wúlò tó, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìlò rẹ̀ tí a wọ̀n. Pípè jẹ́ ìtọ́sọ́nà kíkà ní ìkọ̀wé tó rọrùn, kì í ṣe àmì ìró ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ọ̀rọ̀ èdè Yíbò
Ọ̀rọ̀ èdè Yíbò mélòó ni o nílò fún ìjíròrò tó rọrùn?
Nínú gbogbo èdè, ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́: àwọn ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀ àkọ́kọ́ ló ń gbé ọ̀pọ̀ jùlọ ìjíròrò tó rọrùn. O lè ṣe ìbánisọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀; àkójọ yìí ni ìpìlẹ̀ tí o máa kọ́lé lé lórí.
Kí ni ọ̀nà tó yára jùlọ láti há ọ̀rọ̀ 100 wọ̀nyí sórí?
Àtúnyẹ̀wò alálàfo: ṣe àtúnyẹ̀wò ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ní kété kí o tó gbàgbé rẹ̀, ní àlàfo àkókò tó ń gùn sí i. Ó ń mú ọ̀rọ̀ wọ inú ìrántí ìgbà pípẹ́ ní kíákíá púpọ̀ ju kíka àkójọ léraléra lọ. Sọ ọ̀rọ̀ 100 náà di káàdì ìrántí kí o sì ṣe àtúnyẹ̀wò ìpín kékeré lójoojúmọ́; gbogbo àkójọ náà lè parí láàárín ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta.
Ṣé ọ̀rọ̀ 100 tó láti sọ èdè Yíbò?
Rárá. Ọ̀rọ̀ ọgọ́rùn-ún ń jẹ́ kí o dá ìgbékalẹ̀ ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀ gbólóhùn mọ̀, ṣùgbọ́n kò tó láti ṣe ìjíròrò gidi. Wọ́n jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó yẹ: lẹ́yìn àkójọ yìí, máa bá a lọ láti mú àkójọ ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ rẹ pọ̀ sí i, kí o sì bẹ̀rẹ̀ àdáṣe sísọ̀rọ̀ ní kùtùkùtù, kódà pẹ̀lú gbólóhùn tó rọrùn.
Níbo ni àkójọ ọ̀rọ̀ èdè Yíbò yìí ti wá?
A yàn án fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dípò kí a tò ó láti inú àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ìlò ọ̀rọ̀ nínú èdè Yíbò, nítorí náà a yan àwọn ọ̀rọ̀ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn ojoojúmọ́, a sì tò wọ́n gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe wúlò tó. Ọ̀rọ̀ pàtàkì ni ìwọ̀nyí, kì í ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìlò tí a wọ̀n.
