የተራራቀ ድግግሞሽ መርሃ ግብር፦ ቋንቋ ለመማር የተራራቀ ድግግሞሽን እንዴት መጠቀም ይቻላል

የተራራቀ ድግግሞሽ መርሃ ግብር እያንዳንዱን ቃል እየረዘሙ በሚሄዱ ክፍተቶች ያስከልሳል፦ ቃሉን ከተማሩ ብዙም ሳይቆይ፣ ከዚያ ከአንድ ቀን፣ ከጥቂት ቀናት፣ ከጥቂት ሳምንታት እና ከጥቂት ወራት በኋላ። እያንዳንዱ ትክክለኛ መልስ ቀጣዩን ክለሳ ያርቀዋል፣ እያንዳንዱ ስህተት ደግሞ ቃሉን ቶሎ ይመልሰዋል። የተራራቀ ድግግሞሽ መተግበሪያ እነዚህን ክፍተቶች ለእያንዳንዱ ካርድ በተናጠል ያሰላልዎታል።

በእኔ እምነት፣ የተራራቀ ድግግሞሽ የአዲስ ቋንቋ ቃላትን ለማስታወስ በጣም ውጤታማው መንገድ ነው። ይህ የሚማሩትን ነገር በአንድ ስልተ ቀመር መሠረት፣ በቋሚ ወይም በሚለዋወጡ ክፍተቶች የሚከልሱበት የማስታወስ ዘዴ ነው። ሐሳቡ ለማንኛውም መረጃ ይሠራል፣ በብዛት ጥቅም ላይ የሚውለው ግን የውጭ ቋንቋዎችን ለመማር ነው። ደግሞም መረዳትን ወይም የማስታወሻ ብልሃቶችን አይተካም፦ እያንዳንዱን ቃል በትክክለኛው ጊዜ እንደገና እንዲያዩት ብቻ ያረጋግጣል።

ይህ መመሪያ ስለ ተግባራዊው ጎን ነው፦ የትኞቹን ክፍተቶች መጠቀም እንዳለብዎ፣ በጣም የታወቁት ስርዓቶች ክለሳዎችን እንዴት እንደሚያቅዱ፣ እና በእርግጥ የሚዘልቅ የዕለት ተዕለት ልማድ እንዴት እንደሚገነቡ።

የተራራቀ ድግግሞሽ ምንድን ነው?

የተራራቀ ድግግሞሽ ማለት መረጃን ሁሉንም በአንድ ጊዜ ሳይሆን እየጨመሩ በሚሄዱ ክፍተቶች መከለስ ማለት ነው። ብዙውን ጊዜ የሚሠራው በፍላሽ ካርዶች ነው፦ አዳዲስና ከባድ ካርዶች ደጋግመው ይመለሳሉ፣ የቆዩና ቀላል ካርዶች ግን እየቀነሱ ይመጣሉ፤ ይህም የክፍተትን ውጤት ለመጠቀም ነው። ጀርመናዊው የሥነ ልቦና ተመራማሪ ሄርማን ኤቢንግሃውስ ይህን ውጤት ለመጀመሪያ ጊዜ በ1885 ገልጾታል፤ ዛሬ የተራራቀ ድግግሞሽ በጣም በሰፊው ከተጠኑ የመማሪያ ዘዴዎች አንዱ ነው።

ለቋንቋ ትምህርት በተለይ ተስማሚ ነው፤ ምክንያቱም በሺዎች የሚቆጠሩ ቃላትን መማርና ለዓመታት ማቆየት ያስፈልግዎታል። የተራራቀ ድግግሞሽ ስርዓት እንዴት እንደሚሠራ ሙሉውን ምስል ማየት ከፈለጉ፣ መመሪያችንን ያንብቡ፦ የተራራቀ ድግግሞሽ ሥርዓት ምንድን ነው።

እየረዘሙ የሚሄዱ ክፍተቶች ለምን በጣም ውጤታማ ናቸው?

