Àwọn ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Yíbò

Àwọn wọ̀nyí ni ọ̀rọ̀ 100 tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè Yíbò, tí a yàn fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: àwọn arọ́pò orúkọ, ọ̀rọ̀-ìṣe, àti orúkọ ojoojúmọ́ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn tó rọrùn. Bíbẹ̀rẹ̀ láti ìpìlẹ̀ máa ń ṣiṣẹ́: ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ pàtàkì díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́, nítorí náà mímọ àkójọ yìí dáadáa pẹ̀lú àtúnyẹ̀wò alálàfo ń fún ọ ní ìbẹ̀rẹ̀ tó yára jùlọ tó ṣeé ṣe.

#Ọ̀rọ̀PípèÌtumọ̀
1mmèmi
2gịgeeìwọ
3yayahoun
4anyịahn-yeea
5unuoo-nooẹ̀yin
6hahahwọn
7iheee-hehohun
8onyeohn-yehta ni
9mbambahrárá
10nanahati
11mamahṣugbọn
12otuoh-tooọkan
13abụọah-boo-awmeji
14ukwuoo-kwoonla
15ntantahkekere
16ọmaaw-mahti o dara
17ọhụrụaw-hoo-rootitun
18mmadụmmah-dooeniyan
19mmirimmee-reeomi
20ụbọchịoo-baw-cheeọjọ
21afọah-fawọdun
22ogeoh-gehakoko
23ụlọoo-lawile
24ọrụaw-rooiṣẹ
25ndụndooaye
26okwuoh-kwooọrọ
27ịbụee-boojẹ
28inweeen-wehni
29imeee-mehṣe
30ikwuee-kwoosọ
31ịmaee-mahmọ
32ịhụee-hoo
33ịgaee-gahlọ
34ịbịaee-bee-ah
35inyeeen-yehfun
36iwereee-weh-reh
37ịchọee-chawfẹ
38iriee-reejẹ
39ịṅụee-ngoomu
40taatahòní
41ebeeh-behnibo
42oleeoh-lehèwo
43gịnịgee-neekini
44niilenee-lehgbogbo
45ọtụtụaw-too-tooọpọlọpọ
46ezieh-zeeotitọ
47ndịndeeeniyan
48ikeee-kehagbara
49ahaah-hahorukọ
50obioh-beeọkàn
51ogologooh-goh-loh-gohgígùn (ga)
52ile anyaee-leh ahn-yahwo
53karịakah-ree-ahsí i
54ụdaoo-dahiro
55kachasịkah-chah-seejùlọ
56ọnụọgụgụaw-noo-aw-goo-gooòǹkà
57elueh-looòkè (lókè)
58ịkpọee-kpaw
59mbụmbooakọkọ
60alaah-lahìsàlẹ̀ (ilẹ̀)
61akụkụah-koo-kooẹgbẹ
62ịchọtaee-chaw-tahri
63ọ bụlaaw boo-lahèyíkéyìí (gbogbo)
64inwetaeen-weh-tahgba
65ịlaghachiee-lah-gah-cheepadà
66naanịnah-neenikan
67gburugburugboo-roo-gboo-rooyíká, àyíká
68nwokenwoh-kehọkunrin
69igosiee-goh-seefihàn
70okpuruoh-kpoo-roolabẹ
71nkenkehti
72awó, òun (olùwà)
73makamah-kahfún (nípa)
74sitesee-tehnipasẹ
75icheee-chehro
76enyemakaeh-nyeh-mah-kahìrànlọ́wọ́
77ahịrịah-hee-reeila
78tuputoo-pooṣáájú
79ịtụgharịee-too-gah-ree
80nwatanwah-tahọmọ
81ochieoh-chee-ehatijọ
82kwakwahtun
83ịgwaee-gwahsọ fún
84atọah-tawmẹta
85ikukuee-koo-kooafẹ́fẹ́
86egwueh-gwooorin; ijó
87njedebenjeh-deh-behopin
88itinyeee-tee-nyehfi
89ịgụee-goo
90akaah-kahọwọ
91ọbụnaaw-boo-nahani
92isoee-sohtẹle
93ịjụee-joobeere
94ịgbanweee-gbahn-wehyipada
95ụdịoo-deeirú
96mkpamkpahàìní
97onyonyooh-nyoh-nyohaworan
98ịnwaeen-wahgbiyanju
99ọzọaw-zawlẹ́ẹ̀kan sí i (òmíràn)
100anụmanụah-noo-mah-nooẹranko