ከእያንዳንዱ ክለሳ በፊት ትንሽ ረዘም ብለው በጠበቁ ቁጥር ቃሉን ማስታወስ ትንሽ ይከብዳል። የሚረዳው ደግሞ ያ ተጨማሪ ጥረት ነው፦ ግማሽ የተረሳን ቃል ከማህደረ ትውስታ አውጥቶ ማምጣት ትውስታውን ያጠናክረዋል፣ ወደ ረጅም ጊዜ ማህደረ ትውስታም በጥልቀት ያስገባዋል።

ትክክለኛው ክፍተት አንድን ነገር ለምን ያህል ጊዜ ማስታወስ እንደሚፈልጉም ይወሰናል። በ2008 በተደረገ ትልቅ ጥናት፣ ኒኮላስ ሴፔዳና ባልደረቦቹ ከ1,350 በላይ ሰዎችን የተወሰኑ እውነታዎችን አስተምረው እስከ አንድ ዓመት በኋላ ድረስ ፈተኗቸው። ፈተናው አንድ ሳምንት ሲቀረው፣ በጥናት ክፍለ ጊዜዎች መካከል ያለው ምርጥ ክፍተት እስከ ፈተናው ከቀረው ጊዜ 20-40% ገደማ ነበር፤ ፈተናው አንድ ዓመት ሲቀረው ግን ከዚያው ጊዜ 5-10% ገደማ ብቻ ነበር። ለዓመታት ማቆየት ለሚፈልጓቸው ቃላት ይህ ማለት ክፍተቶቹ ማደጋቸውን መቀጠል አለባቸው ማለት ነው፦ ከቀናት ወደ ሳምንታት፣ ከሳምንታት ወደ ወራት።

የትኞቹን የተራራቀ ድግግሞሽ ክፍተቶች መጠቀም አለብዎት?

በተለይ የሚጠቅመው፦ ከተራራቀ ድግግሞሽ መርሃ ግብር ጀርባ ያሉትን ቁጥሮች መረዳት ለሚፈልግ ሁሉ።

ለሁሉም የሚሆን አንድ ፍጹም መርሃ ግብር የለም፤ ነገር ግን ሁለት የታወቁ ጥንታዊ ስርዓቶች ጥሩ ክፍተቶች ምን እንደሚመስሉ ያሳያሉ።

በ1967 የቋንቋ ሊቁ ፖል ፒምስለር ለድምፅ የቋንቋ ኮርሶች የተዘጋጀና «ደረጃ በደረጃ በሚረዝሙ ክፍተቶች ማስታወስ» (graduated interval recall) የሚባል መርሃ ግብር አሳተመ። ክፍተቶቹ እነዚህ ነበሩ፦ 5 ሰከንድ፣ 25 ሰከንድ፣ 2 ደቂቃ፣ 10 ደቂቃ፣ 1 ሰዓት፣ 5 ሰዓት፣ 1 ቀን፣ 5 ቀን፣ 25 ቀን፣ 4 ወር እና 2 ዓመት። እያንዳንዱ ክፍተት ከቀደመው በአምስት እጥፍ ገደማ ይረዝማል።

በ1987 ፒዮትር ቮዝኒያክ ለSuperMemo ፕሮግራሙ SM-2 የተባለውን ስልተ ቀመር ፈጠረ። SM-2 አዲስ ካርድን ከ1 ቀን በኋላ፣ ከዚያ ከ6 ቀን በኋላ እንደገና ያሳያል፤ ከዚያም እያንዳንዱን ክፍተት ከ2.5 በሚጀምርና እንደ መልሶችዎ በሚለዋወጥ «የቅለት መጠን» (easiness factor) ያባዛል። የቅለት መጠኑ 2.5 ላይ ከቆየ፣ ክለሳዎቹ ከ1፣ 6፣ 15 እና 38 ቀናት በኋላ ይሆናሉ ማለት ነው። የተሻሻሉ የSM-2 ስሪቶች ዛሬም እንደ Anki ያሉ ታዋቂ መተግበሪያዎችን ያንቀሳቅሳሉ።

ሁለቱም ስርዓቶች አንድ መርህ ይጋራሉ፦ አንድን ቃል በደንብ ባወቁት ቁጥር ረዘም ላለ ጊዜ ይጠብቃል። በሺዎች ለሚቆጠሩ ቃላት ክለሳን በእጅ ማቀድ የሌለብዎትም ለዚህ ነው። ስሌቱን ለመተግበሪያ ይተዉት።

የላይትነር ሳጥን ካርዶችን እንዴት ያቅዳል?

የላይትነር ሳጥን የተራራቀ ድግግሞሽ የወረቀት ስሪት ነው። ፍላሽ ካርዶች ምን ያህል በደንብ እንደሚያውቋቸው እየታየ በቡድን ይከፋፈላሉ። አንድን ካርድ በትክክል ሲያስታውሱ ወደሚቀጥለው ቡድን ይሄዳል፤ ሲሳሳቱ ደግሞ ወደ መጀመሪያው ቡድን ይመለሳል። እያንዳንዱ ቀጣይ ቡድን ባነሰ ድግግሞሽ ይከለሳል፤ ስለዚህ ከባድ ቃላት ደጋግመው ሲመለሱ ቀላሎቹ ወደ ጎን ይሄዳሉ።

በመጀመሪያው ዘዴ መርሃ ግብሩ በእያንዳንዱ ሳጥን መጠን ላይ የተመሠረተ ነበር፦ አንድን ቡድን የሚከልሱት ሲሞላ ብቻ ነበር፣ ካርዶችንም እንደ መልስዎ ወደ ፊት ወይም ወደ ኋላ ያዛውሩ ነበር። ከወረቀት ጋር በደንብ ይሠራል፤ ካርዶችዎ ከጥቂት መቶዎች ሲበልጡ ግን ማስተዳደሩ ይከብዳል። ዘዴውን ደረጃ በደረጃ ስለ ቋንቋ ፍላሽ ካርዶች ባዘጋጀነው መመሪያ ውስጥ አብራርቼዋለሁ።

Lingocard ክለሳዎችዎን እንዴት ያቅዳል?

የLingocard የተራራቀ ድግግሞሽ ስርዓት ይህን ሁሉ በሦስት አዝራሮች ይተካዋል። ካርዱን ለማስታወስ ከሞከሩ በኋላ ከባድ፣ ጥሩ ወይም ተማርኩ የሚለውን ይጫናሉ፦

• ከባድ ካርዱን ቶሎ ይመልሰዋል።
• ጥሩ ካርዱን ራቅ ወዳለ ጊዜ ይልከዋል።
• ተማርኩ የተማሯቸውን ካርዶች እንደገና ለመከለስ እስኪወስኑ ድረስ ካርዱን ከጥቅሉ ያወጣዋል።

ከአብዛኞቹ መተግበሪያዎች በተለየ፣ Lingocard ክፍተቱን የሚለካው በቀን መቁጠሪያ ቀናት ሳይሆን በካርዶች ነው። ስለዚህ ጥቂት ቀናት ቢያመልጡዎት፣ የሚጠብቅዎት ጊዜያቸው ያለፈ ካርዶች ክምር የለም፦ ቦታዎ በቀላሉ ተጠብቆ ይቆያል፣ ሲመለሱም ትክክለኛዎቹ ካርዶች በትክክለኛው ቅደም ተከተል ይመጣሉ።

ስርዓቱን ከራስዎ ፍጥነት ጋር ማስማማት ይችላሉ፦ በቀን ስንት መልመጃዎች እንደሚፈልጉ ይወስኑ፣ በመረጧቸው ሰዓቶች የጥናት ማስታወሻዎችን ያግኙ፣ እያንዳንዱን ካርድ ጮክ ተብሎ ሲነበብ ያዳምጡ፣ በPremium Learning ደግሞ የራስዎን የቃላት ዝርዝሮች ወደ ካርድ ጥቅሎች ይቀይሩ። እድገትዎ ከደመናው ጋር ይመሳሰላል፣ ስለዚህ ከአንድ መሣሪያ ወደ ሌላው መቀየር ይችላሉ። በLingocard የሞባይል መተግበሪያ የሚያጠኑት ሁሉ በስልክዎ ላይም ይቀመጣል፤ ስለዚህ ያለ ኢንተርኔት ግንኙነት፣ በአውሮፕላን ውስጥም ቢሆን መከለስዎን መቀጠል ይችላሉ።