A yàn wọ́n fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún bí a ṣe ń lo ọ̀rọ̀ léraléra tó nínú èdè Yíbò, nítorí náà a tò àkójọ yìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ṣe wúlò tó, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìlò rẹ̀ tí a wọ̀n. Pípè jẹ́ ìtọ́sọ́nà kíkà ní ìkọ̀wé tó rọrùn, kì í ṣe àmì ìró ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì.

Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ọ̀rọ̀ èdè Yíbò

Ọ̀rọ̀ èdè Yíbò mélòó ni o nílò fún ìjíròrò tó rọrùn?
Nínú gbogbo èdè, ìwọ̀nba ọ̀rọ̀ díẹ̀ ló ń ṣe èyí tó pọ̀ jùlọ nínú iṣẹ́ ọ̀rọ̀ sísọ ojoojúmọ́: àwọn ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀ àkọ́kọ́ ló ń gbé ọ̀pọ̀ jùlọ ìjíròrò tó rọrùn. O lè ṣe ìbánisọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún díẹ̀; àkójọ yìí ni ìpìlẹ̀ tí o máa kọ́lé lé lórí.
Kí ni ọ̀nà tó yára jùlọ láti há ọ̀rọ̀ 100 wọ̀nyí sórí?
Àtúnyẹ̀wò alálàfo: ṣe àtúnyẹ̀wò ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ní kété kí o tó gbàgbé rẹ̀, ní àlàfo àkókò tó ń gùn sí i. Ó ń mú ọ̀rọ̀ wọ inú ìrántí ìgbà pípẹ́ ní kíákíá púpọ̀ ju kíka àkójọ léraléra lọ. Sọ ọ̀rọ̀ 100 náà di káàdì ìrántí kí o sì ṣe àtúnyẹ̀wò ìpín kékeré lójoojúmọ́; gbogbo àkójọ náà lè parí láàárín ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta.
Ṣé ọ̀rọ̀ 100 tó láti sọ èdè Yíbò?
Rárá. Ọ̀rọ̀ ọgọ́rùn-ún ń jẹ́ kí o dá ìgbékalẹ̀ ìpìlẹ̀ ọ̀pọ̀ gbólóhùn mọ̀, ṣùgbọ́n kò tó láti ṣe ìjíròrò gidi. Wọ́n jẹ́ ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó yẹ: lẹ́yìn àkójọ yìí, máa bá a lọ láti mú àkójọ ọ̀rọ̀ ìpìlẹ̀ rẹ pọ̀ sí i, kí o sì bẹ̀rẹ̀ àdáṣe sísọ̀rọ̀ ní kùtùkùtù, kódà pẹ̀lú gbólóhùn tó rọrùn.
Níbo ni àkójọ ọ̀rọ̀ èdè Yíbò yìí ti wá?
A yàn án fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dípò kí a tò ó láti inú àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀: kò sí àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ gbangba tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ìlò ọ̀rọ̀ nínú èdè Yíbò, nítorí náà a yan àwọn ọ̀rọ̀ tó ń ṣí ọ̀nà sí gbólóhùn ojoojúmọ́, a sì tò wọ́n gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe wúlò tó. Ọ̀rọ̀ pàtàkì ni ìwọ̀nyí, kì í ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìlò tí a wọ̀n.