የዕለት ተዕለት የተራራቀ ድግግሞሽ ልማድ እንዴት እንደሚገነባ

በተለይ የሚጠቅመው፦ የተራራቀ ድግግሞሽን ወደ ዘላቂ ልማድ ለመቀየር።

1. መጀመሪያ ይከልሱ፣ ከዚያ ይማሩ። እያንዳንዱን የጥናት ክፍለ ጊዜ ጊዜያቸው በደረሰ ካርዶች ይጀምሩ። አዳዲስ ቃላት መጠበቅ ይችላሉ፤ ሊረሷቸው የተቃረቡት ግን አይችሉም።
2. አዳዲስ ቃላትን በትንንሽ ቡድኖች ይጨምሩ። በየቀኑ የሚጨመሩ ጥቂት አዳዲስ ቃላት በሳምንት አንድ ጊዜ ከሚጨመሩ መቶ ቃላት ይበልጣሉ። በጣም በተለመዱት ቃላት ይጀምሩ፤ ለምሳሌ፦ በጣም የተለመዱ 100 የእንግሊዝኛ ቃላት ከአጠራር ጋር፣ ምክንያቱንም ስለ ድግግሞሽ መዝገበ ቃላት ባዘጋጀነው መመሪያ ያንብቡ።
3. ራስዎን በሐቀኝነት ይገምግሙ። ካመነቱ ከባድን ይጫኑ። መርሃ ግብሩ ለእርስዎ እንዲሠራ የሚያደርገው ሐቀኛ ግምገማ ነው።
4. ቃላትን በሐረጎች ውስጥ ይማሩ። በአጭር ዓረፍተ ነገር ውስጥ ያለ ቃል ለማስታወስም በንግግር ለመጠቀምም ይቀላል።
5. በቀንዎ ውስጥ ያሉትን ክፍት ጊዜያት ይጠቀሙ። በጉዞ ላይ በስልክዎ፣ ወይም በኮምፒውተር በየድር መተግበሪያው ይከልሱ፤ መርሃ ግብርዎ በሁሉም ቦታ አንድ አይነት ሆኖ ይቆያል።
6. በየቀኑ በተመሳሳይ ሰዓት ያጥኑ። ማስታወሻ ያዘጋጁ፤ ተነሳሽነትዎ በቀነሰባቸው ቀናትም ልማዱ ወደ ፊት ይውሰድዎ።

በተራራቀ ድግግሞሽ ውስጥ በብዛት የሚሠሩ ስህተቶች ምንድን ናቸው?

• አዳዲስ ቃላትን ማጨቅ። በአንድ ጊዜ በጣም ብዙ ካርዶችን መጨመር ከጥቂት ቀናት በኋላ የክለሳ ማዕበል ያስከትላል፤ ብዙ ሰዎች ተስፋ የሚቆርጡትም ያኔ ነው።
• በጣም በቸርነት መገምገም። በእርግጥ ተቸግረው ሳለ ጥሩን መጫን ቃሉን በጣም ያርቀዋል፤ ከመመለሱም በፊት ይረሱታል።
• ከእረፍት በኋላ ማቆም። ጥቂት ቀናት ማምለጣቸው የተለመደ ነው። በካርዶች ላይ በተመሠረተ መርሃ ግብር ካቆሙበት በቀላሉ ይቀጥላሉ።
• ነጠላ ቃላትን ብቻ መማር። ነጠላ ቃላትን ከሐረጎችና ከሙሉ ዓረፍተ ነገሮች ጋር ያቀላቅሉ፤ ሲናገሩ እንዲጠቀሙባቸው።

የተራራቀ ድግግሞሽ ሞተሩ ነው፤ ምን እንደሚመግቡት ግን የሚመርጡት እርስዎ ነዎት። ለእርስዎ የሚጠቅሙ ቃላትን ይምረጡ፣ በየቀኑ ትንሽ ይከልሱ፣ ቀሪውን ለመርሃ ግብሩ ይተዉት። በነፃ የፍላሽ ካርድ መተግበሪያችን አሁኑኑ መጀመር ይችላሉ።

የሚያስተምሩ ከሆነ፣ ያው መርሃ ግብር ለመላው ክፍል ይሠራል፦ በLingocard ቋንቋዎችን ማስተማር እና ተማሪዎችዎ ሊረሷቸው ሲቃረቡ ልክ ለክለሳ የሚመለሱ ጥቅሎችን መላክ ይችላሉ። ቢማሩም ቢያስተምሩም፣ የLingocard የቋንቋ መማሪያ መድረክ በሁሉም አገር በነፃ ለመጀመር ክፍት ነው።